Pandya Dynasty

પા

પાંડ્ય વંશ (Pandya Dynasty)

Important History Notes • Timeline • MCQs • Immy's Academy

Exam Quick Revision – Key Points

દક્ષિણ ભારતના તમિલ શાસકો

ગ્રીક લેખકો ઉલ્લેખ – 4મી સદી

રોમન સમ્રાટ જુલિયન – 361 ઇ.સ.

કાડુંગોન દ્વારા પુનઃસ્થાપના – 7મી સદી

રાજધાની – મદુરા / મદુરાઈ

જટાવર્મન / મારાવર્મન ઉપાધિ

જૈન → શૈવ ધર્મ

ચેરા, ચોલ, સિલોન પર પ્રભાવ

‘પાંચ પાંડ્યો’ – 12મી–14મી સદી

1311 મુસ્લિમ આક્રમણ → પતન

મૂળ માહિતી – પાંડ્ય વંશ

• પાંડ્યો દક્ષિણ ભારતના તમિલ શાસકો હતા, જેમની પ્રાચીનતાનો કોઈ નિશ્ચિત ઉલ્લેખ નથી (તેમનો ઉલ્લેખ ગ્રીક લેખકો દ્વારા 4મી સદી ઇ.સ.માં થયો છે).
• રોમન સમ્રાટ જુલિયનને ઇ.સ. 361 આસપાસ પાંડ્ય રાજા પાસેથી રાજદૂત મળ્યો હતો.
• આ વંશની સ્થાપના અને પુનઃસ્થાપના કાડુંગોન (Kadungon) દ્વારા 7મી સદી ઇ.સ.માં થઈ હતી, અને તેઓ મદુરા (હવે મદુરાઈ) અથવા તેનાથી દક્ષિણમાં 16મી સદી ઇ.સ. સુધી શાસન કરતા હતા. તુંગભદ્રા નદીની દક્ષિણે આવેલા પહાડી કિલ્લા ઉચ્છંગીના પંડ્ય રાજવંશનો નાનો પણ મહત્વપૂર્ણ (૯મી - ૧૩મી સદી એડી) રાજવંશ મદુરા પરિવારમાંથી ઉદ્ભવ્યો હશે.
• પાંડ્ય રાજાઓને જટાવર્મન અથવા મારાવર્મન કહેવાતા. તેઓ શરુઆતમાં જૈન હતા, પરંતુ પછી શૈવ ધર્મ અપનાવ્યો અને પ્રાચીન તામિલ કાવ્યોમાં પ્રખ્યાત છે.
• ઓએ મદુરાને આધીન શાખાઓ દ્વારા ચેરા (કેરળ) દેશ, ચોલ દેશ અને સિલોન (હવે શ્રીલંકા) સહિત વિશાળ પ્રદેશો પર શાસન કર્યું.
• 'પાંચ પાંડ્યો' ૧૨મી સદીથી ૧૪મી સદી સુધી વિકસ્યા અને આખરે નેલ્લોર (૧૨૫૭ એડી) સુધીના દક્ષિણના ઉત્તરના તમામ મેદાનો પર નિયંત્રણ મેળવ્યું.
• આંતરિક ઝઘડા અને મુસ્લિમ આક્રમણો (1311 ઇ.સ.) પાંડ્ય વંશના પતનની શરૂઆતનો કારણ બન્યા, અને મદુરા સલ્તનતની સ્થાપના થઈ. 1312 ઇ.સ. સુધી તેઓએ કેરળ પરનો કાબૂ ગુમાવ્યો, અને 16મી સદીની મધ્ય સુધી તેમનું આખું રાજ્ય વિખેરાઈ ગયું.

Timeline – પાંડ્ય વંશનો ક્રમિક વિકાસ

4મી સદી ઇ.સ.

ગ્રીક લેખકો દ્વારા પાંડ્ય શાસકોનો ઉલ્લેખ.

ઇ.સ. 361

રોમન સમ્રાટ જુલિયનને પાંડ્ય રાજા પાસેથી રાજદૂત મોકલાયો.

7મી સદી ઇ.સ.

કાડુંગોન (Kadungon) દ્વારા પાંડ્ય વંશની સ્થાપના અને પુનઃસ્થાપના.

9મી–13મી સદી ઇ.સ.

તુંગભદ્રા નદીની દક્ષિણે આવેલા ઉચ્છંગી પહાડી કિલ્લા આસપાસ પંડ્ય રાજવંશની નાની પરંતુ મહત્વપૂર્ણ શાખા સક્રિય, શક્યતઃ મદુરા પરિવારમાંથી ઉદ્ભવેલી.

12મી–14મી સદી ઇ.સ.

‘પાંચ પાંડ્યો’નો ઉદ્ભવ; દક્ષિણના ઉત્તરના તમામ મેદાનો પર વ્યાપક નિયંત્રણ તરફ વલણ.

1257 ઇ.સ.

નેલ્લોર સુધી પાંડ્યોનો પ્રભાવ વિસ્તાર.

1311 ઇ.સ.

મુસ્લિમ આક્રમણો દ્વારા પાંડ્ય વંશના પતનની શરૂઆત; મદુરા સલ્તનતની સ્થાપના તરફ માર્ગ.

1312 ઇ.સ.

કેરળ પરનો પાંડ્ય શાસકોનો કાબૂ ગુમાવ્યો.

16મી સદીની મધ્ય

પાંડ્ય રાજ્ય સંપૂર્ણ રીતે વિખેરાઈ ગયું; વંશનો અંત.

MCQs – Pandya Dynasty (પાંડ્ય વંશ)

Q1. પાંડ્યો મુખ્યત્વે કયા પ્રદેશના શાસકો હતા?

• (A) ઉત્તર ભારત
• (B) પશ્ચિમ ભારત
• (C) દક્ષિણ ભારત (તમિલ પ્રદેશ)
• (D) પૂર્વ ભારત

Q2. પાંડ્ય શાસકોનો પ્રાચીન ઉલ્લેખ કયા લેખકો દ્વારા 4મી સદી ઇ.સ.માં મળે છે?

• (A) ચીની યાત્રિકો
• (B) અરબ મુસાફરો
• (C) ગ્રીક લેખકો
• (D) રોમન ઇતિહાસકારો

Q3. કયા પાંડ્ય શાસકે 7મી સદી ઇ.સ.માં પાંડ્ય વંશની પુનઃસ્થાપના કરી?

• (A) જટાવર્મન
• (B) મારાવર્મન
• (C) કાડુંગોન (Kadungon)
• (D) હર્ષવર્ધન

Q4. પાંડ્ય વંશની રાજધાની મુખ્યત્વે કયું શહેર હતું?

• (A) તંજાવુર
• (B) મદુરા / મદુરાઈ
• (C) કાંચીપુરમ
• (D) પાટલિપુત્ર

Q5. પાંડ્ય શાસકોને કઈ ઉપાધિથી ઓળખવામાં આવતાં?

• (A) મહારાણા / મહારાજા
• (B) જટાવર્મન / મારાવર્મન
• (C) નાયકડ
• (D) સામંત

Q6. શરૂઆતમાં પાંડ્ય રાજાઓ કયા ધર્મના અનુયાયી હતા?

• (A) બૌદ્ધ ધર્મ
• (B) શૈવ ધર્મ
• (C) જૈન ધર્મ
• (D) વૈષ્ણવ ધર્મ

Q7. ‘પાંચ પાંડ્યો’ મુખ્યત્વે કયા સમયગાળા સાથે સંબંધિત છે?

• (A) 8મી–10મી સદી
• (B) 12મી–14મી સદી
• (C) 4મી–6મી સદી
• (D) 15મી–16મી સદી

Q8. પાંડ્ય વંશના પતનની શરૂઆતનું મુખ્ય કારણ કયું માનવામાં આવે છે?

• (A) આબોહવાકીય પરિવર્તન
• (B) આંતરિક ઝઘડા અને મુસ્લિમ આક્રમણો (1311)
• (C) ચોલાઓનો આક્રમણ
• (D) બ્રિટિશ શાસન

Answers: Q1–(C), Q2–(C), Q3–(C), Q4–(B), Q5–(B), Q6–(C), Q7–(B), Q8–(B)

PDF Download – Pandya Dynasty Notes

આ પેજનું PDF વર્ઝન બનાવવા માટે તમે નીચેના બટન માટે તમારી PDF લિંક ઉમેરો.

📄 Download Pandya Dynasty PDF

Note: PDF link will work after you upload notes to Google Drive / any storage and paste the share link above.