Daily Gujarati Current Affairs 3 September 2026 | Current Affairs Quiz & GK

Current Affairs • 3 September 2026

📰 દૈનિક કરંટ અફેર્સ અને પરીક્ષાલક્ષી જનરલ નોલેજ (૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬)

GPSC, GSSSB, PSI, UPSC અને અન્ય તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી વિગતવાર પૃથક્કરણ

મુખ્ય વિગત: સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરતા અગ્રણી ઉમેદવારો માટે ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, વિજ્ઞાન-ટેકનોલોજી અને અર્થશાસ્ત્રના કરંટ અફેર્સ સાથે પરીક્ષાલક્ષી 'Value-Added Data' નીચે મુજબ રજૂ કરેલ છે.

🚀 ૧. ISRO દ્વારા 'EOS-05' અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટનું સફળ લોન્ચિંગ

મુખ્ય વિગત: ISRO એ સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (શ્રીહરિકોટા) ખાતેથી GSLV-F17 રોકેટ દ્વારા ભારતનો પ્રથમ જિયોસિંક્રનસ ઓર્બિટ આધારિત ઈમેજિંગ સેટેલાઈટ 'EOS-05' સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યો છે.

💡 Value-Added Data:

• વજન & કક્ષા: વજન ૨,૩૬૭ kg, પૃથ્વીની સપાટીથી લગભગ ૩૬,૦૦૦ km ઊંચાઈ ધરાવતી જિયોસિંક્રનસ કક્ષા (Geosynchronous Orbit) માં સ્થાપિત કરાયો.
• કાર્ય: દર ૩૦ મિનિટે સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડના રિયલ-ટાઇમ હાઇ-રિઝોલ્યુશન ફોટોગ્રાફ્સ આપશે, જે વાવાઝોડા અને કુદરતી આપત્તિઓના સચોટ પૂર્વાનુમાનમાં મદદ કરશે.
• પૃષ્ઠભૂમિ: વર્ષ ૨૦૨૧ માં GISAT-1 લોન્ચ કરવાનું ISRO નું GSLV-F10 મિશન નિષ્ફળ ગયું હતું, જેની સફળતા આ EOS-05 મિશનથી પ્રાપ્ત થઈ છે.

🌊 ૨. ભારતે સિંધુ જળ સંધિ પર હેગ સ્થિત 'કોર્ટ ઓફ આર્બિટ્રેશન'ના નિર્ણયને ફગાવ્યો

મુખ્ય વિગત: હેગ (નેધરલેન્ડ) સ્થિત 'કોર્ટ ઓફ આર્બિટ્રેશન' (Court of Arbitration - CoA) દ્વારા ચિનાબ નદી પરની 'રતલે હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ' કામગીરી રોકવા અંગે આપવામાં આવેલા ચુકાદાને ભારતે સખત રીતે ફગાવી દીધો છે.

💡 Value-Added Data (સિંધુ જળ સંધિ - ૧૯૬૦):

• મધ્યસ્થી: વિશ્વ બેંક (World Bank) ના નેજા હેઠળ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ૧૯૬૦ માં કરાર થયો.
• પાણીની વહેંચણી:
  • પશ્ચિમી નદીઓ (સિંધુ, જેલમ, ચિનાબ): ૮૦% પાણી પાકિસ્તાન અને ૨૦% ભારત.
  • પૂર્વની નદીઓ (રાવી, વ્યાસ, સતલજ): ૮૦% પાણી ભારત અને ૨૦% પાકિસ્તાન.
• ચિનાબ નદી પર અન્ય પ્રોજેક્ટ્સ: દુલહસ્તી, બગલીહાર, પાકલ દુલ અને સલાલ ડેમ.

🌱 ૩. NABI મોહાલી ખાતે ભારતનો પ્રથમ "ગ્રીન ફોર્જ" કોમ્પ્લેક્સ સ્થાપિત

મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે નેશનલ એગ્રી-ફૂડ બાયોટેકનોલોજી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (NABI), મોહાલી (પંજાબ) ખાતે ભારતના પ્રથમ "ગ્રીન ફોર્જ" (Green Forge) કોમ્પ્લેક્સનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

વિશેષતા: આ કોમ્પ્લેક્સ નિયંત્રિત વાતાવરણમાં (તાપમાન, પ્રકાશ અને ભેજને કંટ્રોલ કરીને) Genetically Modified (GM) પાકોનું પરીક્ષણ કરવા માટેનો અત્યાધુનિક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડશે.

🛕 ૪. રિટાયર્ડ એર માર્શલ જિતેન્દ્ર મિશ્રા બન્યા રામ મંદિર ટ્રસ્ટના પ્રથમ CEO

મુખ્ય વિગત: 'શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ' ના રોજિંદા કાર્યો, સંચાલન, શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા અને દાન વ્યવસ્થાની દેખરેખ માટે નિવૃત્ત એર માર્શલ જિતેન્દ્ર મિશ્રાને પ્રથમ સ્થાયી CEO તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

💡 પૃષ્ઠભૂમિ & ટ્રસ્ટની માહિતી:

• જિતેન્દ્ર મિશ્રા દેવરિયા (ઉત્તર પ્રદેશ) ના વતની છે અને ૧૯૮૬ માં ભારતીય વાયુસેનામાં ફાઇટર પાઇલટ તરીકે જોડાયા હતા (૩,૦૦૦+ કલાકનો ફ્લાઇંગ અનુભવ).
• નવા ટ્રસ્ટીઓ: મહેશ ભાગચંદકા, નિર્મલા યાદવ અને મદન મોહન પાંડે (ટ્રસ્ટના ચેરમેન: નૃપેન્દ્ર મિશ્રા).

📱 ૫. PhonePe દ્વારા ફીચર ફોન યુઝર્સ માટે 'UPI 123Pay' સેવા લોન્ચ

મુખ્ય વિગત: ફિનટેક કંપની PhonePe એ કીપેડ (ફીચર) ફોન યુઝર્સ માટે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વિના ઓનલાઇન પેમેન્ટ કરવા માટે UPI 123Pay સેવા લોન્ચ કરી છે.

ટેકનોલોજી: આ સુવિધા SMS (શોર્ટ મેસેજ સર્વિસ) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને સેકન્ડોમાં સુરક્ષિત UPI ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાની મંજૂરી આપે છે.

🛩️ ૬. ચીન દ્વારા 'GJ-21' સ્ટીલ્થ અનમૅન્ડ એરિયલ વ્હીકલ (UAV) નું સફળ પરીક્ષણ

મુખ્ય વિગત: ચીને નેવલ એરક્રાફ્ટ કેરિયર અને 'Type 076' એમ્ફિબિયસ એસોલ્ટ શિપ પરથી ઓપરેટ થઈ શકે તેવા અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ડ્રોન GJ-21 નું સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે.

વિશેષતા: GJ-21 એ ચીનના પ્રસિદ્ધ GJ-11 ડ્રોનનું નેવલ મોડિફાઇડ વર્ઝન છે, જે રડારની પકડમાં આવ્યા વિના જળ અને જમીન બંને મોરચે હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે.

📈 ૭. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના Q1 માં ભારતનો GDP ગ્રોથ રેટ ૭.૮% નોંધાયો

મુખ્ય વિગત: વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ની પ્રથમ ત્રિમાસિક (Q1: એપ્રિલ-જૂન) માં ૭.૮% નો રિયલ GDP ગ્રોથ રેટ પ્રાપ્ત કર્યો છે.

💡 મુખ્ય ક્ષેત્રોનો વિકાસ દર:

ક્ષેત્ર (Sector)	વૃદ્ધિ દર (%)
સર્વિસ સેક્ટર (Service Sector)	૧૦%
મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર (Manufacturing)	૯.૨%
રોકાણ (Investment)	૧૦.૩%
ઔદ્યોગિક ક્રેડિટ (Industrial Credit)	૨૦%
કૃષિ ક્રેડિટ (Agriculture Credit)	૧૭%

🚁 ૮. ટાટા એલેક્સી અને સરલા એવિએશન વચ્ચે 'શૂન્ય' (Shunya) eVTOL માટે કરાર

મુખ્ય વિગત: ટાટા એલેક્સી લિમિટેડ (Tata Elxsi) અને બેંગલુરુ આધારિત સરલા એવિએશન (Sarla Aviation) એ ભારતના પ્રથમ સ્વદેશી eVTOL એરક્રાફ્ટ 'શૂન્ય' (Shunya) ના વિકાસ માટે MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા.

ફાયદો: આ એરક્રાફ્ટ રનવેની જરૂરિયાત વિના ખૂબ જ ઓછી જગ્યામાંથી હેલિકોપ્ટરની જેમ વર્ટિકલ ટેક-ઓફ અને લેન્ડિંગ કરી શકશે, જે શહેરી એર મોબિલિટી (Urban Air Mobility) માટે ક્રાંતિકારી સાબિત થશે.

🧹 ૯. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય દ્વારા 'સ્વચ્છતા પખવાડા-૨૦૨૬' નો પ્રારંભ

મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય રસાયણ અને ખાતર મંત્રી જે. પી. નડ્ડાએ ૧ થી ૧૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન આયોજિત બે અઠવાડિયા લાંબા 'સ્વચ્છતા પખવાડા-૨૦૨૬' નું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

વિશેષતા: આ પખવાડિયા દરમિયાન મંત્રાલયના ભૌતિક કાર્યસ્થળોની સફાઈની સાથે-સાથે ડિજિટલ સ્વચ્છતા (ડેટા સિક્યોરિટી અને ડિજિટલ કચરાનો નિકાલ) પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

🔐 ૧૦. C-DOT દ્વારા ૧૪ સ્વદેશી ક્વોન્ટમ પ્રોડક્ટ્સ લોન્ચ કરાયા

મુખ્ય વિગત: દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) હેઠળની સંસ્થા C-DOT એ તેના ૪૩મા સ્થાપના દિવસ પ્રસંગે સુરક્ષિત કમ્યુનિકેશન માટે ૧૪ સ્વદેશી ક્વોન્ટમ પ્રોડક્ટ્સ લોન્ચ કર્યા છે.

💡 મુખ્ય પ્રોડક્ટ્સ:

• Q-AKSHAY CD & MD: હાઇ-સિક્યોરિટી QKD (ક્વોન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન) સિસ્ટમ્સ.
• Q-SETU & Q-MAHASETU: ક્વોન્ટમ સેફ નેટવર્ક એન્ક્રિપ્ટર્સ (૮૦ Mbps અને ૪૦ Gbps).
• Q-AMOGH: ૨૦૦ Gbps ની સ્પીડ ધરાવતો ઓપ્ટિકલ એન્ક્રિપ્ટર.
• Q-PARAKRAM: સંરક્ષણ દળો માટે ૧ Gbps નો ડિફેન્સ-ગ્રેડ ક્વોન્ટમ એન્ક્રિપ્ટર.
• ભારતની ક્વોન્ટમ વેલી: અમરાવતી (આંધ્ર પ્રદેશ).

⚛️ ૧૧. IISc બેંગલુરુ દ્વારા 'Foundation for Quantum Computing Innovation' ની સ્થાપના

મુખ્ય વિગત: ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ (IISc), બેંગલુરુએ 'નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન' (NQM) હેઠળ ક્વોન્ટમ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા 'Foundation for Quantum Computing Innovation' (FQCI) ની સ્થાપના કરી.

💡 NQM & FQCI ફેક્ટ્સ:

• આ 'સેક્શન ૮' હેઠળની બિન-લાભકારી (Non-Profit) કંપની છે, જે ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીમાં ૫ મુખ્ય પ્રોગ્રામ્સ (QC Rise, QC Bridge, QC Leap, QC Accel, અને QC Quest) દ્વારા કુશળ માનવબળ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ તૈયાર કરશે.
• નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન (NQM): વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ થી ૨૦૩૦-૩૧ સુધી ₹૬,૦૦૩.૬૫ કરોડના બજેટ સાથે અમલમાં મુકાયું છે.

📌 અભ્યાસ ટીપ: આ તમામ મુદ્દાઓની ટૂંકી નોંધ તમારી ડાયરીમાં કરી લેવી, જે આવનારી GPSC, GSSSB, PSI અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે.

📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): નવીનતમ અભ્યાસ સામગ્રી અને દૈનિક કરંટ અફેર્સ માટે જોડાયેલા રહો!