Linguistic group
Tuesday, January 6, 2026
Add Comment
ભારતના ભાષાકીય સમૂહો અને ગુજરાતની ભાષાઓ
સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને ભાષાકીય ઉદભવનું વિશ્લેષણ
૧. ભારતના મુખ્ય ભાષાકીય સમૂહો
ભારતમાં બોલાતી ભાષાઓને નીચેના ચાર પરિવારોમાં વહેંચી શકાય છે:
ઇન્ડો-આર્યન સમૂહ (Indo-Aryan) - ૭૩% વસ્તી
વિસ્તાર: ઉત્તર, પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારત.
ભાષાઓ: હિન્દી, ગુજરાતી, મરાઠી, પંજાબી, બંગાળી, સંસ્કૃત.
દ્રવિડિયન સમૂહ (Dravidian) - ૨૦% વસ્તી
વિસ્તાર: દક્ષિણ ભારત.
ભાષાઓ: તમિલ, તેલુગુ, કન્નડ, મલયાલમ.
ઓસ્ટ્રિક (Austric): ૧.૩૮% વસ્તી. મધ્ય ભારતની આદિવાસી ભાષાઓ જેમ કે સંથાલી, મુંડા અને ખાંસી.
તિબેટો-બર્મન (Sino-Tibetan): ૦.૮૫% વસ્તી. ઈશાન ભારતની ભાષાઓ જેમ કે મણિપુરી, બોડો, મિઝો.
૨. ગુજરાતની ભાષાકીય સ્થિતિ
ગુજરાતી ભાષા ઇન્ડો-આર્યન પરિવારની સભ્ય છે, જેનો ઉદભવ ગુર્જર અપભ્રંશમાંથી થયો છે.
ગુજરાતની મુખ્ય પ્રાદેશિક બોલીઓ
| બોલીનું નામ | મુખ્ય વિસ્તાર | વિશેષતા |
|---|---|---|
| ચરોતરી | આણંદ અને ખેડા | 'સ' ને બદલે 'હ' નો ઉપયોગ |
| સૌરાષ્ટ્રી | સૌરાષ્ટ્રના જિલ્લાઓ | તળપદા શબ્દોનું વધુ પ્રમાણ |
| સુરતી | દક્ષિણ ગુજરાત (સુરત) | વિશિષ્ટ લહેકો અને ઉચ્ચારણ |
| પટ્ટણી | ઉત્તર ગુજરાત (પાટણ/મહેસાણા) | અનુનાસિક ઉચ્ચારોની પ્રધાનતા |
| કચ્છી | કચ્છ જિલ્લો | સિંધી ભાષા સાથે વધુ સામ્યતા |
૩. GPSC Exam Focus: અગત્યના તથ્યો
૮મી અનુસૂચિ: ભારતીય બંધારણમાં માન્ય ૨૨ ભાષાઓમાં ગુજરાતીનો સમાવેશ થાય છે.
શાસ્ત્રીય ભાષાઓ (Classical): હાલમાં ભારત સરકાર દ્વારા તમિલ, સંસ્કૃત, કન્નડ, તેલુગુ, મલયાલમ, અને ઓડિયાને આ દરજ્જો મળ્યો છે.
સૌથી વધુ બોલાતી: ભારતમાં હિન્દી બાદ બંગાળી અને મરાઠી વધુ બોલાય છે (૨૦૧૧ મુજબ).
લીપિ: ગુજરાતી લીપિ નાગરી લીપિનું જ પરિવર્તિત સ્વરૂપ છે (શિરોરેખા વગર).
ખાસ નોંધ: ૧૯૫૬માં ભાષાવાર રાજ્યોની પુનઃરચના કરવામાં આવી હતી, જેના પરિણામે ૧ મે, ૧૯૬૦ના રોજ 'ગુજરાતી' ભાષા બોલનારા પ્રદેશો માટે ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના થઈ.
0 Comment
Post a Comment