India to host global 'AI Impact Summit'

🤖

ભારત કરશે વૈશ્વિક ‘AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ’ની યજમાની

આયોજન અને સ્થળ

• આયોજન: આવતા વર્ષે ફેબ્રુઆરી માસમાં (15 થી 20 ફેબ્રુઆરી) ભારતના નવી દિલ્હી ખાતે ‘AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ’ (AI Impact Summit) નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવશે.

સમિટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય

• ઉદ્દેશ્ય: આ મેગા ઈવેન્ટનો મુખ્ય હેતુ સમાવેશી (Inclusive), જવાબદાર (Responsible) અને લવચીક (Resilient) કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના ભવિષ્યને આકાર આપવાનો છે.

ત્રણ માર્ગદર્શક સ્તંભ

• ત્રણ સ્તંભ: આ શિખર સંમેલન ત્રણ મુખ્ય માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે: ‘લોકો, ગ્રહ અને પ્રગતિ’ (People, Planet, and Progress). o આ થીમ દર્શાવે છે કે AI નો ઉપયોગ માનવતાની સેવા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને સમાવેશી વિકાસ માટે થવો જોઈએ.

ડિજિટલ ડિવાઈડ ઘટાડવાનો પ્રયાસ

• ડિજિટલ ડિવાઈડ: સમિટનો ઉદ્દેશ્ય વિશ્વમાં AI ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અને પહોંચમાં રહેલા તફાવત (Gap) ને દૂર કરવાનો છે.

સંશોધન સંગોષ્ઠિ

• સંશોધન સંગોષ્ઠિ: સમિટ અંતર્ગત AI અને તેની અસરો પર એક વિશેષ ‘રિસર્ચ સિમ્પોઝિયમ’ યોજાશે, જેમાં વૈશ્વિક સંશોધકો અને નિષ્ણાતો વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરશે અને સહયોગ સ્થાપશે.

વૈશ્વિક વ્યાપ અને ભાગીદારી

• વૈશ્વિક વ્યાપ: મુખ્ય સમિટ પહેલાં વિશ્વભરના 100 થી વધુ શહેરોમાં 300 થી વધુ પ્રિ-ઈવેન્ટ્સ યોજવામાં આવી છે. • ભાગીદારી: 140 થી વધુ દેશોના AI લીડર્સ અને નિષ્ણાતો આમાં ભાગ લેશે.

ફોકસ સેક્ટર્સ

• ફોકસ સેક્ટર: આ સમિટ ખાસ કરીને સ્વાસ્થ્ય સેવા (Healthcare), શિક્ષણ અને કૃષિ ક્ષેત્રે AI ના લોકશાહીકરણ (Democratization – સર્વસુલભ બનાવવું) ને પ્રોત્સાહન આપશે.

GPSC પરીક્ષા માટે વિશેષ (Value Added Data)

1. ભારતનું AI મિશન (IndiaAI Mission) • મંજૂરી: માર્ચ 2024 • બજેટ: ₹10,372 કરોડ • ઉદ્દેશ્ય: AI કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (GPU આધારિત સુપરકોમ્પ્યુટર્સ) ઊભું કરવું • સ્તંભો: IndiaAI Compute Capacity, IndiaAI Innovation Centre, IndiaAI FutureSkills

વૈશ્વિક પહેલ – GPAI

• પૂરું નામ: Global Partnership on Artificial Intelligence • ભારતનું સ્થાન: સ્થાપક સભ્ય • ચેરમેનશીપ: ભારતે વર્ષ 2024 માટે GPAI કાઉન્સિલની અધ્યક્ષતા સંભાળી હતી. નવી દિલ્હીમાં યોજાનાર આ સમિટ ભારતની વૈશ્વિક નેતૃત્વ ક્ષમતા દર્શાવે છે.

AI ટર્મિનોલોજી (Prelims Focus)

• Generative AI (GenAI): નવું કન્ટેન્ટ (લખાણ, ઈમેજ, ઓડિયો) બનાવી શકે તેવી AI (દા.ત. ChatGPT, Gemini). • Deepfakes: AI દ્વારા બનાવેલા નકલી વિડિયો અથવા ઓડિયો. • Hallucination: AI ખોટી માહિતીને સાચી તરીકે રજૂ કરે ત્યારે થતી ભૂલ.

ભારત સરકારના AI ટૂલ્સ

• ભાષિણી (Bhashini): AI આધારિત ભાષા અનુવાદ પ્લેટફોર્મ, PM મોદીના ભાષણોનું રિયલ-ટાઈમ અનુવાદ કરે છે. • AIRAWAT: ભારતનું AI સુપરકોમ્પ્યુટર (C-DAC, પુણે), વિશ્વના ટોચના 500 સુપરકોમ્પ્યુટરમાં સ્થાન ધરાવે છે.

ગુજરાત વિશેષ (Gujarat Context)

• VISWAS Project: ગુજરાત પોલીસ દ્વારા CCTV નેટવર્કમાં AI આધારિત Video Analytics અને Facial Recognition નો ઉપયોગ. • AI નીતિ: ગુજરાત સરકારની IT/ITeS Policy 2022-27 માં AI અને Machine Learning માટે ખાસ જોગવાઈઓ. • GIFT City: ફિનટેક (FinTech) ક્ષેત્રે AI ના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન.