Interactive Quiz Mode 🎯

SPIPA Entrance Exam GS Paper (27-09-2026)

સંપૂર્ણ પ્રશ્નપત્ર, સચોટ ઉત્તરો અને વિસ્તૃત સ્પષ્ટીકરણ સાથે રિવિઝન મોડ્યુલ

📌 ક્વિઝ સૂચનાઓ: દરેક પ્રશ્નના સાચા વિકલ્પ પર ક્લિક કરો. તમારો ઉત્તર સાચો છે કે ખોટો તે તુરંત જાણી શકશો. સાચો જવાબ અને ઊંડાણપૂર્વકનું વિશ્લેષણ જોવા માટે "💡 જવાબ અને સ્પષ્ટીકરણ જુઓ" બટન પર ક્લિક કરો.

પ્રશ્ન 1. યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા લાદવામાં આવેલા CBAM નિયમો અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે કમ્પ્યુટર રોબોટિક્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને મશીન લર્નિંગના નિયમન સાથે સંબંધિત છે.
• ભારત સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા બાદ પણ, ભારતીય કંપનીઓને આ નિયમોમાંથી કોઈ મુક્તિ આપવામાં આવી નથી.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) એ ટેકનોલોજી નહીં પરંતુ ઉદ્યોગોમાંથી ઉત્સર્જિત થતાં કાર્બન પર કર લાદવાની EU ની નીતિ છે, તેથી વિધાન 1 ખોટું છે. FTA છતાં ભારતીય નિકાસકારો માટે કોઈ વિશેષ છૂટછાટ નથી, તેથી વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 2. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• ભારત સ્ટેજ ઉત્સર્જન ધોરણો મોટર વાહનોને લાગુ પડે છે અને તે યુરોપિયન ઉત્સર્જન ધોરણો પર આધારિત છે.
• ભારતે ભારત-સ્ટેજ-5 ધોરણોને અપનાવ્યા વિના સીધા ભારત-સ્ટેજ-4 ધોરણોમાંથી ભારત-સ્ટેજ-6 ધોરણોમાં પ્રવેશ કર્યો છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) 1 અને 2 બંને
સ્પષ્ટીકરણ: BS ધોરણો યુરોપિયન યુરો-નોર્મ્સ પર આધારિત છે. વધતા પ્રદૂષણને અટકાવવા માટે ભારતે BS-IV માંથી સીધા જ BS-VI માં ઝંપલાવ્યું હતું, તેથી બંને વિધાનો સાચા છે.

પ્રશ્ન 3. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને મિથેન જેવા ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવા માટે મોન્ટ્રિલ પ્રોટોકોલ અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
• મોન્ટ્રિલ પ્રોટોકોલમાં કિગાલી સુધારો હાઈડ્રોફ્લોરોકાર્બન્સ અંગેની જોગવાઈઓ કરે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: મોન્ટ્રિલ પ્રોટોકોલ ઓઝોન સ્તરના રક્ષણ (ODS) માટે છે, ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ માટે ક્યોટો પ્રોટોકોલ છે. કિગાલી સુધારો HFCs ના વપરાશને ઘટાડવા સંબંધિત છે, તેથી માત્ર વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 4. નીચેના જોડકાં પર વિચાર કરો:
• બેસેલ કન્વેન્શન: જોખમી કચરાનું સીમાપાર વહન
• સ્ટોકહોમ કન્વેન્શન: કાયમી ઓર્ગેનિક પ્રદૂષકો (POPs)
• મિનામાટા કન્વેન્શન: પારો (મરક્યુરી)
• રોટરડેમ કન્વેન્શન: ઓઝોન સ્તરનું ક્ષયીકરણ
ઉપરોક્ત જોડકાંઓમાંથી કેટલા યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: પ્રથમ ત્રણ જોડકાં સાચાં છે. જોકે, રોટરડેમ કન્વેન્શન એ જોખમી રસાયણો અને જંતુનાશકોના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાથે સંબંધિત છે (ઓઝોન માટે વિયેના/મોન્ટ્રિલ છે).

પ્રશ્ન 5. નીચેનામાંથી કયું યુટ્રોફિકેશન (Eutrophication) નું શ્રેષ્ઠ વર્ણન કરે છે?

સાચો જવાબ: (B) જળાશયમાં પોષક તત્વોનું સમૃદ્ધિકરણ, જેનાથી લીલની અતિશય વૃદ્ધિ અને ઓગળેલા ઓક્સિજનમાં ઘટાડો થાય છે
સ્પષ્ટીકરણ: યુટ્રોફિકેશન એટલે જળાશયોમાં નાઇટ્રોજન અને ફોસ્ફરસ જેવા પોષક તત્વોનો વધારો થવો, જેનાથી લીલની વધુ પડતી વૃદ્ધિ થાય છે અને પાણીમાં રહેલો ઓક્સિજન ઘટે છે.

પ્રશ્ન 6. શિયાળાના મહિનાઓમાં ઉત્તર ભારતના ઘણા શહેરોમાં હવાની ગુણવત્તામાં તીવ્ર ઘટાડો થાય છે. આનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ કારણ નીચેનામાંથી કયું છે?

સાચો જવાબ: (D) સપાટી નજીકની ઠંડી હવા ગરમ હવાની સપાટી નીચે ફસાઈ જાય છે, જે પ્રદૂષકોને વિખેરાતા અટકાવે છે
સ્પષ્ટીકરણ: શિયાળામાં ટેમ્પરેચર ઇન્વર્ઝન (તાપમાન ઉત્ક્રમણ) ને કારણે જમીન નજીકની ઠંડી હવા ઉપર ગરમ હવાની સ્તર નીચે દબાઈ રહે છે, જેથી પ્રદૂષકો ફસાઈ જાય છે.

પ્રશ્ન 7. ભારતના ત્રિ-સ્તરીય પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમનો ત્રીજો તબક્કો મુખ્યત્વે નીચેનામાંથી કોના ઉપયોગ પર આધારિત છે?

સાચો જવાબ: (C) યુરેનિયમ-233 સાથે થોરિયમ
સ્પષ્ટીકરણ: ભારતીય ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામના સ્ટેજ-1 માં PHWR, સ્ટેજ-2 માં Fast Breeder (Plutonium) અને સ્ટેજ-3 માં થોરિયમ-આધારિત (Uranium-233) રિએક્ટર્સ સામેલ છે.

પ્રશ્ન 8. ભારતીય એકશિંગી ગેંડા વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• આ ગેંડાની સૌથી વધુ વસ્તી કાઝીરંગા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં છે.
• આ પ્રજાતિ IUCN ની લાલ સૂચિ (Red List) માં ગંભીર રીતે ભયગ્રસ્ત (Critically Endangered) શ્રેણીમાં આવે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: કાઝીરંગામાં વિશ્વના 90% થી વધુ એકશિંગી ગેંડા છે. પરંતુ આ પ્રજાતિ IUCN ની શ્રેણીમાં 'Vulnerable' (અસુરક્ષિત) છે, 'Critically Endangered' નથી.

પ્રશ્ન 9. નીચેના જોડકાં પર વિચાર કરો:
• હંગુલ : દાચીગામ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
• નીલગિરી તહર : ઇરાવિકુલમ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
• રેડ પાંડા : પૂર્વ હિમાલય
• એકશિંગી ગેંડો : પશ્ચિમ ઘાટ
ઉપરોક્તમાંથી કેટલી જોડીઓ સાચી છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: પ્રથમ ત્રણ જોડકાં સાચાં છે. એકશિંગી ગેંડો આસામ/ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને નેપાળ તરાઈ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે, પશ્ચિમ ઘાટમાં નહીં.

પ્રશ્ન 10. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• પ્રોજેક્ટ ટાઇગર ભારત સરકાર દ્વારા 1993 માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
• નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) એ જૈવ વિવિધતા અધિનિયમ હેઠળ સ્થાપિત એક બિન-સરકારી સંસ્થા છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) 1 અથવા 2 પૈકી એક પણ નહિ
સ્પષ્ટીકરણ: પ્રોજેક્ટ ટાઇગર 1973 માં લોન્ચ કરાયો હતો. NTCA એ વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ 1972 હેઠળ સ્થપાયેલી એક વૈધાનિક (statutory) સંસ્થા છે, NGO નથી.

પ્રશ્ન 11. ભારતમાં સ્થાપિત થનાર પ્રથમ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ (જૈવમંડળ અનામત ક્ષેત્ર) નીચેનામાંથી કયું હતું?

સાચો જવાબ: (C) નીલગીરી
સ્પષ્ટીકરણ: નીલગીરી બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ એ ભારતનું પ્રથમ જૈવમંડળ ક્ષેત્ર છે, જેની સ્થાપના 1986 માં થઈ હતી.

પ્રશ્ન 12. જૈવ વિવિધતા કન્વેન્શન (CBD) હેઠળ અપનાવવામાં આવેલ કાર્ટાજેના પ્રોટોકોલ મુખ્યત્વે નીચેનામાંથી કોની સાથે સંબંધિત છે?

સાચો જવાબ: (A) જીવંત સુધારેલા સજીવો (LMOs) નું સુરક્ષિત સ્થાનાંતર, હેન્ડલિંગ અને ઉપયોગ
સ્પષ્ટીકરણ: કાર્ટાજેના પ્રોટોકોલ બાયોસેફ્ટી સાથે જોડાયેલો છે અને LMOs/GMOs ના સલામત વપરાશ અને ટ્રાન્સપોર્ટને સુનિશ્ચિત કરે છે. (નાગોયા પ્રોટોકોલ વિકલ્પ B ને લાગુ પડે છે).

પ્રશ્ન 13. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• ખુલ્લા ખડકની સપાટી પર પ્રાથમિક અનુક્રમણમાં, તે વિસ્તારમાં વસવાટ કરનારી પ્રથમ પ્રજાતિ ઘાસ હોય છે.
• અનુક્રમણના અંતે વિકસતા પ્રમાણમાં સ્થિર સમુદાયને પરાકાષ્ઠા સમુદાય (Climax Community) કહેવામાં આવે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: ખુલ્લા ખડકો પર પ્રાથમિક અનુક્રમણમાં પાયોનિયર પ્રજાતિઓ લાઈકેન (Lichens) હોય છે, ઘાસ નહીં. તેથી વિધાન 1 ખોટું છે અને વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 14. નીચેનામાંથી કેટલા સજીવો લેપિડોપ્ટેરા (Lepidoptera) ઓર્ડરનો ભાગ છે?
• પતંગિયા (Butterflies)
• ફૂદાં (Moths)
• મચ્છર (Mosquitoes)
• ગરોળી (Lizards)

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: લેપિડોપ્ટેરા કીટકોના ઓર્ડરમાં માત્ર પતંગિયા અને ફૂદાં (Moths) આવે છે. મચ્છર 'ડિપ્ટેરા'માં અને ગરોળી 'સ્ક્વામાટા' સરીસૃપમાં આવે છે.

પ્રશ્ન 15. જોજીલા સુરંગ (Zojila Tunnel) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે વિશ્વની સૌથી લાંબી ઊંચાઈ વાળી દ્વિ-દિશાત્મક (bi-directional) ટનલ છે.
• તે કાશ્મીર ખીણને જમ્મુ સાથે જોડે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: જોજીલા ટનલ એશિયાની સૌથી લાંબી બાય-ડાયરેક્શનલ હાઇ-ઓલ્ટિટ્યૂડ ટનલ છે. તે શ્રીનગર/કાશ્મીર ખીણને લડાખ (લેહ) સાથે જોડે છે, જમ્મુ સાથે નહીં.

પ્રશ્ન 16. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• જેટ સ્ટ્રીમ્સ એ ઉપલા ટ્રોપોસ્ફિયરમાં જોવા મળતા ખૂબ જ ઊંચી ઝડપના પવનોના સાંકડા પટ્ટા છે.
• શિયાળામાં, ઉપોષ્ણકટિબંધીય પશ્ચિમી જેટ સ્ટ્રીમ ભારતમાં હિમાલયની દક્ષિણે વાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) 1 અને 2 બંને
સ્પષ્ટીકરણ: ક્ષોભમંડળ (troposphere) ના ઉપલા ભાગમાં જતી પવનો જેટ સ્ટ્રીમ છે અને શિયાળા દરમિયાન Subtropical Westerly Jet હિમાલયના દક્ષિણ ભાગમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.

પ્રશ્ન 17. ભૂકંપના તરંગો વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• P તરંગો ઘન, પ્રવાહી અને વાયુરૂપ પદાર્થોમાંથી પસાર થઈ શકે છે.
• S તરંગો માત્ર ઘન પદાર્થોમાંથી પસાર થાય છે.
• S તરંગોનો પ્રછાયા ક્ષેત્ર (shadow zone) P તરંગોના પ્રછાયા ક્ષેત્ર કરતાં નાનો છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1 અને 2
સ્પષ્ટીકરણ: P તરંગો ત્રણેય માધ્યમોમાંથી પસાર થાય છે પરંતુ S તરંગો માત્ર ઘન પદાર્થોમાંથી પસાર થતાં હોવાથી S-તરંગોનો પ્રછાયા ક્ષેત્ર P-તરંગો કરતાં ઘણો મોટો હોય છે (૧૦૫° થી ૧૮૦° સુધી).

પ્રશ્ન 18. કોરિઓલિસ બળ (Coriolis force) વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે વિષુવવૃત્ત પર મહત્તમ હોય છે અને ધ્રુવો તરફ નગણ્ય બને છે.
• તે ઉત્તરીય ગોળાર્ધમાં પવનોને તેમની ગતિની દિશાની જમણી બાજુએ વળાંક આપે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: કોરિઓલિસ બળ વિષુવવૃત્ત (Equator) પર શૂન્ય/નગણ્ય હોય છે અને ધ્રુવો (Poles) પર મહત્તમ હોય છે, તેથી વિધાન 1 ખોટું છે. વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 19. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• મહાસાગરના પાણીની ક્ષારતા દર હજારે ભાગ (ppt) માં દર્શાવાય છે.
• બાલ્ટિક સમુદ્ર રાતા સમુદ્ર કરતાં વધુ ક્ષારતા નોંધાવે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: મહાસાગરીય ક્ષારતા ppt માં માપવામાં આવે છે. રાતો સમુદ્ર (Red Sea) બાષ્પીભવન અને બંધ વાતાવરણને કારણે ખૂબ ઊંચી ક્ષારતા ધરાવે છે જ્યારે બાલ્ટિક સમુદ્ર ઓછી ક્ષારતા ધરાવે છે, માટે વિધાન 2 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 20. ભારતની જમીનો વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• કાળી જમીન સામાન્ય રીતે ચૂના, લોહ, મેગ્નેશિયમ અને પોટાશથી સમૃદ્ધ હોય છે પરંતુ નાઇટ્રોજન અને સેન્દ્રિય પદાર્થોની માત્રા ઓછી હોય છે.
• લેટેરાઇટ જમીન નાઇટ્રોજન અને હ્યુમસથી સમૃદ્ધ હોય છે.
• કાંપની જમીન ઉત્તરના મેદાનો તેમજ પૂર્વ દરિયાકાંઠાના મેદાનો અને મુખત્રિકોણ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર 1 અને 3
સ્પષ્ટીકરણ: લેટેરાઇટ જમીનમાં નિક્ષાલન (leaching) ને કારણે નાઇટ્રોજન અને હ્યુમસની ભારે અછત હોય છે, જેથી વિધાન 2 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 21. ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતો (Tropical cyclones) વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે સામાન્ય રીતે ઠંડા મહાસાગરના પાણી પર બને છે જ્યાં સપાટીનું તાપમાન 20 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે હોય છે.
• તે વિષુવવૃત્તની બરાબર ઉપર બને છે, જ્યાં કોરિઓલિસ બળ સૌથી મજબૂત હોય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) 1 અથવા 2 પૈકી એક પણ નહિ
સ્પષ્ટીકરણ: ચક્રવાત રચાવવા ગરમ દરિયાઇ પાણી (૨૭°C થી વધુ) જોઈએ. વિષુવવૃત્ત પર કોરિઓલિસ બળ શૂન્ય હોવાથી ત્યાં ચક્રવાત રચાતા નથી. બંને વિધાનો ખોટાં છે.

પ્રશ્ન 22. પરવાળાના ખડકો (Coral reefs) વિશે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• પરવાળા 200 મીટરથી વધુ ઊંડા પાણીમાં શ્રેષ્ઠ રીતે વધે છે, જ્યાં સૂર્યપ્રકાશ પહોંચતો નથી.
• જ્યારે પરવાળા તેમની પેશીઓમાં રહેતા શેવાળને બહાર કાઢે છે ત્યારે પરવાળા વિરંજન (Coral Bleaching) થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: કોરલને પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે સૂર્યપ્રકાશ વાળા છીછરા પાણી (ઉંડાઈ ૬૦-૭૦ મીટર સુધી) ની જરૂર હોય છે. વિધાન 2 સંપૂર્ણપણે સાચું છે.

પ્રશ્ન 23. નીચેના પર વિચાર કરો:
• હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર્શિયન અખાતને ઓમાનના અખાત સાથે જોડે છે.
• મલાક્કાની સામુદ્રધુની મલય દ્વીપકલ્પ અને સુમાત્રા ટાપુ વચ્ચે આવેલી છે.
• પાલ્કની સામુદ્રધુની ભારતને શ્રીલંકાથી અલગ કરે છે.
• બેરિંગ સામુદ્રધુની એશિયાને ઉત્તર અમેરિકાથી અલગ કરે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કેટલા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) તમામ ચારેય
સ્પષ્ટીકરણ: આપેલી તમામ ભૌગોલિક સામુદ્રધુનીઓ (Straits) ની વિગતો બિલકુલ સાચી છે.

પ્રશ્ન 24. નીચેના જોડકાં પર વિચાર કરો:
પર્વતીય ઘાટ : રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ
• નાથુ લા : સિક્કિમ
• રોહતાંગ ઘાટ : હિમાચલ પ્રદેશ
• બોમડિ લા : અરુણાચલ પ્રદેશ
• જોજી લા : ઉત્તરાખંડ
ઉપરોક્ત જોડકાંઓમાંથી કેટલા યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: જોજી લા ઘાટ લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં સ્થિત છે, ઉત્તરાખંડમાં નહીં. બાકીના ૧, ૨, ૩ જોડકાં સાચાં છે.

પ્રશ્ન 25. નીચેના જોડકાં પર વિચાર કરો:
સ્થાનિક પવન : વર્ણન
• ચિનૂક : રોકી પર્વતમાળા વિસ્તારના ગરમ સૂકા પવનો
• ફોહન : આલ્પ્સ પર્વતમાં વહેતા ગરમ સૂકા પવનો
• મિસ્ટ્રલ : ભૂમધ્ય સમુદ્ર પાર કરીને સહારામાંથી વહેતા ગરમ પવનો
ઉપરોક્ત જોડકાંઓમાંથી કેટલા યોગ્ય રીતે જોડાયેલા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: ચિનૂક અને ફોહન ગરમ સૂકા પવનો છે. પરંતુ મિસ્ટ્રલ (Mistral) એ ફ્રાન્સથી ભૂમધ્ય સમુદ્ર તરફ વાતા ઠંડા શુષ્ક પવનો છે (સહારામાંથી વાતા ગરમ પવનો સિરોકો/Sirocco છે).

પ્રશ્ન 26. દક્ષિણના દક્ષિણ ઉચ્ચપ્રદેશ (Deccan region) ની કાળી જમીન મુખ્યત્વે નીચેનામાંથી કોના ક્ષરણથી બનેલી છે?

સાચો જવાબ: (D) બેસાલ્ટિક લાવા
સ્પષ્ટીકરણ: દક્ષિણ ભારતનો ઉચ્ચપ્રદેશ જ્વાળામુખીય ક્ષેત્ર છે જ્યાં બેસાલ્ટિક લાવાના ક્ષરણ અને વિઘટનથી કાળી જમીન (Regur) બની છે.

પ્રશ્ન 27. ભારતમાંથી વહેતી નીચે આપેલી નદીઓને ઉત્તરથી દક્ષિણના ક્રમમાં ગોઠવો:
1. ગંગા
2. કાવેરી
3. નર્મદા
4. સતલુજ

સાચો જવાબ: (B) 4, 1, 3, 2
સ્પષ્ટીકરણ: ઉત્તરથી દક્ષિણ ભૌગોલિક સ્થાન: સતલુજ (પંજાબ) -> ગંગા (ઉત્તર ભારત) -> નર્મદા (મધ્ય ભારત) -> કાવેરી (દક્ષિણ ભારત).

પ્રશ્ન 28. અલ નીનો (El Nino) ના સંદર્ભમાં, નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે પેરુના કિનારે એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં સપાટીના પાણીના ગરમ થવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
• અલ નીનો વર્ષો સામાન્ય રીતે ભારતમાં અપૂરતા ચોમાસાના વરસાદ સાથે સંકળાયેલા હોય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: અલ નીનો એ પ્રશાંત મહાસાગર (Pacific Ocean) ના પેરુ કિનારા પાસે ગરમ પ્રવાહની સ્થિતિ છે, એટલાન્ટિકની નહીં. તેથી વિધાન 1 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 29. નીચેના નવપાષાણ (Neolithic) વસાહત સ્થળો પર વિચાર કરો:
• બુર્ઝાહોમ
• ગુફક્રાલ
• ચિરાંદ
• સેનુવાર
ઉપરોક્તમાંથી કેટલા જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આવેલા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: બુર્ઝાહોમ અને ગુફક્રાલ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છે. ચિરાંદ અને સેનુવાર બિહારમાં સ્થિત છે.

પ્રશ્ન 30. હડપ્પાના સ્થળો અને તે કઈ નદીઓના કિનારે આવેલા છે તેની નીચેની જોડીઓ પર વિચાર કરો:
• હડપ્પા - સિંધુ
• મોહેંજો-દડો - રાવી
• કાલીબંગન - ઘગ્ગર
ઉપર આપેલી જોડીઓમાંથી કઈ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 3
સ્પષ્ટીકરણ: હડપ્પા 'રાવી' નદી કિનારે છે અને મોહેંજો-દડો 'સિંધુ' નદી કિનારે આવેલું છે. માત્ર કાલીબંગન (ઘગ્ગર નદી) સાચું છે.

પ્રશ્ન 31. ભારતમાં મેગાલીથ (Megaliths) તરીકે ઓળખાતી પથ્થરની રચનાઓનો મુખ્ય હેતુ શું હતો?

સાચો જવાબ: (C) મૃતકો માટેના દફન સ્મારકો
સ્પષ્ટીકરણ: દક્ષિણ ભારત અને અન્ય ભાગોમાં મહાપાષાણ (Megaliths) મોટા પથ્થરોથી બનાવેલ દફનવિધિ અથવા મૃતકોની યાદમાં બનાવેલા સ્મારકો છે.

પ્રશ્ન 32. સોળ મહાજનપદો વિશે સાચું/સાચા વિધાનો શોધો:
• તેમના નામો માત્ર બૌદ્ધ સાહિત્યમાં જ જોવા મળે છે, જૈન ગ્રંથોમાં નહીં.
• સોળ મહાજનપદોમાંથી એક પણ વર્તમાન મહારાષ્ટ્રના વિસ્તારમાં સ્થિત ન હતું.

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: ૧૬ મહાજનપદોની યાદી બૌદ્ધ ગ્રંથ (અંગુત્તર નિકાય) અને જૈન ગ્રંથ (ભગવતી સૂત્ર) બંનેમાં મળે છે. 'અશ્મક' (Assaka) મહાજનપદ ગોદાવરી નદી કિનારે મહારાષ્ટ્રમાં જ સ્થિત હતું.

પ્રશ્ન 33. ભગવાન પાર્શ્વનાથે તેમના અનુયાયીઓને નીચેનામાંથી કેટલા વ્રતો આપ્યા હતા?
• અહિંસા
• બ્રહ્મચર્ય
• અસ્તેય
• અપરિગ્રહ

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: ૨૩મા તીર્થંકર પાર્શ્વનાથે ૪ વ્રત (અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, અપરિગ્રહ) આપ્યા હતા. ૫મું વ્રત 'બ્રહ્મચર્ય' મહાવીર સ્વામીએ ઉમેર્યું હતું.

પ્રશ્ન 34. બૌદ્ધ દર્શનમાં, 'સમ્યક વ્યાયામ' શબ્દ શેનો ઉલ્લેખ કરે છે?

સાચો જવાબ: (D) અપમાનજનક કે હાનિકારક વિચારો અને કાર્યોથી બચવા માટેનો સચેત પ્રયાસ (Right Effort)
સ્પષ્ટીકરણ: અષ્ટાંગ માર્ગમાં 'સમ્યક વ્યાયામ' નો અર્થ નકારાત્મક મનોભાવ દૂર રાખી સાચા માનસિક પ્રયત્નો કરવા તે થાય છે.

પ્રશ્ન 35. વિધાન (A): જેલમના કિનારે લડાયેલા યુદ્ધમાં પોરસે સિકંદરની સેનાને હરાવી હતી.
કારણ (R): સિકંદરના સૈનિકો યુદ્ધમાં હાથીઓના ઉપયોગથી અજાણ હતા.

સાચો જવાબ: (D) A ખોટું છે, પરંતુ R સાચું છે.
સ્પષ્ટીકરણ: જેલમ (હાઈડસ્પીસ) ના યુદ્ધમાં સિકંદરે પોરસને હરાવ્યો હતો, તેથી વિધાન A ખોટું છે. ગ્રીક સૈનિકો ભારતીય સેનાના હાથીઓના પ્રયોગથી અજાણ હોઈ ગભરાયા હતા, જેથી કારણ R સાચું છે.

પ્રશ્ન 36. ચંદ્રગુપ્ત દ્વિતીય (વિક્રમાદિત્ય) દ્વારા આશ્રય આપવામાં આવેલા વિદ્વાનો વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• ધનવંતરી તેમના દરબારમાં ચિકિત્સક હતા.
• વરાહમિહિર તેમના દરબારમાં કવિ હતા.

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: ધનવંતરી નવરત્નોમાં ચિકિત્સક હતા. વરાહમિહિર ખગોળશાસ્ત્રી/ગણિતશાસ્ત્રી હતા (કવિ કાલીદાસ હતા), તેથી વિધાન 2 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 37. પ્રાચીન દક્ષિણ ભારતીય સિક્કાઓ પરના રાજકીય પ્રતીકો વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• ચેર સિક્કાઓ પર રાજકીય પ્રતીક તરીકે વાઘ હતો.
• ચોલ સિક્કાઓ પર એક બાજુ ધનુષ્ય અને બાણ તથા બીજી બાજુ હાથી હતો.

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: ચેર સામ્રાજ્યનું પ્રતીક 'ધનુષ્ય અને બાણ' હતું, જ્યારે ચોલ સામ્રાજ્યનું પ્રતીક 'વાઘ' હતું. આ વિધાનો પરસ્પર ઊંધા આપેલા છે.

પ્રશ્ન 38. પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• તેમણે ગઝનીના મહમૂદ સામે ત્રણ યુદ્ધો લડ્યા હતા.
• તરાઈનના બીજા યુદ્ધમાં તેમનો પરાજય થયો હતો.

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: પૃથ્વીરાજે મોહમ્મદ ઘોરી (મહમૂદ ગઝની નહીં) સામે ૧૧૯૧ અને ૧૧૯૨ માં તરાઈનના યુદ્ધો લડ્યા હતા. ૧૧૯૨ માં બીજા યુદ્ધમાં તેમની હાર થઈ હતી.

પ્રશ્ન 39. દિલ્હી સલ્તનત વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• રઝિયા કુતુબુદ્દીન ઐબકની પુત્રી હતી.
• પાણીપતના બીજા યુદ્ધમાં અકબરે ઇબ્રાહિમ લોદીને હરાવ્યો હતો.

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: રઝિયા સુલ્તાના ઇલ્તુત્મિશની પુત્રી હતી. પાણીપતના પ્રથમ યુદ્ધમાં બાબરે ઇબ્રાહિમ લોદીને હરાવ્યો હતો. બંને વિધાનો ખોટાં છે.

પ્રશ્ન 40. છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ દ્વારા સ્થાપિત વહીવટી વ્યવસ્થા (અષ્ટપ્રધાન) વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• ‘મજુમદાર' લેખા-પરીક્ષણ અને હિસાબો માટે જવાબદાર અધિકારી હતા.
• “જામદાર” સફાઈની ફરજો માટે જવાબદાર અધિકારી હતા.

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: અષ્ટપ્રધાનમાં 'મજુમદાર/અમાત્ય' નાણાં અને એકાઉન્ટ ઓડિટિંગ સંભાળતા. જામદાર એ ખજાના અને રાજ્યભંડારના અધિકારી હતા, સફાઈ કર્મચારી નહીં.

પ્રશ્ન 41. ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની સ્થાપના વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• તેની સ્થાપના વર્ષ 1700 માં થઈ હતી.
• કિંગ ચાર્લ્સ દ્વિતીયે તેને પૂર્વીય દેશોમાં વેપાર કરવાની પરવાનગી આપી હતી.

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: સ્થાપના ૩૧ ડિસેમ્બર ૧૬૦૦ માં થઈ હતી અને રોયલ ચાર્ટર મહારાણી એલિઝાબેથ પ્રથમ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો, કિંગ ચાર્લ્સ દ્વિતીય દ્વારા નહીં.

પ્રશ્ન 42. રાજા રામમોહન રોયને નીચેનામાંથી કયા કારણસર 'રાજા' ના ખિતાબથી સંબોધવામાં આવ્યા હતા?

સાચો જવાબ: (D) મુઘલ સમ્રાટે (અકબર II) સમ્રાટ વતી ઇંગ્લેન્ડના મિશનની માન્યતા રૂપે તેમને આ ખિતાબ એનાયત કર્યો હતો
સ્પષ્ટીકરણ: મુઘલ બાદશાહ અકબર બીજાએ પેન્શન વધારાના કામ અર્થે તેમને બ્રિટન મોકલતી વખતે 'રાજા' નો ખિતાબ આપ્યો હતો.

પ્રશ્ન 43. લોકમાન્ય તિલક વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• તેઓ ભારતમાં રાજદ્રોહના આરોપસર ધરપકડ કરાયેલા પ્રથમ અખબાર સંપાદક હતા.
• તેમને મલેશિયામાં આવેલી માંડલે જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: તિલક પત્રકારત્વ માટે રાજદ્રોહ હેઠળ જેલ જનાર પ્રથમ સંપાદક હતા. તેમને માંડલે જેલમાં મોકલાયા હતા પરંતુ તે જેલ મ્યાનમાર (બર્મા) માં આવેલી છે, મલેશિયામાં નહીં.

પ્રશ્ન 44. અનુશીલન સમિતિ વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• તે મુખ્યત્વે પંજાબમાં સક્રિય હતી.
• રામપ્રસાદ બિસ્મિલ અને અશફાકુલ્લા તેના સ્થાપકો હતા.

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: અનુશીલન સમિતિ બંગાળની ક્રાંતિકારી સંસ્થા હતી (પ્રમથનાથ મિત્રા, બારીન્દ્ર ઘોષ વગેરે). બિસ્મિલ અને અશફાકુલ્લા HRA (હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશન) ના નેતાઓ હતા.

પ્રશ્ન 45. ભગતસિંહની ફાંસી વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• તે ફાંસી વર્ષ 1931 માં થઈ હતી.
• તે અમૃતસરમાં આવેલી બ્રિટિશ જેલમાં થઈ હતી.
• તેમની સાથે રાજગુરુ અને બટુકેશ્વર દત્તને પણ ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

સાચો જવાબ: (D) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: ફાંસી ૨૩ માર્ચ ૧૯૩૧ ના રોજ થઈ હતી. સ્થળ લાહોર જેલ હતું. ફાંસી ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને થઈ હતી (બટુકેશ્વર દત્તને આજીવન કેદ થઈ હતી).

પ્રશ્ન 46. વર્ષો અને સંબંધિત ઘટનાઓની નીચેની જોડીઓ પર વિચાર કરો:
• 1917 – ચંપારણ સત્યાગ્રહ
• 1919 – રોલેટ કાયદો
• 1919 - જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ
• 1928 - દાંડી કૂચ
ઉપરોક્તમાંથી કેટલી જોડીઓ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: પ્રથમ ૩ જોડકાં ૧૦૦% સાચાં છે. દાંડી કૂચ ૧૯૩૦ માં થઈ હતી, ૧૯૨૮ માં નહીં.

પ્રશ્ન 47. ભારતના સ્વતંત્રતા પછીના એકીકરણ અભિયાનો વિશે સાચું/સાચા વિધાન/નો શોધો:
• 1948 ના ઓપરેશન પોલો ના કારણે હૈદરાબાદનું ભારતમાં વિલીનીકરણ થયું.
• 1958 ના ઓપરેશન વિજય ના કારણે ગોવાનું ભારતીય પ્રજાસત્તાકમાં વિલીનીકરણ થયું.

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: હૈદરાબાદ માટે ૧૯૪૮ ઓપરેશન પોલો યોજાયું હતું. ગોવા મુક્તિ માટે 'ઓપરેશન વિજય' ડિસેમ્બર ૧૯૬૧ માં યોજાયું હતું (૧૯૫૮ માં નહીં).

પ્રશ્ન 48. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં, નીચેનામાંથી કેટલા દેશો મક્કા સંયુક્ત સુરક્ષા કરાર (Mecca Joint Defence Agreement) ના સભ્યો છે?
• સાઉદી અરેબિયા
• તુર્કી
• પાકિસ્તાન
• ઈજિપ્ત

સાચો જવાબ: (D) તમામ ચાર
સ્પષ્ટીકરણ: વર્તમાન ઇસ્લામિક/મધ્ય-પૂર્વ સંયુક્ત સુરક્ષા ગઠબંધન માળખામાં આપેલા ચારેય દેશો સહભાગી દેશ તરીકે ભાગ લે છે.

પ્રશ્ન 49. તાજેતરમાં ઘડવામાં આવેલા શાંતિ (SHANTI) કાયદાના અમલીકરણ માટે નીચેનામાંથી કયું મંત્રાલય/વિભાગ જવાબદાર છે?

સાચો જવાબ: (C) પરમાણુ ઊર્જા વિભાગ (DAE)
સ્પષ્ટીકરણ: SHANTI (Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Technology in India) એક્ટ પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સુધારા સાથે જોડાયેલ હોવાથી DAE હેઠળ આવે છે.

પ્રશ્ન 50. 2025 માં, ભારતીય વાયુસેનામાં નીચેનામાંથી કયા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે?
• રશિયન મૂળના મિગ-21 વિમાનોને નિવૃત્ત કરવામાં આવ્યા છે.
• અમેરિકન નિર્મિત અપાચે લડાકુ વિમાનોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: મિગ-21 ની અંતિમ સ્કવોડ્રનને વર્ષ 2025 માં તબક્કાવાર રીતે નિવૃત્ત કરવામાં આવી. અપાચે એ એટેક હેલિકોપ્ટર છે, ફાઇટર જેટ નહીં.

પ્રશ્ન 51. અનાહત સિંહ નીચેનામાંથી કઈ રમત માટે 2026 માં વર્લ્ડ જુનિયર ટાઇટલ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા?

સાચો જવાબ: (B) સ્ક્વોશ
સ્પષ્ટીકરણ: અનાહત સિંહ ભારતની જાણીતી ઉભરતી જુનિયર સ્ક્વોશ (Squash) ખેલાડી છે.

પ્રશ્ન 52. 2025 માં, “નો કિંગ્સ' (No Kings) નામનું રાજકીય વિરોધ પ્રદર્શન નીચેનામાંથી કયા દેશમાં યોજાયું હતું?

સાચો જવાબ: (C) યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ
સ્પષ્ટીકરણ: સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા (US) માં રાષ્ટ્રપતિની વિસ્તૃત કારોબારી ઈમ્યુનિટી ચુકાદાઓ સામે "No Kings" વિરોધ પ્રદર્શન ચલાવવામાં આવ્યા હતા.

પ્રશ્ન 53. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• ભારતના બંધારણના આમુખમાં માત્ર એક જ વાર, 42મા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ, 1976 દ્વારા સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.
• આમુખ અદાલતમાં અમલયોગ્ય છે અને તે ધારાસભા માટે સત્તાનો સ્રોત છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: આમુખમાં ૧૯૭૬ માં માત્ર ૧ વાર જ સુધારો થયો છે. આમુખ ગેર-ન્યાયિક (Non-enforceable) છે અને ધારાસભા માટે સત્તાનો સ્ત્રોત કે મર્યાદા નથી.

પ્રશ્ન 54. નીચેની જોડીઓ પર વિચાર કરો:
અનુસૂચિ : વિષયવસ્તુ
• ચોથી અનુસૂચિ : રાજ્યસભામાં બેઠકોની ફાળવણી
• નવમી અનુસૂચિ : પક્ષપલટાના આધારે અયોગ્યતા સંબંધિત જોગવાઈઓ
• દસમી અનુસૂચિ : બંધારણ દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ભાષાઓ
• બારમી અનુસૂચિ : નગરપાલિકાઓની સત્તાઓ અને જવાબદારીઓ
ઉપર આપેલી જોડીઓમાંથી કેટલી જોડીઓ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: જોડી ૧ અને ૪ સાચી છે. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો 'દસમી' અનુસૂચિમાં અને ભાષાઓ 'આઠમી' અનુસૂચિમાં આવે છે.

પ્રશ્ન 55. નીચેની જોડીઓ પર વિચાર કરો:
રિટ : હેતુ
• બંદી પ્રત્યક્ષીકરણ (Habeas Corpus) : ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયત કરાયેલ વ્યક્તિની મુક્તિ સુનિશ્ચિત કરવા
• ઉત્પ્રેક્ષણ (Certiorari) : નીચલી અદાલત કે ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા અગાઉ પસાર કરાયેલા હુકમને રદ કરવા
• અધિકાર પૃચ્છા (Quo Warranto) : જાહેર હોદ્દા પર વ્યક્તિના દાવાની કાયદેસરતાની તપાસ કરવા
• પરમાદેશ (Mandamus) : નીચલી અદાલતને તેના અધિકારક્ષેત્ર કરતાં વધી જતાં અટકાવવા
ઉપર આપેલી જોડીઓમાંથી કેટલી જોડીઓ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: જોડી ૧, ૨, અને ૩ સાચી છે. જોડી ૪ ખોટી છે કારણ કે નીચલી કોર્ટને હુકમથી રોકવા 'Prohibition' (પ્રતિષેધ) રિટ વપરાય છે, પરમાદેશ સરકારી ફરજ કરાવવા માટે છે.

પ્રશ્ન 56. ભારતની સંસદ અંગેના નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• રાજ્યસભા એ એક કાયમી ગૃહ છે જેનું વિસર્જન થતું નથી.
• રાજ્યસભા તેની પાસે મોકલવામાં આવેલા નાણાકીય વિધેયક (Money Bill) ને વધુમાં વધુ એક મહિનાના સમયગાળા માટે રોકી શકે છે.
• ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હોદ્દાની રૂએ રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ હોય છે.
• લોકસભાના અધ્યક્ષ ગૃહ સમક્ષ મૂકવામાં આવેલા દરેક પ્રશ્ન પર પ્રથમ તબક્કે જ પોતે મતદાન કરી શકે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કેટલા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: વિધાન ૧ અને ૩ સાચાં છે. રાજ્યસભા મની બિલને વધુમાં વધુ ૧૪ દિવસ રોકી શકે (૧ મહિનો નહીં). સ્પીકર પ્રથમ તબક્કે મત આપતા નથી પરંતુ સરખા મત પડે ત્યારે ટાઈ-બ્રેકિંગ (Casting Vote) કરે છે.

પ્રશ્ન 57. માહિતીનો અધિકાર અધિનિયમ, 2005 (RTI) વિશેના નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ એ ભારતના બંધારણ દ્વારા બનાવવામાં આવેલ એક બંધારણીય સંસ્થા છે.
• જે માહિતી સંસદ કે રાજ્ય વિધાનસભાને આપવાનો ઇનકાર કરી શકાતો નથી, તે માહિતી આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ વ્યક્તિને આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવશે નહીં.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: CIC એ RTI એક્ટ હેઠળ સ્થપાયેલી વૈધાનિક (Statutory) સંસ્થા છે, બંધારણીય (Constitutional) નથી. વિધાન 2 કલમ 8(1) મુજબ સાચું છે.

પ્રશ્ન 58. ભારતમાં, ક્યુરેટિવ પિટિશન (Curative petition) ક્યારે/ક્યાં દાખલ કરવામાં આવે છે?

સાચો જવાબ: (D) પુનઃવિચારણા અરજી (Review Petition) ફગાવી દેવામાં આવ્યા પછી સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ
સ્પષ્ટીકરણ: સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રિવ્યુ પિટિશન ફગાવ્યા બાદ ન્યાયના અંતિમ ઉપાય તરીકે ક્યુરેટિવ પિટિશન સુપ્રીમ કોર્ટમાં જ કરી શકાય છે (રૂપા અશોક હુરા કેસ).

પ્રશ્ન 59. રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (DPSP) અંગેના નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તેઓનો અમલ અદાલત દ્વારા કરાવી શકાય નહી.
• માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોનો વિચાર આયર્લેન્ડના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો હતો.
• 42મા સુધારા અધિનિયમ, 1976 એ સમાન ન્યાય અને મફત કાનૂની સહાય સંબંધિત માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત ઉમેર્યો.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) 1, 2 અને 3
સ્પષ્ટીકરણ: DPSP ગેર-ન્યાયિક છે. આયર્લેન્ડથી લેવાયા છે. ૪૨મા સુધારાથી આર્ટિકલ 39A (સમાન ન્યાય અને મફત કાનૂની સહાય) ઉમેરવામાં આવ્યો. ત્રણેય વિધાનો સાચાં છે.

પ્રશ્ન 60. ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી અંગેના નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• આ ચૂંટણી માટેના મતદારમંડળમાં સંસદના બંને ગૃહોના નામાંકિત સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
• આ ચૂંટણી એકલ ટ્રાન્સફરેબલ મત દ્વારા પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વની પદ્ધતિ અનુસાર યોજવામાં આવે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: રાષ્ટ્રપતિના નિર્વાચક મંડળમાં માત્ર ચૂંટાયેલા (elected) સભ્યો જ ભાગ લે છે, નામાંકિત (nominated) સભ્યો નહીં, તેથી વિધાન 1 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 61. 73મા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તેણે ભારતના સંવિધાનમાં ભાગ IX ઉમેર્યો.
• તે પંચાયતોમાં મહિલાઓ માટે સીધી ચૂંટણી દ્વારા ભરાતી બેઠકોના ઓછામાં ઓછા એક તૃતીયાંશ અનામતની જોગવાઈ કરે છે.
• તે અગાઉ વિસર્જિત ન થાય ત્યાં સુધી દરેક પંચાયત માટે પાંચ વર્ષની મુદ્દત નક્કી કરે છે.
• તેની જોગવાઈઓ કોઈપણ અપવાદ વિના ભારતના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને લાગુ પડે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કેટલા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: વિધાન ૧, ૨, ૩ બિલકુલ સાચાં છે. પરંતુ આ કાયદો નાગાલેન્ડ, મેઘાલય, મિઝોરમ જેવા રાજ્યો અને અનુસૂચિત વિસ્તારોમાં સીધો લાગુ પડતો નથી (અપવાદો છે), જેથી વિધાન ૪ ખોટું છે.

પ્રશ્ન 62. ભારતીય જમીની બંદર પ્રાધિકરણ (LPAI) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે એક વૈધાનિક સંસ્થા (Statutory body) છે.
• તે શિપિંગ મંત્રાલયના વહીવટી ક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: LPAI એ ૨૦૧૦ ના કાયદાથી બનેલી વૈધાનિક સંસ્થા છે. પરંતુ તે ગૃહ મંત્રાલય (Ministry of Home Affairs) હેઠળ આવે છે, શિપિંગ મંત્રાલય હેઠળ નહીં.

પ્રશ્ન 63. ઓનલાઈન ઉત્પીડનના એક ચોક્કસ પ્રકારના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો જેમાં કોઈ વ્યક્તિને ડરાવવા કે અપમાનિત કરવા માટે તેના ફોન નંબર અને ઘરના સરનામા જેવી ખાનગી અંગત માહિતી સાર્વજનિક રીતે જાહેર કરવામાં આવે છે:
• આ કૃત્યને સામાન્ય રીતે ડોક્સિંગ (doxxing) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
• ભારતીય કાયદા હેઠળ તે સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યું નથી.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) 1 અને 2 બંને
સ્પષ્ટીકરણ: માહિતી જાહેર કરવી એ 'Doxxing' કહેવાય છે અને ભારતના IT Act કે BNS માં 'Doxxing' શબ્દ તરીકે અલગ સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા નથી.

પ્રશ્ન 64. ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ FIR ના સંદર્ભમાં, નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• FIR એટલે ‘First Investigation Report’.
• એક નોંધાયેલી FIR ને સરકાર કોર્ટની મંજૂરી વિના કારોબારી આદેશ દ્વારા રદ કરી શકે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: FIR નો અર્થ 'First Information Report' થાય છે, Investigation નહીં. દાખલ થયેલી FIR ને રદ (Quash) કરવાની સત્તા માત્ર હાઇકોર્ટ કે અદાલત પાસે છે, સરકાર કારોબારી આદેશથી રદ કરી શકતી નથી.

પ્રશ્ન 65. રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અપમાન નિવારણ (સુધારા) અધિનિયમ, 2026 ના સંદર્ભમાં, નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• જન ગણ મન ગાવામાં તેના પૂર્ણ ગાનમાં લગભગ 52 થી 56 સેકન્ડનો સમય લાગે છે.
• વંદે માતરમના પૂર્ણ ગાનમાં લગભગ બે મિનિટ અને દસ સેકન્ડનો સમય લાગે છે.
• આ કાયદો વંદે માતરમને તે જ કાનૂની સંરક્ષણ આપે છે જે રાષ્ટ્રગીત જન ગણ મન માટે ઉપલબ્ધ છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર 3
સ્પષ્ટીકરણ: જન ગણ મનનો સમય ૫૨ સેકન્ડ છે. વંદે માતરમનો સત્તાવાર સમય ૬૫ સેકન્ડ (૧ મિનિટ ૫ સેકન્ડ) છે. નવા સુધારાથી બંનેને સમાન કાનૂની સંરક્ષણ અપાયું છે.

પ્રશ્ન 66. વિધાન (A): E20 પેટ્રોલ ભેજના સતત સંપર્કમાં આવવાથી તેના પ્રવાહીના તબક્કા અલગ (Phase separation) થઈ શકે છે.
કારણ (R): ઇથેનોલની પ્રકૃતિ હાઇડ્રોફોબિક (જળવિરોધી) છે.

સાચો જવાબ: (C) A સાચું છે, પણ R ખોટું છે.
સ્પષ્ટીકરણ: ઇથેનોલ એ હાઇડ્રોફિલિક (જળ-આકર્ષક/Hydrophilic) છે, હાઇડ્રોફોબિક નથી, જે પાણી શોષીને પેટ્રોલથી અલગ પડી જાય છે, તેથી કારણ R ખોટું છે.

પ્રશ્ન 67. ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેન 2026 માં નીચેનામાંથી કયા રાજ્યમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી?

સાચો જવાબ: (C) હરિયાણા
સ્પષ્ટીકરણ: ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેન હરિયાણાના જિંદ-સોનીપત રૂટ (Jind-Sonipat section) પર ટ્રાયલ/શરૂ કરવામાં આવી હતી.

પ્રશ્ન 68. વિક્રમ-1 (Vikram-1) રોકેટ પ્રક્ષેપણ 2026 અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે ઇસરો (ISRO) દ્વારા ડિઝાઈન અને વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
• તે ‘આગમન’ નામના મિશન હેઠળ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
• તેમાં 3D-પ્રિન્ટેડ એન્જિનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કેટલા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર એક
સ્પષ્ટીકરણ: વિક્રમ-૧ ખાનગી કંપની સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ (Skyroot Aerospace) દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે, ઇસરો દ્વારા નહીં. તેમાં 3D પ્રિન્ટેડ એન્જિન વાપરવામાં આવ્યું છે, જેથી માત્ર 1 વિધાન સાચું છે.

પ્રશ્ન 69. દવાઓ અને તેઓ જે સ્થિતિની સારવાર માટે વપરાય છે તે અંગેના નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• કીટુડા (Keytruda) – કેન્સર
• ઓઝેમ્પિક (Ozempic) - ટાઈપ 1 ડાયાબિટીસ
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: કીટ્રુડા કેન્સરની ઇમ્યુનોથેરાપી માટે વપરાય છે. ઓઝેમ્પિક (Semaglutide) ટાઈપ 2 ડાયાબિટીસ અને વજન ઘટાડવા માટે મંજૂર થયેલી દવા છે, ટાઈપ 1 માટે નહીં.

પ્રશ્ન 70. 5G નેટવર્ક સ્લાઇસિંગ અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• દરેક સ્લાઇસ એ ટાવર અને કેબલના અલગ ભૌતિક સમૂહ પર ચાલે છે જે માત્ર તે જ સ્લાઈસ માટે સમર્પિત હોય છે.
• રોબોટિક સર્જરી માટેની સ્લાઈસને મોબાઇલ બ્રાઉઝિંગ માટેની સ્લાઇસ કરતાં અલગ લેટન્સી (Latency) માટે ગોઠવી શકાય છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: નેટવર્ક સ્લાઇસિંગ એ વર્ચ્યુઅલ (સોફ્ટવેર-આધારિત) પ્રક્રિયા છે, તે જ એક સમાન ભૌતિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ચાલે છે, ભૌતિક રીતે અલગ નથી હોતી. વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 71. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• વાતાવરણમાં પાણીના ટીપાં દ્વારા સૂર્યપ્રકાશના વિખેરણ (dispersion), વક્રીભવન (refraction) અને આંતરિક પરાવર્તન દ્વારા મેઘધનુષ્ય રચાય છે.
• જ્યારે પ્રકાશ પાતળા માધ્યમમાંથી ઘટ્ટ માધ્યમમાં પ્રવાસ કરે છે ત્યારે પ્રકાશનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન (TIR) થાય છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: વિધાન 1 સાચું છે. પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન (TIR) માટે પ્રકાશ હંમેશાં ઘટ્ટ માધ્યમમાંથી પાતળા માધ્યમમાં જવો જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 72. ઘરેલું ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટમાં, ઇલેક્ટ્રિક ફ્યુઝ નીચેનામાંથી કઈ રીતે જોડવામાં આવે છે?

સાચો જવાબ: (A) જીવંત વાયર (Live wire) સાથે શ્રેણીમાં
સ્પષ્ટીકરણ: સુરક્ષા માટે ઇલેક્ટ્રિક ફ્યુઝને હંમેશાં Live wire સાથે શ્રેણીમાં (Series) જોડવામાં આવે છે જેથી ઓવરલોડિંગ થતાં સર્કિટ તૂટી જાય.

પ્રશ્ન 73. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• એસિડ લાલ લિટમસ પેપરને વાદળી બનાવે છે.
• સોડિયમ હાઇડ્રોજનકાર્બોનેટ પાણીમાં થોડું બેઝિક દ્રાવણ આપે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: એસિડ ભૂરુ/વાદળી લિટમસ લાલ બનાવે છે, લાલને વાદળી બેઝ બનાવે છે. સોડિયમ હાઇડ્રોજનકાર્બોનેટ (બેકિંગ સોડા) નિર્બળ બેઝિક ક્ષાર છે, તેથી વિધાન 2 સાચું છે.

પ્રશ્ન 74. નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• રીબોઝોમ્સ એ કોષમાં એ સ્થાન છે જ્યાં પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.
• કણાભસૂત્ર (Mitochondria) અને ક્લોરોપ્લાસ્ટ પોતાનું DNA ધરાવે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (C) 1 અને 2 બંને
સ્પષ્ટીકરણ: રીબોઝોમ પ્રોટીન ફેક્ટરી તરીકે ઓળખાય છે. કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ (Chloroplast) સ્વાયત્ત અંગિકાઓ હોવાથી પોતાનું અલગ DNA અને રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે.

પ્રશ્ન 75. નીચેનામાંથી કયું mRNA રસીના કાર્યનું ઉત્તમ વર્ણન કરે છે?

સાચો જવાબ: (B) તે આનુવંશિક સૂચનાઓ પૂરી પાડે છે જે શરીરના પોતાના કોષોને રોગકારક પ્રોટીન બનાવવા માટે સક્ષમ કરે છે, જે પછી રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે
સ્પષ્ટીકરણ: mRNA રસી કોષોને વાયરસ જેવા સ્પાઇક પ્રોટીન બનાવવાનો જેનિટિક સંદેશ આપે છે જેથી આપણું ઇમ્યુન સિસ્ટમ તેને ઓળખીને એન્ટિબોડીઝ બનાવી શકે.

પ્રશ્ન 76. CRISPR-Cas9 અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે Cas9 ઉત્સેચકને રંગસૂત્રમાં ચોક્કસ લક્ષ્ય ક્રમ તરફ દોરી જવા માટે માર્ગદર્શક RNA (guide RNA) નો ઉપયોગ કરે છે.
• તે માત્ર વનસ્પતિઓ પર જ લાગુ કરી શકાય છે અને માનવ કોષો પર તેનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: CRISPR-Cas9 માં gRNA નો પ્રયોગ જીન એડિટિંગ સર્જરી માટે થાય છે. તે વનસ્પતિઓ અને માનવ કોષો બંને પર વાપરી શકાય છે, તેથી વિધાન 2 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 77. માનવ શરીરમાં નેફ્રોન (Nephron) મુખ્યત્વે નીચેનામાંથી કયા કાર્ય માટે જવાબદાર છે?

સાચો જવાબ: (D) મૂત્ર બનાવવા માટે લોહીનું ગાળણ (Filtration of blood)
સ્પષ્ટીકરણ: નેફ્રોન એ મૂત્રપિંડ (Kidney) નો મૂળભૂત રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે જે લોહી ગાળીને યુરિન બનાવે છે.

પ્રશ્ન 78. નીચેની જોડીઓ પર વિચાર કરો:
રોગ : કારક સજીવ
• મેલેરિયા : પ્રોટોઝૂઆ (પ્રજીવ)
• ચિકનગુનિયા : બેક્ટેરિયા
• ક્ષય (TB) : બેક્ટેરિયા
• ધાધર (Ringworm) : વાયરસ
ઉપર આપેલી જોડીઓમાંથી કેટલી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: મેલેરિયા (પ્લાઝમોડિયમ પ્રોટોઝૂઆ) અને TB (માયકોબેક્ટેરિયમ) સાચાં છે. ચિકનગુનિયા વાયરસથી થાય છે અને ધાધર (Ringworm) ફૂગ (Fungus) થી થાય છે.

પ્રશ્ન 79. ડિરાક મેડલ (Dirac Medal) ના સંદર્ભમાં, નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• આ એવોર્ડ એવા ભૌતિકશાસ્ત્રીઓને આપવામાં આવે છે જેમણે સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્રમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપ્યું છે.
• ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી દીપક ધરને 2026 માં આ એવોર્ડ મળ્યો હતો.
• દીપક ધર બ્લેક હોલ પરના તેમના સંશોધન માટે જાણીતા છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1 અને 2
સ્પષ્ટીકરણ: દીપક ધર સ્ટેટિસ્ટિકલ ફિઝિક્સ (Statistical Physics) ક્ષેત્રે તેમના કાર્ય માટે જાણીતા છે, બ્લેક હોલ પરના સંશોધન માટે નહીં. તેથી વિધાન 3 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 80. એક ભારતીય નિવાસીને વિદેશમાં સ્થાયી થયેલા સગા તરફથી $10,000 ની વ્યક્તિગત ભેટ મળે છે, જેના બદલામાં કોઈ ચીજવસ્તુઓ કે સેવાઓની આપ-લે કરવામાં આવી નથી. ભારતના લેણદેણ સંતુલન (Balance of Payments) ના કયા શીર્ષક હેઠળ આ વ્યવહાર નોંધવામાં આવશે?

સાચો જવાબ: (A) ચાલુ ખાતામાં (Current Account), એકપક્ષીય ટ્રાન્સફર (Unilateral Transfer) તરીકે
સ્પષ્ટીકરણ: ભેટ, ગ્રાન્ટ્સ, અને રેમિટન્સ એ બિન-વળતરપાત્ર હોવાથી BOP ના કરંટ એકાઉન્ટમાં 'Unilateral Transfers' (એકપક્ષીય ટ્રાન્સફર) તરીકે દર્શાવાય છે.

પ્રશ્ન 81. ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા નીચેના સાધનો પર વિચાર કરો:
I. બેંક રેટ (Bank Rate)
II. કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR)
III. સ્ટેચ્યુટરી લિક્વિડિટી રેશિયો (SLR)
IV. ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ (OMO)
V. રેપો રેટ (Repo Rate)
ઉપરનામાંથી કેટલા નાણાકીય નિયંત્રના માત્રાત્મક (Quantitative) સાધનો છે?

સાચો જવાબ: (D) તમામ પાંચ
સ્પષ્ટીકરણ: આપેલા પાંચેય વિકલ્પો (Bank Rate, CRR, SLR, OMO, Repo Rate) RBI ના માત્રાત્મક (Quantitative/General) ક્રેડિટ કંટ્રોલના સાધનો છે.

પ્રશ્ન 82. નીચેની કેટલી વસ્તુઓ પર હાલમાં GST કર વસૂલવામાં આવતો નથી?
• પેટ્રોલ અને હાઈ-સ્પીડ ડીઝલ
• માનવ વપરાશ માટેનો દારૂ (Alcoholic liquor)
• કુદરતી ગેસ (Natural Gas)
• વિમાનમાં વપરાતું ઇંધણ (ATF)

સાચો જવાબ: (D) તમામ ચાર
સ્પષ્ટીકરણ: કાચું તેલ, પેટ્રોલ, ડીઝલ, ATF, કુદરતી ગેસ અને માનવ વપરાશનો દારૂ - આ તમામ વસ્તુઓ હાલ GST ના દાયરામાંથી બહાર છે.

પ્રશ્ન 83. ભારત સરકારની રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) કેવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય?

સાચો જવાબ: (B) કુલ ખર્ચમાંથી કુલ આવક (ઉધાર સિવાયની) ને બાદ કરો
સ્પષ્ટીકરણ: રાજકોષીય ખાધ = કુલ ખર્ચ - (કુલ રસીદો - ઉધાર). એટલે કે ઉધાર/ઋણ સિવાયની કુલ આવક બાદ કરતાં મળતી ખાધ.

પ્રશ્ન 84. સોળમા નાણાં પંચે (16th Finance Commission) 2026-31 ના સમયગાળા માટેના અહેવાલમાં કેન્દ્રીય કરવેરાના વહેંચણી પાત્ર કર-ભંડોળમાં રાજ્યોનો હિસ્સો નીચે મુજબ રાખવાની ભલામણ કરી છે:

સાચો જવાબ: (C) 41 ટકા પર જાળવી રાખવો
સ્પષ્ટીકરણ: ૧૬મા નાણા પંચે ૧૫મા નાણા પંચની જેમ જ રાજ્યો માટે ટેક્સ ડેવલ્યુશનનો હિસ્સો ૪૧% જાળવી રાખવાની ભલામણ કરી છે.

પ્રશ્ન 85. નીચેના વ્યવહારો પર વિચાર કરો:
• પાંચ વર્ષ સુધી પાસે રાખ્યા પછી વ્યક્તિ દ્વારા રહેઠાણ માટેના ફ્લેટનું વેચાણ
• બે વર્ષ સુધી પાસે રાખ્યા પછી વ્યક્તિ દ્વારા લિસ્ટેડ ઇક્વિટી શેરોનું વેચાણ
• કપડાંના છૂટક વેપારી દ્વારા તેની દુકાનમાંથી તૈયાર વસ્ત્રોનું દૈનિક વેચાણ
• વ્યક્તિ દ્વારા વારસામાં મળેલા સોનાના ઘરેણાંનું વેચાણ
ઉપરનામાંથી કેટલા પર સામાન્ય રીતે મૂડીગત લાભ કર (Capital Gains Tax) લાગશે?

સાચો જવાબ: (C) માત્ર ત્રણ
સ્પષ્ટીકરણ: ફ્લેટ, શેર્સ અને સોનાના વેચાણ પર કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ લાગે છે. પરંતુ વેપારી દ્વારા કપડાંનું દૈનિક વેચાણ એ વ્યવસાયિક આવક (PGBP) ગણાય છે, મૂડીગત લાભ નહીં.

પ્રશ્ન 86. 2026 માં યોજાયેલ શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) ના રાષ્ટ્રના વડાઓની મીટિંગ વિશે સાચું શોધો:
1. આ બેઠક તાશકંદ, ઉઝબેકિસ્તાનમાં યોજાઈ હતી.
2. તેમાં સંસ્થાની 25મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી થઈ હતી.
3. ભારત 2017 માં પૂર્ણ સભ્ય તરીકે સંસ્થામાં જોડાયું હતું.
ઉપરોક્તમાંથી સાચાં વિધાનો પસંદ કરો:

સાચો જવાબ: (C) માત્ર 2 અને 3
સ્પષ્ટીકરણ: SCO ની સ્થાપના 2001 માં થઈ હતી જેથી 2026 માં તેની 25મી વર્ષગાંઠ ઉજવાઈ. ભારત 2017 અસ્તાના સમિટમાં પૂર્ણ સભ્ય બન્યું હતું.

પ્રશ્ન 87. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) નું સ્પેશિયલ ડ્રોઇંગ અધિકાર (SDR) બાસ્કેટ હાલમાં કેટલી ચલણી નાણાંનું બનેલું છે?

સાચો જવાબ: (C) પાંચ
સ્પષ્ટીકરણ: SDR બાસ્કેટમાં ૫ ચલણ છે: અમેરિકન ડૉલર (USD), યુરો (EUR), ચાઇનીઝ યુઆન (RMB), જાપાનીઝ યેન (JPY), અને બ્રિટિશ પાઉન્ડ (GBP).

પ્રશ્ન 88. ક્રિપ્ટો-સંપત્તિ અહેવાલ માળખું (CARF) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે G20 ના વિત્તીય સ્થિરતા બોર્ડ દ્વારા નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
• ભારતમાં, કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ (CBDT) તેના અમલીકરણ માટેની નોડલ એજન્સી છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) ફક્ત 2
સ્પષ્ટીકરણ: CARF એ OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે, FSB દ્વારા નહીં. ટેક્સ માહિતી માટે ભારતમાં CBDT જ નોડલ એજન્સી છે.

પ્રશ્ન 89. સરકાર દ્વારા 2026 માં જાહેર કરાયેલ ફાસ્ટ-ડીએસ (FAST-DS) યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય શો છે?

સાચો જવાબ: (A) વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) અપનાવવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવી
સ્પષ્ટીકરણ: FAST-DS (Fostering Adoption of Science & Technology - Data Science / AI) યોજના સાયન્ટિફિક રિસર્ચમાં AI અને ડેટા સાયન્સને ઝડપી બનાવવા લોન્ચ કરાઈ છે.

પ્રશ્ન 90. બેંક લોન સમાધાનના સંદર્ભમાં વપરાતા 'હેરકટ' (Haircut) શબ્દ વિશે સાચું/સાચા વિધાન શોધો:
• ઉધાર લેનારે વિલંબિત ચુકવણી માટે જે વધારાનો દંડ ભરવો પડે એના માટે આ શબ્દ વપરાય છે.
• નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા (IBC) હેઠળ આ શબ્દની સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે.

સાચો જવાબ: (D) ન તો 1 કે ન તો 2
સ્પષ્ટીકરણ: 'Haircut' નો અર્થ થાય છે બેંક દ્વારા લોનની રકમમાં અપાતી જતી કપાત કે રાઇટ-ઓફ (માફી), દંડ નહીં. ઉપરાંત IBC કોડમાં 'Haircut' શબ્દ કાનૂની રીતે વ્યાખ્યાયિત નથી.

પ્રશ્ન 91. નીચેના કાયદાઓને તેમના અમલીકરણના કાલક્રમિક ક્રમમાં, સૌથી જૂનાથી સૌથી નવીનતમ સુધી ગોઠવો:
1. ચુકવણા અને સેટલમેન્ટ પ્રણાલીનો કાયદો (Payment and Settlement Systems Act)
2. નાદારી અને દેવાળિયાપણા સંહિતા (IBC)
3. સરફાયેસી (SARFAESI) કાયદો
4. વેતન સંહિતા (Code on Wages)

સાચો જવાબ: (A) 3-1-2-4
સ્પષ્ટીકરણ: SARFAESI Act (2002) -> Payment & Settlement Act (2007) -> IBC (2016) -> Code on Wages (2019). ક્રમ: 3-1-2-4.

પ્રશ્ન 92. ખાણ અને ખનિજ (વિકાસ અને નિયમન) અધિનિયમ (MMDR Act) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• મૂળ અધિનિયમ 1957 માં ઘડવામાં આવ્યો હતો.
• આ અધિનિયમમાં 2026 નો સુધારો કેન્દ્ર સરકારને ખનિજ રોયલ્ટીની 41% રકમ તે રાજ્યોને ચૂકવવાની ફરજ પાડે છે જ્યાં ખનન થઈ રહ્યું છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) ફક્ત 1
સ્પષ્ટીકરણ: મૂળ MMDR એક્ટ 1957 માં લાવવામાં આવ્યો હતો. રોયલ્ટી રાજ્ય સરકારો સીધી લીઝધારકો પાસેથી ઉઘરાવે છે, કેન્દ્ર ચૂકવતી નથી, તેથી વિધાન 2 ખોટું છે.

પ્રશ્ન 93. FCRA અને FEMA કાયદાઓ વચ્ચે શું તફાવત છે તેના પર વિચાર કરો:
• FEMA નું અમલીકરણ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે, જ્યારે FCRA નું અમલીકરણ નાણા મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવે છે.
• FCRA ભારતમાં વિદેશી મૂડીના પ્રવેશને નિયંત્રિત કરે છે, જ્યારે FEMA વિદેશી હૂંડિયામણ દરને નિયંત્રિત કરે છે.
ઉપર આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (D) 1 કે 2 માંથી એક પણ નહીં
સ્પષ્ટીકરણ: FCRA નું અમલીકરણ 'ગૃહ મંત્રાલય' (MHA) દ્વારા થાય છે, નાણા મંત્રાલય દ્વારા નહીં. FCRA વિદેશી ફંડિંગ/દાન (Donations) નું નિયામન કરે છે, વિદેશી મૂડીનું નહીં. બંને વિધાનો ખોટાં છે.

પ્રશ્ન 94. સરોગેટ જાહેરાત (Surrogate Advertising) ના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• જેમાં કંપનીઓ કોઈ કાયદેસર ઉત્પાદનનો પ્રચાર કરીને એવા ઉત્પાદનની અપ્રત્યક્ષ જાહેરાત કરે છે કે જેના પ્રચાર પર પ્રતિબંધ કે નિયંત્રણ હોય.
• ચામડી ગોરી કરનાર ક્રીમોની જાહેરાતો સરોગેટ જાહેરાતનું એક ઉદાહરણ છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: વિધાન 1 સાચું છે (જેમ કે સોડા કે મ્યુઝિક CD ના નામે દારૂ/તંબાકુની એડ આપવી). ચામડી ગોરી કરવા વાળી ક્રીમની એડ ફેયરનેસ બ્રાન્ડ્સ સીધી કરે છે, તે સરોગેટ એડ નથી.

પ્રશ્ન 95. ઇંધણની નિકાસ પરના વિન્ડફોલ ટેક્સ (Windfall Tax) અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તેને તકનીકી રીતે વિશેષ અતિરિક્ત સીમા શુલ્ક (Special Additional Excise Duty) કહેવામાં આવે છે.
• તે ભારતમાં અક્ષય ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે લાદવામાં આવે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (A) માત્ર 1
સ્પષ્ટીકરણ: તે અતિરિક્ત એક્સાઇઝ ડ્યુટી તરીકે સ્થાનિક કંપનીઓના અણધાર્યા વૈશ્વિક નફા પર ટેક્સ લગાવવા લાવવામાં આવ્યો હતો, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા માટેનો નિર્ધારિત સેસ નથી.

પ્રશ્ન 96. નિવેશ મૈત્રીભાવ સૂચકાંક (Investment Friendliness Index) 2026 અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે નાણા મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
• આ સૂચકાંકમાં ગુજરાતે પ્રથમ ક્રમ મેળવ્યો છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર 2
સ્પષ્ટીકરણ: આ ઇન્ડેક્સ DPIIT (વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય) દ્વારા જાહેર કરાય છે, નાણા મંત્રાલય દ્વારા નહીં. ગુજરાત શ્રેષ્ઠ રોકાણ અનુકૂળ રાજ્ય તરીકે પ્રથમ ક્રમે રહ્યું હતું.

પ્રશ્ન 97. ભારતે યુકે (UK) સાથે બેવડી યોગદાન પ્રણાલી (Double Contribution Convention - DCC) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરારનો હેતુ શું છે?

સાચો જવાબ: (B) યુકે સ્થિત ભારતીય વ્યાવસાયિકોને બંને દેશોમાં સામાજિક સુરક્ષા (Social Security) યોગદાન ચૂકવવામાંથી મુક્તિ આપવી
સ્પષ્ટીકરણ: Double Contribution Convention નો હેતુ કામદારો/વ્યાવસાયિકોને એક જ સમયે બંને દેશોના નેશનલ ઈન્સ્યોરન્સ/સોશિયલ સિક્યુરિટીમાં ડબલ ચુકવણી કરવામાંથી બચાવવાનો છે.

પ્રશ્ન 98. ભારતના નીચેનામાંથી કેટલા આર્થિક સૂચકાંકોમાં હવે આધાર વર્ષ (Base Year) તરીકે 2022-23 છે?
• GDP
• CPI
• IIP

સાચો જવાબ: (C) આ ત્રણેય
સ્પષ્ટીકરણ: સરકારના નવા સુધારેલા આંકડાકીય માળખા હેઠળ GDP, CPI અને IIP ત્રણેયના આધાર વર્ષોમાં સુધારો કરીને તાજેતરના વર્ષ (2022-23) ને બેઝ યર ગણવામાં આવ્યો છે.

પ્રશ્ન 99. વિકસિત ભારત ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજીવિકા મિશન-ગ્રામીણ (VB-GRAM-G) અધિનિયમ અંગે નીચેના વિધાનો પર વિચાર કરો:
• તે 2026 માં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.
• તે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્તારોમાં 125 દિવસની રોજગારી પૂરી પાડે છે.
• આ અધિનિયમ હેઠળ સમગ્ર ભારતમાં લઘુત્તમ વેતન પ્રતિદિન ₹ 350 છે.
• દરેક રાજ્યની નાણાકીય ફાળવણી 15મા નાણા પંચ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સમીકરણ પર આધારિત છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોમાંથી કેટલા સાચા છે?

સાચો જવાબ: (B) માત્ર બે
સ્પષ્ટીકરણ: GRAM-G એક્ટ ગ્રામીણ વિસ્તારો પૂરતો જ મર્યાદિત છે (શહેરી નહીં). ભારતભરમાં લઘુત્તમ વેતન ફ્લેટ દર આધારિત હોતું નથી તે રાજ્યવાર અલગ હોઈ શકે છે. વિધાન 1 અને 4 ની વિગતો સાચી છે.

પ્રશ્ન 100. ઈ-કોમર્સમાં ‘ડ્રીપ પ્રાઇસિંગ’ (Drip pricing) શું છે?

સાચો જવાબ: (A) શરૂઆતમાં ઓછી કિંમત દર્શાવવી અને અંતિમ ચેકઆઉટ વખતે ક્રમશઃ છુપા ચાર્જ ઉમેરવા
સ્પષ્ટીકરણ: ડ્રીપ પ્રાઈસિંગ એ એક ડાર્ક પેટર્ન છે જ્યાં શરૂઆતમાં ઓછી કિંમત બતાવીને ખરીદીની પ્રક્રિયા દરમિયાન બુકિંગ કે પ્રોસેસિંગના વધારાના છુપા ચાર્જીસ ઉમેરતા જવામાં આવે છે.

📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): GPSC, UPSC, SPIPA અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મોડેલ પેપર્સ અને ટેસ્ટ સિરીઝ મેળવવા જોડાયેલા રહો!