1

IMMY'S ACADEMY

Comprehensive Administrative Terminology

વહીવટી અંગ્રેજી શબ્દો અને ગુજરાતી અર્થ

English–Gujarati Study Notes for Competitive Examinations

Study objective: સરકારી કચેરીમાં વપરાતા અંગ્રેજી શબ્દોનો અર્થ, વહીવટી પ્રક્રિયામાં તેમનો ઉપયોગ અને પરીક્ષાલક્ષી શબ્દભંડોળ સમજવું.

How to Study This Glossary

• Learn five to ten terms every day.
• Understand the Gujarati meaning instead of memorising only the spelling.
• Compare similar terms such as Approval, Sanction and Authorization.
• Revise the terminology used in files, bills, orders and official letters.
• Use the search box to find a term in the tables below.

SECTION 1 — A: Basic Administrative Terminology

નીચેના શબ્દો વહીવટ, કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને સામાન્ય સરકારી કામગીરીમાં ઉપયોગી છે.

No.	English Term	ગુજરાતી અર્થ	સરળ સમજૂતી
1	Abate	બંધ કરવું, ઘટાડવું, રદ કરવું	કોઈ બાબતની તીવ્રતા કે અસર ઘટાડવી અથવા યોગ્ય સંદર્ભમાં બંધ કરવી.
2	Abatement	ઘટાડો, રદબાતલ, સમાપ્તિ	ઘટાડવાની અથવા સમાપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા.
3	Abatement of Suit	દાવાની સમાપ્તિ	કાયદાકીય પરિસ્થિતિમાં દાવાની કાર્યવાહી સમાપ્ત થવી.
4	Abbreviation	સંક્ષેપ, ટૂંકું રૂપ	મોટા શબ્દ અથવા નામનું ટૂંકું સ્વરૂપ.
5	Abdication	પદ અથવા અધિકારનો ત્યાગ	પદ, સત્તા કે જવાબદારી સ્વેચ્છાએ છોડી દેવી.
6	Abduction	અપહરણ	કોઈ વ્યક્તિને ગેરકાયદેસર રીતે લઈ જવી.
7	Abet	ગુનામાં મદદ કરવી અથવા ઉશ્કેરવું	ગુનો કરવામાં મદદ કરવી કે પ્રોત્સાહન આપવું.
8	Abetment	ગુનામાં મદદ અથવા ઉશ્કેરણી	ગુનામાં સહાય કે ઉશ્કેરણી સંબંધિત કાયદાકીય ખ્યાલ.
9	Abettor	ગુનામાં મદદ કરનાર	ગુનામાં સહાય અથવા ઉશ્કેરણી કરનાર વ્યક્તિ.
10	Abeyance	કામચલાઉ સ્થગિત અવસ્થા	કોઈ બાબતનો અંતિમ નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી તેને અટકાવી રાખવી.
11	Ability Test	ક્ષમતા કસોટી, યોગ્યતા કસોટી	વ્યક્તિની ક્ષમતા ચકાસવા માટેની પરીક્ષા.
12	Ab Initio	શરૂઆતથી, મૂળથી	કોઈ બાબતની શરૂઆતથી લાગુ પડતો અર્થ.
13	Abolish	રદ કરવું, નાબૂદ કરવું	નિયમ, પ્રથા અથવા વ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરવી.
14	Abolition of Post	હોદ્દો નાબૂદ કરવો	સંસ્થામાં મંજૂર હોદ્દાને સમાપ્ત કરવાની કાર્યવાહી.
15	Absolute Majority	પૂર્ણ બહુમતી	સંબંધિત નિયમો મુજબ જરૂરી કુલ સભ્યસંખ્યાના અડધાથી વધુ સમર્થનનો અર્થ થઈ શકે છે; ચોક્કસ વ્યાખ્યા સંદર્ભ પર આધારિત છે.
16	Absolute Right	સંપૂર્ણ અધિકાર	સંદર્ભ અનુસાર સંપૂર્ણ અથવા નિરપેક્ષ અધિકાર.
17	Abscond	ફરાર થવું	કાયદાકીય કાર્યવાહીથી બચવા માટે છુપાઈ જવું અથવા ભાગી જવું.
18	Absence	ગેરહાજરી, અનુપસ્થિતિ	નક્કી કરેલી જગ્યાએ અથવા સમયે હાજર ન હોવું.
19	Absenteeism	વારંવાર ગેરહાજર રહેવાની વૃત્તિ	કામ અથવા ફરજ પર નિયમિત રીતે ગેરહાજર રહેવું.
20	Acknowledgement	સ્વીકૃતિ, પહોંચની જાણ	દસ્તાવેજ, પત્ર અથવા વસ્તુ મળી હોવાની પુષ્ટિ.
21	Acquire	પ્રાપ્ત કરવું, હસ્તગત કરવું	કોઈ વસ્તુ, અધિકાર અથવા સંપત્તિ મેળવવી.
22	Acquisition of Land	જમીન સંપાદન	કાયદેસરની પ્રક્રિયા દ્વારા જમીન મેળવવી.
23	Acquit	નિર્દોષ જાહેર કરવું	ફોજદારી કેસમાં આરોપીને નિર્દોષ ઠરાવવો.
24	Acquittal	નિર્દોષ છૂટકારો	કોર્ટ દ્વારા આરોપીને નિર્દોષ જાહેર કરવાનો નિર્ણય.
25	Act	અધિનિયમ; કાર્ય	કાયદાકીય સંદર્ભમાં Act એટલે અધિનિયમ; સામાન્ય સંદર્ભમાં કાર્ય.
26	Acting	કાર્યકારી ધોરણે ફરજ બજાવવી	કાયમી નિમણૂક અથવા અંતિમ વ્યવસ્થા થાય ત્યાં સુધી અન્ય પદની ફરજ બજાવવી.
27	Acting Allowance	કાર્યકારી ભથ્થું	લાગુ પડતા નિયમો મુજબ કાર્યકારી જવાબદારી બદલ મળતું ભથ્થું.
28	Action Plan	કાર્યયોજના	નક્કી કરેલું લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટેનાં પગલાંની યોજના.
29	Activate	સક્રિય કરવું	કોઈ વ્યવસ્થા અથવા પ્રક્રિયાને કાર્યરત કરવી.
30	Actual Figures	વાસ્તવિક આંકડા	અંદાજના બદલે ખરેખર નોંધાયેલા આંકડા.
31	Adaptation of Law	કાયદાનું અનુકૂલન	જરૂરિયાત અથવા લાગુ પડતી વ્યવસ્થા અનુસાર કાયદાને અનુકૂળ બનાવવો.
32	Addendum	પરિશિષ્ટ, વધારાનો ઉમેરો	મૂળ દસ્તાવેજમાં ઉમેરવામાં આવતી વધારાની માહિતી.
33	Additional	વધારાનો, અધિક	મૂળ વ્યવસ્થા ઉપરાંત ઉમેરાયેલો.
34	Address	સરનામું; સંબોધન; પ્રવચન	સંદર્ભ અનુસાર સ્થળનું સરનામું, વ્યક્તિને સંબોધન અથવા ભાષણ.
35	Adduce Evidence	પુરાવો રજૂ કરવો	કાયદાકીય કાર્યવાહી દરમિયાન પુરાવા રજૂ કરવા.
36	Adequate	પૂરતું, પર્યાપ્ત, યોગ્ય	જરૂરિયાત પૂરી કરવા જેટલું પૂરતું.
37	Ad Hoc	તદર્થ, ખાસ હેતુ માટેનું	ચોક્કસ હેતુ કે પરિસ્થિતિ માટે કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થા.
38	Ad Hoc Committee	તદર્થ સમિતિ	ચોક્કસ મુદ્દા માટે રચાયેલી સમિતિ.
39	Adjournment	કામ મુલતવી રાખવું	સભા અથવા કાર્યવાહી આગળની તારીખ કે સમય સુધી અટકાવવી.
40	Adjournment Motion	કામ મુલતવી રાખવાની દરખાસ્ત	નિયમો મુજબ કાર્યવાહી મુલતવી રાખવા માટેની દરખાસ્ત.
41	Adjudication	ન્યાયિક નિર્ણય, ચુકાદો	સત્તાધિકારી અથવા ન્યાયિક સંસ્થા દ્વારા વિવાદનો નિર્ણય.
42	Adjust	સમાયોજન કરવું, સરખું કરવું	રકમ, હિસાબ અથવા વ્યવસ્થામાં જરૂરી ફેરફાર કરવો.
43	Adjustment	સમાયોજન, મેળવણી	હિસાબ કે વ્યવસ્થાને યોગ્ય રીતે મેળ બેસાડવાની પ્રક્રિયા.
44	Administer Oath	શપથ લેવડાવવો	અધિકૃત વ્યક્તિ દ્વારા નિયમ મુજબ શપથ લેવડાવવો.
45	Administration	વહીવટ, વહીવટી તંત્ર	સરકારી અથવા સંસ્થાકીય કામગીરીનું સંચાલન.
46	Administrative Approval	વહીવટી મંજૂરી	પ્રસ્તાવ અથવા કાર્ય માટે સક્ષમ સત્તાધિકારીની વહીવટી મંજૂરી.
47	Administrative Charges	વહીવટી ખર્ચ	વહીવટી કામગીરી માટે થતો ખર્ચ.
48	Administrative Control	વહીવટી નિયંત્રણ	કામગીરી, કર્મચારી અથવા પ્રક્રિયા પર વહીવટી દેખરેખ અને નિયંત્રણ.

SECTION 2 — Accounts and Office Terminology

No.	English Term	ગુજરાતી અર્થ	કચેરીમાં ઉપયોગ
1	Account	હિસાબ, ખાતું, વિગતો	રકમ અથવા વ્યવહારની નોંધ.
2	Capital Account	મૂડી ખાતું	મૂડી સંબંધિત વ્યવહારોનો હિસાબ.
3	Cash Account	રોકડ ખાતું	રોકડની આવક અને જાવકની નોંધ.
4	Deposit Account	થાપણ ખાતું	જમા કરેલી રકમનો હિસાબ.
5	Depreciation Account	ઘસારા ખાતું	સંપત્તિના મૂલ્યમાં થતા ઘસારાની હિસાબી નોંધ.
6	Leave Account	રજા ખાતું	કર્મચારીની રજા સંબંધિત વિગતોનો રેકોર્ડ.
7	Outstanding Balance	બાકી સિલક	હિસાબમાં બાકી રહેલી રકમ.
8	Account Book	હિસાબની ચોપડી, હિસાબવહી	નાણાકીય વ્યવહારોની નોંધ રાખવાનું પુસ્તક.
9	Account Code	હિસાબી સંકેત/કોડ	ખાતાની ઓળખ માટે વપરાતો કોડ.
10	Account Heads	હિસાબનાં શીર્ષકો	ખર્ચ અથવા આવકને વર્ગીકૃત કરવાનાં શીર્ષકો.
11	Accounting Records	હિસાબી રેકોર્ડ	નાણાકીય વ્યવહારોના દસ્તાવેજો અને નોંધો.
12	Accounts Branch	હિસાબ શાખા	હિસાબ સંબંધિત કામગીરી કરતી શાખા.
13	Accuracy	ચોકસાઈ	હિસાબ અથવા માહિતીમાં ભૂલ ન હોવાની ગુણવત્તા.
14	Achievement Audit	કાર્યસિદ્ધિનું હિસાબી મૂલ્યાંકન	નક્કી કરેલા લક્ષ્યોની સિદ્ધિનું મૂલ્યાંકન.
15	Acquittance Roll	ચુકવણીની પહોંચપત્રક/પગાર ચુકવણી પત્રક	ચુકવણી પ્રાપ્ત થયાની નોંધ દર્શાવતું પત્રક.
16	Accord Sanction	મંજૂરી આપવી	સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા મંજૂરી આપવાની કાર્યવાહી.
17	Acknowledgement Due	પહોંચ મેળવવાની ખાતરી સાથે	પત્રવ્યવહારમાં પ્રાપ્તકર્તાની પહોંચ મેળવવા સંબંધિત શબ્દપ્રયોગ.
18	Accrued	ઉપાર્જિત, જમા થયેલું	સમયગાળા દરમિયાન પ્રાપ્ત થવા પાત્ર બનેલી આવક અથવા હક.

SECTION 3 — Frequently Confused Terms

1. Administration vs Administrative

Administration: વહીવટ અથવા વહીવટી તંત્ર.

Administrative: વહીવટ સંબંધિત.

Example: Administration of an office = કચેરીનો વહીવટ.

Administrative approval = વહીવટી મંજૂરી.

2. Abolish vs Abrogate

Abolish: નાબૂદ કરવું અથવા સમાપ્ત કરવું.

Abrogate: કાયદો, નિયમ અથવા સત્તાવાર જોગવાઈ રદ કરવી.

બંને શબ્દોનો અર્થ સંદર્ભ પર આધારિત છે; કાયદાકીય લખાણમાં ચોક્કસ જોગવાઈ જોવી.

3. Approval vs Sanction

Approval: મંજૂરી અથવા સ્વીકૃતિ.

Sanction: સત્તાવાર મંજૂરી; અન્ય સંદર્ભોમાં પ્રતિબંધાત્મક દંડનો અર્થ પણ થઈ શકે છે.

સરકારી નાણાકીય કામમાં સંબંધિત સત્તા અને લાગુ નિયમો તપાસવા જરૂરી છે.

4. Acknowledgement vs Acceptance

Acknowledgement: દસ્તાવેજ મળ્યાની અથવા માહિતી પ્રાપ્ત થયાની પુષ્ટિ.

Acceptance: પ્રસ્તાવ, શરત અથવા બાબતનો સ્વીકાર.

પત્ર મળ્યાની પહોંચ આપવી એ દરેક વખતે પત્રની સામગ્રી સ્વીકારવા સમાન નથી.

SECTION 4 — Quick Revision

English	ગુજરાતી અર્થ
Abbreviation	સંક્ષેપ
Abeyance	કામચલાઉ સ્થગિત અવસ્થા
Abolition of Post	હોદ્દાની નાબૂદી
Abscond	ફરાર થવું
Acknowledgement	સ્વીકૃતિ / પહોંચની જાણ
Acquisition of Land	જમીન સંપાદન
Acquittal	નિર્દોષ છૂટકારો
Action Plan	કાર્યયોજના
Actual Figures	વાસ્તવિક આંકડા
Ad Hoc Committee	તદર્થ સમિતિ
Adjournment	કામ મુલતવી રાખવું
Adjudication	ન્યાયિક નિર્ણય
Adjust	સમાયોજન કરવું
Administer Oath	શપથ લેવડાવવો
Administrative Approval	વહીવટી મંજૂરી
Account Book	હિસાબવહી
Outstanding Balance	બાકી સિલક
Accuracy	ચોકસાઈ

SECTION 5 — Self-Study Checklist

I can explain the meaning of basic administrative terms.
I can distinguish similar English terms.
I can identify terminology used in office accounts.
I can use the Gujarati equivalents in official writing.
I have revised the quick-revision table.

Source note: These notes use terminology visible in the uploaded Comprehensive Administrative Glossary (English–Gujarati). Some explanations have been simplified for learning. They are not a substitute for the precise legal or departmental definition applicable to a particular case. The original book also includes further alphabetical terminology, government designations and abbreviations not reproduced in this section.

IMMY'S ACADEMY
Government Exam Preparation • English–Gujarati Terminology