Russia deploys nuclear missile 'Orionik' in Belarus

☢️

રશિયાએ બેલારુસમાં પરમાણુ મિસાઈલ ‘ઓરેશનિક’ તૈનાત કરી

તૈનાતી અને સમારોહ

• તૈનાતી: :: રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે બેલારુસમાં પરમાણુ ક્ષમતા ધરાવતી 'ઓરેશનિક' (Oreshnik) મિસાઈલ સિસ્ટમ સક્રિય સેવામાં (Active Service) જોડાઈ ગઈ છે. • સમારોહ: આ તૈનાતીના માનમાં એક સંક્ષિપ્ત સમારોહ યોજવામાં આવ્યો હતો, જોકે મંત્રાલયે આ અંગે વધુ વિસ્તૃત માહિતી આપી ન હતી.

મિસાઈલની ક્ષમતા

• ઓરેશનિક એક મધ્યમ અંતરની બેલેસ્ટિક મિસાઈલ (IRBM) છે. • તેની મારક ક્ષમતા 500 થી 5,500 કિમી સુધીની છે. • તેની ઝડપ અત્યંત ઘાતક એટલે કે મેક 10 (Mach 10) સુધીની હોઈ શકે છે.

ભૂતકાળનો સંદર્ભ

• o ડિસેમ્બરમાં રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને જાહેરાત કરી હતી કે આ મિસાઈલ ટૂંક સમયમાં સેવામાં આવશે. • નવેમ્બર 2024માં, યુક્રેનના શહેર ‘નિપ્રો’ (Dnipro) પર હુમલો કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કરાયો હતો.

ટેકનોલોજી (MIRV)

• આ મિસાઈલમાં MIRV (Multiple Independently Targetable Re-entry Vehicle) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થયો છે, જે એકસાથે અનેક લક્ષ્યાંકોને વીંધી શકે છે.

ભૂગોળ – બેલારુસ

• બેલારુસ પૂર્વ યુરોપનો એક ભૂમિબદ્ધ (Landlocked) દેશ છે. • તેની રાજધાની મિન્સ્ક છે. • તે પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વમાં રશિયાથી ઘેરાયેલો છે.

GPSC પરીક્ષા માટે વિશેષ – Science & Tech

• MIRV ટેકનોલોજી: એક જ પ્રક્ષેપણમાં અલગ-અલગ લક્ષ્યો પર અનેક પરમાણુ હુમલા કરવાની ક્ષમતા. • ભારતનો સંદર્ભ: ભારતે તાજેતરમાં 'મિશન દિવ્યાસ્ત્ર' (Mission Divyastra) હેઠળ અગ્નિ-5 (Agni-V) મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું, જે MIRV ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે. • હાઈપરસોનિક સ્પીડ: Mach 5 થી વધુ ઝડપને હાઈપરસોનિક કહે છે. ઓરેશનિકની ઝડપ Mach 10 છે, જેને રડારમાં પકડવી અઘરી છે.

ભૌગોલિક વ્યૂહરચના (Geopolitics)

• • બેલારુસનું સ્થાન: તે રશિયા અને નાટો (NATO) દેશો (જેમ કે પોલેન્ડ, લિથુઆનિયા, લેતવિયા) ની વચ્ચે આવેલું બફર સ્ટેટ (Buffer State) છે. • NATO ને ચેતવણી: બેલારુસમાં મિસાઈલ ગોઠવીને રશિયા યુરોપ પર વ્યૂહાત્મક દબાણ વધારી રહ્યું છે.

મિસાઈલના પ્રકારો (Static GK)

• SRBM: 1000 કિમીથી ઓછી (દા.ત., પૃથ્વી). • MRBM / IRBM: 1000 થી 5500 કિમી (દા.ત., ઓરેશનિક, અગ્નિ-4). • ICBM: 5500 કિમીથી વધુ (દા.ત., અગ્નિ-5, રશિયાની સરમત).

ભારત–રશિયા સંરક્ષણ સંબંધો

• S-400 સિસ્ટમ: ભારતે રશિયા પાસેથી ખરીદેલી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, જે દુશ્મનની મિસાઈલોને હવામાં જ તોડી પાડે છે. • બ્રહ્મોસ (BrahMos): ભારત અને રશિયાનું સંયુક્ત સાહસ. તે વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ છે.