Daily Gujarati Current Affairs 5 September 2026 | Current Affairs Quiz & GK

Current Affairs • 5 September 2026

📰 દૈનિક કરંટ અફેર્સ અને પરીક્ષાલક્ષી જનરલ નોલેજ (૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬)

GPSC, GSSSB, PSI, UPSC અને તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી વિગતવાર વિશ્લેષણ

મુખ્ય વિશેષતા: સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, વિજ્ઞાન, અને રમતગમત ક્ષેત્રના સમાચાર સાથે 'Value-Added Data' નીચે મુજબ રજૂ કરેલ છે.

🎖️ ૧. AVM શક્તિ શર્મા: ડિફેન્સ સર્વિસિસમાં પ્રથમ (નૉન-મેડિકલ) મહિલા ટુ-સ્ટાર ઓફિસર

મુખ્ય વિગત: એર વાઇસ માર્શલ (AVM) શક્તિ શર્માએ ભારતીય વાયુસેના (IAF) માં એર હેડક્વાર્ટર ખાતે Assistant Chief of the Air Staff (Education) તરીકે પદભાળ સંભાળ્યો છે.

મહત્વ: ભારતીય ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોમાં (Tri-Services) મેડિકલ શાખા સિવાય ટુ-સ્ટાર રેન્ક (Air Vice Marshal / Rear Admiral / Major General) સુધી પહોંચનાર તે પ્રથમ મહિલા અધિકારી બન્યા છે.

💡 Value-Added Data (પૃષ્ઠભૂમિ):

• તેઓ ૧૮ જૂન ૧૯૯૪ના રોજ IAF ના એજ્યુકેશન બ્રાન્ચમાં કમિશન થયા હતા.
• તેમણે સૈનિક સ્કૂલ કપૂરથલા (પંજાબ) માં પ્રિન્સિપાલ તરીકે સેવા આપીને ત્રણેય સેનાઓમાં સૈનિક સ્કૂલની કમાન સંભાળનાર પ્રથમ મહિલા અધિકારી બનવાનો રેકોર્ડ પણ બનાવ્યો હતો.
• તેમણે IIT કાનપુર અને પુણે યુનિવર્સિટી ખાતે 'IAF Chairs of Excellence' ની સ્થાપના કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
• પ્રથમ મહિલા મેડિકલ ટુ-સ્ટાર/થ્રી-સ્ટાર: એર માર્શલ પદ્માવતી બંદોપાધ્યાય (ભારતીય વાયુસેનાના પ્રથમ મહિલા એર માર્શલ - મેડિકલ).

🌍 ૨. કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ટાટા કેમિકલ્સને દેશ છોડવાનો આદેશ

મુખ્ય વિગત: કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ વિલિયમ રૂટોએ ભારતીય બહુરાષ્ટ્રીય કંપની 'ટાટા કેમિકલ્સ' ને મગડી (Magadi) સ્થિત સોડા ઍશ (Soda Ash) પ્લાન્ટમાંથી કામકાજ બંધ કરી દેશ છોડવાનો આદેશ આપ્યો છે.

કારણ: સ્થાનિક સમુદાયને પૂરતો આર્થિક લાભ કે રોજગાર ન મળવો અને લીઝ સંબંધિત વિવાદો.

💡 Value-Added Data (કેમિસ્ટ્રી & ભૂગોળ):

• સોડા ઍશ (ધોવાના સોડા): રાસાયણિક નામ - સોડિયમ કાર્બોનેટ ડેકાહાઇડ્રેટ (Na₂CO₃·10H₂O).
• બેકિંગ સોડા (ખાવાનો સોડા): રાસાયણિક નામ - સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ (NaHCO₃).
• કેન્યા પૃષ્ઠભૂમિ: રાજધાની - નૈરોબી (જ્યાં UNEP - યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોગ્રામનું મુખ્યાલય છે). પ્રખ્યાત મસાઈ જનજાતિ કેન્યા અને તાંઝાનિયામાં જોવા મળે છે.

🤖 ૩. OpenAI દ્વારા નવું AI મોડલ 'Astra' (GPT-6) લોન્ચ

મુખ્ય વિગત: OpenAI એ GPT-6 શ્રેણી હેઠળ નવું અત્યાધુનિક AI મોડલ Astra લોન્ચ કર્યું છે.

મુખ્ય ઉપયોગ: એડવાન્સ્ડ કોડિંગ, કમ્પ્યુટર યુઝ, સાયબર સિક્યોરિટી અને મલ્ટી-સ્ટેપ એજન્ટિક ટાસ્ક.

💡 Value-Added Data (AI સંગમ):

• Google: Gemini મોડલ
• Microsoft: મેજોરાના (Majorana) સુપરકન્ડક્ટિંગ ચિપ / કો-પાઇલોટ

🌱 ૪. દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં ભારતના પ્રથમ 'કાર્બન ગાર્ડન'નું ઉદ્ઘાટન

મુખ્ય વિગત: દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU) એ શહેરના વાયુ પ્રદૂષણ સામે લડવા અને વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO₂) શોષવા (Carbon Sink) માટે ભારતનો પ્રથમ 'કાર્બન ગાર્ડન' શરૂ કર્યો.

વિશેષતા: આ ગાર્ડનમાં ૫૦થી વધુ વિશેષ વનસ્પતિ અને જડીબુટ્ટીઓની પ્રજાતિઓ વાવવામાં આવી છે જે ઉચ્ચ માત્રામાં કાર્બનનું શોષણ કરી હવાની ગુણવત્તા સુધારે છે.

👨‍🏫 ૫. રાષ્ટ્રીય શિક્ષક દિવસ ૨૦૨૬ (૫ સપ્ટેમ્બર)

મુખ્ય વિગત: ભારત દેશના પ્રથમ ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને બીજા રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનની જન્મજયંતી (૫ સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૮) નિમિત્તે દર વર્ષે રાષ્ટ્રીય શિક્ષક દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

💡 Value-Added Data:

• પ્રથમ ભારત રત્ન (૧૯૫૪): ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન, સી. રાજગોપાલાચારી અને સી. વી. રમન.
• આંતરરાષ્ટ્રીય શિક્ષક દિવસ: ૫ ઓક્ટોબર.
• રાષ્ટ્રીય વન્યજીવ દિવસ (National Wildlife Day): ૪ સપ્ટેમ્બર.

🏏 ૬. સ્મૃતિ મંધાના: મહિલા આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સર્વાધિક રન બનાવનાર ખેલાડી

મુખ્ય વિગત: ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર સ્મૃતિ મંધાના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટના તમામ ફોર્મેટ (Test + ODI + T20) મળીને ૧૦,૮૮૦ રન સાથે વિશ્વમાં સૌથી વધુ રન બનાવનાર મહિલા ખેલાડી બન્યા છે.

💡 ટોચના મહિલા ક્રિકેટર્સ (સર્વાધિક રન):

ખેલાડી	દેશ	કુલ રન
સ્મૃતિ મંધાના	ભારત 🇮🇳	૧૦,૮૮૦
મિતાલી રાજ	ભારત 🇮🇳	૧૦,૮૬૮
સુઝી બેટ્સ	ન્યુઝીલેન્ડ 🇳🇿	૧૦,૭૪૦
ચાર્લોટ એડવર્ડ્સ	ઇંગ્લેન્ડ 🏴󠁧󠁢󠁥ᱸગ્લૅન્ડિ	૧૦,૨૭૩
સ્ટેફની ટેલર	વેસ્ટ ઇન્ડીઝ 🌴	૧૦,૦૦૭

🇮🇹 ૭. જ્યોર્જિયા મૅલોની: ઇટાલીમાં સૌથી લાંબો સમય વડાપ્રધાન રહેવાનો રેકોર્ડ

મુખ્ય વિગત: ઇટાલીના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મૅલોની (Brothers of Italy પાર્ટી) એ બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી ઇટાલીના ઇતિહાસમાં સતત સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન રહેવાનો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.

💡 Value-Added Data (ઇટાલી જીકે):

• રાજધાની: રોમ (ટાઇબર નદીના કિનારે).
• મુખ્ય જ્વાળામુખી: એતના (Etna) અને વિસુવિયસ (Vesuvius).
• મુખ્ય નદી: પો (Po) નદી (ઇટાલીની ગંગા તરીકે ઓળખાય છે).
• પ્રસિદ્ધ શહેર: વેનિસ (પાણી પર વસેલું શહેર).

🏛️ ૮. BRICS ચીફ જસ્ટિસ ફોરમ ૨૦૨૬: નવી દિલ્હીમાં આયોજન

મુખ્ય વિગત: ભારતીય સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court of India) દ્વારા નવી દિલ્હી ખાતે BRICS દેશોના મુખ્ય ન્યાયાધીશોના સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.

અધ્યક્ષતા: ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI).

💡 Value-Added Data (BRICS અગત્યની બેઠકો):

• BRICS ની સ્થાપના: ૨૦૦૯ (યેકાતેરિનબર્ગ, રશિયા).
• અન્ય બેઠકો: કૃષિ બેઠક - ઇન્દોર | શિક્ષણ બેઠક - ભુવનેશ્વર | સ્વાસ્થ્ય બેઠક - ચંડીગઢ | રોજગાર બેઠક - પુરી.

⚖️ ૯. FCRA સંશોધન બિલ ૨૦૨૬ માટે JPC ની રચના

મુખ્ય વિગત: Foreign Contribution (Regulation) Act - FCRA માં સુધારા કરવા માટે લાવવામાં આવેલા બિલની સમીક્ષા કરવા માટે લોકસભા સાંસદ સંજય જાયસવાલની અધ્યક્ષતામાં ૩૧ સભ્યોની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (Joint Parliamentary Committee - JPC) ગઠિત કરવામાં આવી.

💡 Value-Added Data (સંસદીય સમિતિઓ):

• JPC ની રચના: ૩૧ સભ્યો (૨૧ લોકસભામાંથી + ૧૦ રાજ્યસભામાંથી).
• જાહેર હિસાબ સમિતિ (PAC): કુલ ૨૨ સભ્યો (૧૫ લોકસભા + ૭ રાજ્યસભા). (સૌપ્રથમ ૧૯૧૯ના કાયદા હેઠળ ૧૯૨૧માં રચના થઈ હતી).

✈️ ૧૦. અમદાવાદ એરપોર્ટથી ભારતનું ત્રીજું 'હબ-એન્ડ-સ્પોક' ઓપરેશન શરૂ

મુખ્ય વિગત: નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય દ્વારા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ (અમદાવાદ) ખાતેથી ભારતનું ત્રીજું 'હબ-એન્ડ-સ્પોક' ઓપરેશન શરૂ કરાયું.

ફાયદો: નાના શહેરોના મુસાફરોને કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ બદલતી વખતે વારંવાર સિક્યોરિટી કે ઇમિગ્રેશન ચેકિંગ કરાવવું પડશે નહીં અને સામાન સીધો જ અંતિમ ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચશે.

👉 અન્ય બે એરપોર્ટ: વારાણસી અને અમૃતસર.

🐅 ૧૧. IBCA અને ADB વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU)

મુખ્ય વિગત: ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ અલાયન્સ (IBCA) એ નવી દિલ્હીમાં આયોજિત વર્કશોપ દરમિયાન નેચર-પોઝિટિવ ફાઇનાન્સિંગ અને લેન્ડસ્કેપ કન્ઝર્વેશન માટે એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) સાથે MoU કર્યા.

💡 મહત્વપૂર્ણ માહિતી:

• ઉદ્ઘાટન: કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ દ્વારા.
• IBCA ની સ્થાપના: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩માં (વડુ મથક: નવી દિલ્હી).
• રક્ષિત ૭ બિગ કેટ્સ: વાઘ (Tiger), સિંહ (Lion), દીપડો (Leopard), હિમ દીપડો (Snow Leopard), ચિત્તો (Cheetah), જગુઆર (Jaguar), અને પ્યુમા (Puma).

📌 અભ્યાસ ટીપ: આ તમામ મુદ્દાઓની નોંધ તમારી કરંટ અફેર્સ ડાયરીમાં કરી લેવી, જે આવનારી GPSC, GSSSB અને PSI ની પરીક્ષામાં ખૂબ જ મદદરૂપ થશે.

📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): નવીનતમ અભ્યાસ સામગ્રી અને દૈનિક કરંટ અફેર્સ માટે જોડાયેલા રહો!