CLASS 6 GEOGRAPHY | CHAPTER 8 | India: Climate, Vegetation and Wildlife In Gujarati

 

🎓 IMMY'S ACADEMY • NCERT GEOGRAPHY

ધોરણ 6 ભૂગોળ પ્રકરણ 8: ભારત – આબોહવા, વનસ્પતિ અને વન્યજીવ

India: Climate, Vegetation and Wildlife | ગુજરાતી અભ્યાસ નોંધો

NCERT Notes ભારતની આબોહવા કુદરતી વનસ્પતિ MCQ Practice

પ્રકરણનો પરિચય

ભારતમાં ઋતુઓ, વરસાદ, તાપમાન, કુદરતી વનસ્પતિ અને વન્યજીવોમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા જોવા મળે છે. હિમાલયના ઠંડા પર્વતીય વિસ્તારો, પશ્ચિમના સૂકા પ્રદેશો, પશ્ચિમ ઘાટના ભેજવાળા જંગલો અને દરિયાકાંઠાના મેન્ગ્રોવ જંગલો ભારતની પ્રાકૃતિક સમૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

આ પ્રકરણમાં હવામાન અને આબોહવાનો તફાવત, ભારતની ચાર મુખ્ય ઋતુઓ, કુદરતી વનસ્પતિના પ્રકારો, વન્યજીવો અને તેમના સંરક્ષણનાં પગલાંનો અભ્યાસ કરીશું.

પરીક્ષાલક્ષી ઉપયોગ: આ નોંધો શાળાકીય અભ્યાસ તેમજ GPSC, GSSSB, તલાટી, ક્લાર્ક, પોલીસ અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પાયાના ભૂગોળ માટે ઉપયોગી છે.

📚 વિષયસૂચિ

1. હવામાન અને આબોહવા
2. ભારતની ચાર મુખ્ય ઋતુઓ
3. કુદરતી વનસ્પતિના પાંચ પ્રકારો
4. ભારતના વન્યજીવો
5. વન્યજીવ અને વન સંરક્ષણ
6. મહત્વના તથ્યો અને શબ્દાવલી
7. ઝડપી પુનરાવર્તન
8. 15 પ્રશ્નોની MCQ ક્વિઝ

1હવામાન અને આબોહવા વચ્ચેનો તફાવત

મુદ્દો	હવામાન (Weather)	આબોહવા (Climate)
અર્થ	કોઈ સ્થળની વાતાવરણની ટૂંકા ગાળાની સ્થિતિ.	કોઈ સ્થળના લાંબા ગાળાના હવામાનની સરેરાશ અને સામાન્ય પરિસ્થિતિ.
સમયગાળો	કલાકો, દિવસો અથવા થોડા અઠવાડિયાં.	સામાન્ય રીતે આશરે 30 વર્ષના આંકડાઓ પરથી નક્કી થાય છે.
ફેરફાર	ઝડપથી બદલાઈ શકે છે.	લાંબા ગાળાની સામાન્ય સ્થિતિ દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ	આજે વરસાદ પડે છે.	કોઈ પ્રદેશમાં ઉનાળો સામાન્ય રીતે ગરમ અને ભેજવાળો હોય છે.

ભારતની આબોહવા

ભારતની આબોહવા મુખ્યત્વે મોસમી આબોહવા તરીકે ઓળખાય છે. મોસમી પવનો ઋતુ પ્રમાણે પોતાની દિશા બદલે છે અને દેશના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદની સ્થિતિ પર અસર કરે છે.

યાદ રાખો: આબોહવાની ગણતરી માટે 35 વર્ષનો સમયગાળો પ્રમાણભૂત વ્યાખ્યા નથી. સામાન્ય હવામાનશાસ્ત્રીય ધોરણમાં આશરે 30 વર્ષના આંકડાઓ વપરાય છે.

2ભારતની ચાર મુખ્ય ઋતુઓ

ભારતમાં સામાન્ય રીતે ચાર મુખ્ય ઋતુઓનું વર્ણન કરવામાં આવે છે. તેમનો સમયગાળો પ્રદેશ પ્રમાણે થોડો બદલાઈ શકે છે.

ઋતુ	સમયગાળો	મુખ્ય લક્ષણો
શિયાળો (Cold Weather Season)	ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી	ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન નીચું રહે છે અને હવામાન પ્રમાણમાં સૂકું હોય છે.
ઉનાળો (Hot Weather Season)	માર્ચથી મે	તાપમાન વધે છે; ઉત્તર અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ગરમ અને સૂકા 'લૂ' પવનો ફૂંકાય છે.
દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું	જૂનથી સપ્ટેમ્બર	ભેજવાળા મોસમી પવનો ભારતના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદ લાવે છે.
પાછા ફરતા ચોમાસાની ઋતુ	ઓક્ટોબરથી નવેમ્બર	ચોમાસાના પવનો પાછા ખેંચાય છે; તમિલનાડુના કિનારે ઉત્તર-પૂર્વ મોસમી પવનો વરસાદ લાવે છે.

1. શિયાળો

• ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી દરમિયાન શિયાળાની ઋતુ રહે છે.
• ઉત્તર ભારતમાં તાપમાન સામાન્ય રીતે દક્ષિણ ભારત કરતાં ઓછું રહે છે.
• કેટલાક ઉત્તર-પશ્ચિમી વિસ્તારોમાં પશ્ચિમી વિક્ષોભને કારણે શિયાળામાં વરસાદ થઈ શકે છે.

2. ઉનાળો

• માર્ચથી મે દરમિયાન તાપમાન વધે છે.
• ઉત્તર અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ગરમ, સૂકા પવનોને 'લૂ' કહે છે.
• ઉનાળામાં કેટલાક પ્રદેશોમાં સ્થાનિક વાવાઝોડાં અને વરસાદ પણ થઈ શકે છે.

3. દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું

• આ સમયગાળામાં અરબ સાગર અને બંગાળની ખાડી પરથી ભેજવાળા પવનો આવે છે.
• ભારતના મોટા ભાગના વિસ્તારોને વાર્ષિક વરસાદનો મોટો હિસ્સો આ ઋતુમાં મળે છે.
• પશ્ચિમ ઘાટના પવનાભિમુખ ભાગોમાં ભારે વરસાદ થઈ શકે છે.

4. પાછા ફરતા ચોમાસાની ઋતુ

• ઓક્ટોબર અને નવેમ્બરમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું પાછું ખેંચાવા લાગે છે.
• બંગાળની ખાડી પરથી આવતા ઉત્તર-પૂર્વ મોસમી પવનો તમિલનાડુના કિનારે વરસાદ લાવે છે.
• આ સમયગાળામાં બંગાળની ખાડીમાં ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાતો પણ સર્જાઈ શકે છે.

પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દો: તમિલનાડુને તેના વાર્ષિક વરસાદનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ઉત્તર-પૂર્વ મોસમી પવનોની ઋતુમાં મળે છે.

3ભારતની કુદરતી વનસ્પતિના પાંચ પ્રકારો

માનવીની સીધી મદદ વગર કુદરતી રીતે ઉગતાં વૃક્ષો, છોડ અને ઘાસને કુદરતી વનસ્પતિ કહેવામાં આવે છે. વરસાદ, તાપમાન, જમીન અને ઊંચાઈ વનસ્પતિના પ્રકારને અસર કરે છે.

1. ઉષ્ણકટિબંધીય નિત્ય લીલાં જંગલો (Tropical Evergreen Forests)

• વધુ વરસાદ અને ઊંચી ભેજવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
• વૃક્ષો જુદા જુદા સમયે પાંદડાં ખેરવતા હોવાથી જંગલ આખું વર્ષ લીલું દેખાય છે.
• મુખ્ય વિસ્તારો: પશ્ચિમ ઘાટના ભેજવાળા ભાગો, ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને અંદમાન-નિકોબારના કેટલાક વિસ્તારો.
• ઉદાહરણ: મહાગોની, એબોની અને રોઝવુડ.

2. ઉષ્ણકટિબંધીય પાનખર જંગલો (Tropical Deciduous Forests)

• આ જંગલો ભારતમાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને તેમને મોસમી જંગલો પણ કહેવામાં આવે છે.
• સૂકી ઋતુમાં પાણીની ખોટ ઘટાડવા માટે ઘણા વૃક્ષો પાંદડાં ખેરવે છે.
• મધ્ય ભારત અને અનેક અન્ય રાજ્યોમાં આ પ્રકારનાં જંગલો જોવા મળે છે.
• મુખ્ય વૃક્ષો: સાગ, સાલ, સીસમ, લીમડો અને વાંસ.

3. કાંટાળાં જંગલો (Thorn Forests)

• ઓછા વરસાદવાળા અને સૂકા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
• પાંદડાં નાના અથવા કાંટા જેવા રૂપમાં હોવાથી પાણીની ખોટ ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.
• મુખ્ય વિસ્તારો: રાજસ્થાન, ગુજરાત અને અન્ય સૂકા પ્રદેશો.
• મુખ્ય વનસ્પતિ: બાવળ, ખીજડો, બોરડી અને થોર જેવી વનસ્પતિ.

4. પર્વતીય જંગલો (Mountain Forests)

• પર્વતીય વિસ્તારોમાં ઊંચાઈ સાથે તાપમાન અને વનસ્પતિ બદલાય છે.
• ઠંડા અને ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં પાઈન, દેવદાર અને ચીડ જેવા શંકુદ્રુમ વૃક્ષો જોવા મળે છે.
• વધુ ઊંચાઈએ વૃક્ષો ઓછાં થાય છે અને આલ્પાઇન ઘાસ તથા નાના છોડ જોવા મળે છે.
• વનસ્પતિનો ચોક્કસ પ્રકાર પ્રદેશ, ઊંચાઈ અને સ્થાનિક આબોહવા પર આધારિત છે.

5. મેન્ગ્રોવ અથવા ભરતીનાં જંગલો (Mangrove Forests)

• દરિયાકાંઠાના કાદવવાળા, ભરતી-ઓટવાળા અને ક્ષારયુક્ત પાણીના વિસ્તારોમાં ઉગે છે.
• સુંદરબન ડેલ્ટા મેન્ગ્રોવ જંગલો માટે વિશ્વવિખ્યાત છે.
• ગંગા-બ્રહ્મપુત્ર ડેલ્ટા તથા અંદમાન-નિકોબારના કેટલાક વિસ્તારોમાં પણ મેન્ગ્રોવ જોવા મળે છે.
• સુંદરી વૃક્ષ સુંદરબનના નામ સાથે જોડાયેલું છે.

વનસ્પતિનો પ્રકાર	મુખ્ય પરિસ્થિતિ	ઉદાહરણ
નિત્ય લીલાં જંગલો	વધુ વરસાદ અને ભેજ	મહાગોની, એબોની
પાનખર જંગલો	મોસમી વરસાદ અને સૂકી ઋતુ	સાગ, સાલ
કાંટાળાં જંગલો	ઓછો વરસાદ અને શુષ્ક આબોહવા	બાવળ, ખીજડો
પર્વતીય જંગલો	ઊંચાઈ અને ઠંડા પ્રદેશો	પાઈન, દેવદાર
મેન્ગ્રોવ જંગલો	ભરતી-ઓટ અને ક્ષારયુક્ત કિનારાના પ્રદેશો	સુંદરી

4ભારતના વન્યજીવો

ભારતમાં વાઘ, સિંહ, હાથી, ગેંડો, હરણ, વિવિધ પક્ષીઓ, સરીસૃપો અને જળચર જીવો સહિત અનેક પ્રકારના વન્યજીવો જોવા મળે છે. તેમની હાજરી પ્રદેશની આબોહવા, વનસ્પતિ અને નિવાસસ્થાન પર આધારિત છે.

વન્યજીવ/પક્ષી	મુખ્ય માહિતી
વાઘ	ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી.
મોર	ભારતનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી.
એશિયાઈ સિંહ	ગુજરાતના ગીર વિસ્તાર સાથે વિશેષ રીતે જોડાયેલો છે; ગીર તેનું મુખ્ય કુદરતી નિવાસસ્થાન છે.
એકશિંગી ભારતીય ગેંડો	આસામના કાઝીરંગા સહિત ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
હાથી	ઉત્તર-પૂર્વ ભારત, દક્ષિણ ભારત અને અન્ય યોગ્ય વનપ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
જંગલી ભેંસ	ખાસ કરીને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના કેટલાક ભેજવાળા અને ઘાસવાળા નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે.

ગુજરાત માટે મહત્વપૂર્ણ: ગીર વિસ્તાર એશિયાઈ સિંહોના સંરક્ષણ માટે વિશ્વવિખ્યાત છે.

5વન્યજીવ અને વન સંરક્ષણ

જંગલોનો નાશ, ગેરકાયદેસર શિકાર, પ્રદૂષણ, આગ અને નિવાસસ્થાનના વિખંડનને કારણે અનેક વનસ્પતિ અને પ્રાણી પ્રજાતિઓ જોખમમાં આવી શકે છે. જૈવવિવિધતાનું રક્ષણ કરવા માટે વન અને વન્યજીવ સંરક્ષણ જરૂરી છે.

સંરક્ષિત વિસ્તારોના પ્રકારો

પ્રકાર	મુખ્ય હેતુ
રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (National Park)	વન્યજીવો, વનસ્પતિ અને સમગ્ર કુદરતી પર્યાવરણનું કડક કાનૂની રક્ષણ.
વન્યજીવ અભયારણ્ય (Wildlife Sanctuary)	વન્યજીવો અને તેમના નિવાસસ્થાનોનું રક્ષણ; લાગુ નિયમો મુજબ કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ નિયંત્રિત રીતે મંજૂર હોઈ શકે છે.
જૈવમંડળ આરક્ષિત ક્ષેત્ર (Biosphere Reserve)	વિશાળ વિસ્તારમાં જૈવવિવિધતા, પર્યાવરણ અને સ્થાનિક સમુદાયો સાથે જોડાયેલા ટકાઉ ઉપયોગનું સંરક્ષણ.

મહત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ કાર્યક્રમો

• પ્રોજેક્ટ ટાઇગર: વાઘ અને તેના નિવાસસ્થાનના સંરક્ષણ માટેનો કાર્યક્રમ.
• પ્રોજેક્ટ એલિફન્ટ: હાથીઓ, તેમના સ્થળાંતર માર્ગો અને નિવાસસ્થાનોના સંરક્ષણ માટેનો કાર્યક્રમ.
• વન મહોત્સવ: વૃક્ષારોપણ અને વન સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ વધારવા માટે ઉજવાતો કાર્યક્રમ.

આપણે શું કરી શકીએ?

• વૃક્ષારોપણ અને સ્થાનિક વનસ્પતિનું રક્ષણ કરવું.
• વન્યજીવોનો શિકાર ન કરવો અને ગેરકાયદેસર વન્યજીવ વેપારની જાણ કરવી.
• પ્લાસ્ટિક અને અન્ય કચરો જંગલો તથા જળાશયોમાં ન ફેંકવો.
• વન આગ અને નિવાસસ્થાનના નાશને અટકાવવા જાગૃતિ ફેલાવવી.
• વન્યજીવોને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં સુરક્ષિત રહેવા દેવા.

6મહત્વના તથ્યો – પરીક્ષાલક્ષી કોષ્ટક

પ્રશ્ન/વિગત	જવાબ
ભારતની આબોહવાનો મુખ્ય પ્રકાર	મોસમી આબોહવા
દૈનિક વાતાવરણીય સ્થિતિ	હવામાન (Weather)
લાંબા ગાળાની સરેરાશ સ્થિતિ	આબોહવા (Climate)
ઉનાળાના ગરમ અને સૂકા પવનો	લૂ (Loo)
દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની સામાન્ય ઋતુ	જૂનથી સપ્ટેમ્બર
તમિલનાડુના કિનારે વરસાદ માટે મહત્વપૂર્ણ ઋતુ	પાછા ફરતા ચોમાસાની ઋતુ
ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી	વાઘ
ભારતનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી	મોર
એશિયાઈ સિંહનું મુખ્ય કુદરતી નિવાસસ્થાન	ગીર વિસ્તાર, ગુજરાત
પ્રખ્યાત એકશિંગી ગેંડાનું નિવાસસ્થાન	કાઝીરંગા, આસામ
વિશ્વવિખ્યાત મેન્ગ્રોવ વિસ્તાર	સુંદરબન ડેલ્ટા
વાઘ સંરક્ષણ કાર્યક્રમ	પ્રોજેક્ટ ટાઇગર
હાથી સંરક્ષણ કાર્યક્રમ	પ્રોજેક્ટ એલિફન્ટ

મહત્વના શબ્દો (Key Vocabulary)

• હવામાન (Weather): કોઈ સ્થળની વાતાવરણની ટૂંકા ગાળાની સ્થિતિ.
• આબોહવા (Climate): લાંબા ગાળાના હવામાનની સામાન્ય સરેરાશ પરિસ્થિતિ.
• મોસમી પવનો (Monsoon Winds): ઋતુ પ્રમાણે દિશા બદલતા પવનો.
• કુદરતી વનસ્પતિ (Natural Vegetation): માનવીની સીધી મદદ વગર કુદરતી રીતે ઉગતી વનસ્પતિ.
• મેન્ગ્રોવ (Mangrove): ભરતી-ઓટ અને ક્ષારયુક્ત કિનારાના વિસ્તારોમાં ઉગતી વનસ્પતિ.
• વન્યજીવ અભયારણ્ય (Wildlife Sanctuary): વન્યજીવો અને તેમના નિવાસસ્થાનોના રક્ષણ માટે જાહેર કરાયેલ વિસ્તાર.
• જૈવવિવિધતા (Biodiversity): કોઈ વિસ્તારમાં જોવા મળતી વિવિધ જાતિઓ અને જીવસૃષ્ટિની વિવિધતા.

7ઝડપી પુનરાવર્તન (Quick Revision)

• ભારતની આબોહવા મુખ્યત્વે મોસમી આબોહવા છે.
• હવામાન ટૂંકા ગાળાનું છે; આબોહવા લાંબા ગાળાની સામાન્ય સ્થિતિ છે.
• ભારતમાં ચાર મુખ્ય ઋતુઓ: શિયાળો, ઉનાળો, દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું અને પાછા ફરતું ચોમાસું.
• ઉનાળાના ગરમ અને સૂકા પવનોને 'લૂ' કહે છે.
• તમિલનાડુના કિનારે ઉત્તર-પૂર્વ મોસમી પવનો વરસાદ લાવે છે.
• કુદરતી વનસ્પતિના પાંચ મુખ્ય પ્રકાર: નિત્ય લીલાં, પાનખર, કાંટાળાં, પર્વતીય અને મેન્ગ્રોવ જંગલો.
• સાગ અને સાલ પાનખર જંગલોનાં મહત્વનાં વૃક્ષો છે.
• પાઈન અને દેવદાર પર્વતીય વિસ્તારોમાં જોવા મળતાં શંકુદ્રુમ વૃક્ષો છે.
• સુંદરબન મેન્ગ્રોવ જંગલો માટે પ્રસિદ્ધ છે.
• વાઘ ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી અને મોર રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે.
• ગીર વિસ્તાર ગુજરાતમાં એશિયાઈ સિંહો માટે જાણીતો છે.
• પ્રોજેક્ટ ટાઇગર વાઘના સંરક્ષણ સાથે સંબંધિત છે.
• પ્રોજેક્ટ એલિફન્ટ હાથીઓના સંરક્ષણ સાથે સંબંધિત છે.
• રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, અભયારણ્ય અને જૈવમંડળ આરક્ષિત ક્ષેત્ર સંરક્ષણનાં અલગ પ્રકારો છે.

8MCQ ક્વિઝ – તમારી તૈયારી ચકાસો

દરેક પ્રશ્નનો એક સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો. છેલ્લે “જવાબ તપાસો” પર ક્લિક કરો. તમારા સ્કોર સાથે દરેક પ્રશ્નની સમજૂતી પણ દેખાશે.

પ્રશ્ન 1. કોઈ સ્થળની વાતાવરણની દૈનિક સ્થિતિને શું કહે છે?

આબોહવા હવામાન જૈવવિવિધતા વનસ્પતિ

પ્રશ્ન 2. ભારતની આબોહવાનો મુખ્ય પ્રકાર કયો છે?

ધ્રુવીય આબોહવા માત્ર ભૂમધ્ય આબોહવા મોસમી આબોહવા માત્ર ટુંડ્રા આબોહવા

પ્રશ્ન 3. ભારતમાં શિયાળાની સામાન્ય ઋતુ કઈ છે?

ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી માર્ચથી મે જૂનથી સપ્ટેમ્બર ઓક્ટોબરથી નવેમ્બર

પ્રશ્ન 4. ઉનાળાના અતિશય ગરમ અને સૂકા પવનોને શું કહે છે?

ચિનૂક મિસ્ટ્રલ મોસમી વરસાદ લૂ

પ્રશ્ન 5. દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની સામાન્ય ઋતુ કઈ છે?

જાન્યુઆરીથી માર્ચ જૂનથી સપ્ટેમ્બર ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર ફેબ્રુઆરીથી એપ્રિલ

પ્રશ્ન 6. ઉત્તર-પૂર્વ મોસમી પવનો કયા રાજ્યના કિનારે વરસાદ માટે ખાસ મહત્વના છે?

તમિલનાડુ પંજાબ હરિયાણા રાજસ્થાન

પ્રશ્ન 7. કયા જંગલો આખું વર્ષ લીલાં દેખાય છે?

કાંટાળાં જંગલો માત્ર પાનખર જંગલો નિત્ય લીલાં જંગલો માત્ર ઘાસનાં મેદાનો

પ્રશ્ન 8. સાગ અને સાલ કયા પ્રકારનાં જંગલો સાથે સંબંધિત છે?

મેન્ગ્રોવ જંગલો માત્ર કાંટાળાં જંગલો ટુંડ્રા વનસ્પતિ પાનખર જંગલો

પ્રશ્ન 9. કાંટાળાં જંગલો કયા પ્રકારની આબોહવામાં વધુ જોવા મળે છે?

અતિભેજવાળી આબોહવા સૂકી અને ઓછા વરસાદવાળી આબોહવા આખું વર્ષ બરફવાળી આબોહવા માત્ર દરિયાઈ પાણીમાં

પ્રશ્ન 10. પાઈન અને દેવદાર સામાન્ય રીતે કયા પ્રકારનાં જંગલોમાં જોવા મળે છે?

પર્વતીય જંગલો મેન્ગ્રોવ જંગલો કાંટાળાં જંગલો માત્ર રણની વનસ્પતિ

પ્રશ્ન 11. સુંદરબન કયા પ્રકારનાં જંગલો માટે પ્રસિદ્ધ છે?

કાંટાળાં જંગલો પર્વતીય શંકુદ્રુમ જંગલો મેન્ગ્રોવ જંગલો માત્ર ઘાસનાં મેદાનો

પ્રશ્ન 12. ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી કયું છે?

એશિયાઈ સિંહ હાથી એકશિંગી ગેંડો વાઘ

પ્રશ્ન 13. ભારતનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી કયું છે?

ગરુડ મોર હંસ ફ્લેમિંગો

પ્રશ્ન 14. એશિયાઈ સિંહો માટે ગુજરાતનો કયો વિસ્તાર જાણીતો છે?

ગીર વિસ્તાર કચ્છનું સફેદ રણ નળ સરોવર સાપુતારા નગર

પ્રશ્ન 15. પ્રોજેક્ટ ટાઇગરનો મુખ્ય હેતુ શું છે?

માત્ર વૃક્ષારોપણ હાથીઓનું સંરક્ષણ વાઘનું સંરક્ષણ દરિયાઈ માછલીઓનું સંરક્ષણ

અભિનંદન! 🎉

તમે ધોરણ 6 NCERT ભૂગોળનાં આઠેય પ્રકરણોની અભ્યાસ શ્રેણી પૂર્ણ કરી છે. હવે દરેક પ્રકરણની ઝડપી નોંધોનું પુનરાવર્તન કરો, ભારતના નકશાનો અભ્યાસ કરો અને MCQ દ્વારા તમારી તૈયારી ચકાસો.

Immy's Academy અભ્યાસ સૂચન: ઋતુઓનો સમયગાળો, વનસ્પતિના પ્રકારો, મુખ્ય વૃક્ષો, રાષ્ટ્રીય પ્રાણી-પક્ષી અને સંરક્ષણ કાર્યક્રમો વારંવાર યાદ કરો.

IMMY'S ACADEMY

ગુજરાતી માધ્યમ • NCERT • સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી

અભ્યાસ કરો • પુનરાવર્તન કરો • સફળતા મેળવો