Daily Gujarati Current Affairs 05 October 2026 | Current Affairs Quiz & GK

Daily Current Affairs Special

📰 5 October 2026 Current Affairs

મુખ્ય સમાચાર વાંચીને વન-લાઇનર્સ અને ક્વિઝ દ્વારા તમારું મૂલ્યાંકન કરો

📌 મુખ્ય વર્તમાન પ્રવાહો (Detailed Content)

૧. ૧૫૩મી ઇન્ટર-પાર્લામેન્ટરી યુનિયન (IPU) એસેમ્બલી તંઝાનિયામાં શરૂ થશે

મુખ્ય વિગત: ૧૫૩મી ઇન્ટર-પાર્લામેન્ટરી યુનિયન (IPU) એસેમ્બલીનું આયોજન ૫ થી ૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ દરમિયાન તંઝાનિયાના અરુશા (Arusha) શહેર ખાતે કરવામાં આવી રહ્યું છે.

Value-Added Data:

• આ પરિષદમાં ભારતીય ડેલિગેશનનું નેતૃત્વ રાજ્યસભાના ઉપસભાપતિ હરિવંશ નારાયણ સિંહ કરી રહ્યા છે.
• IPU ની સ્થાપના ૧૮૮૯ માં થઈ હતી અને તેનું વડું મથક જીનિવા (સ્વિટ્ઝરલેન્ડ) ખાતે આવેલું છે.
• તંઝાનિયાની રાજધાની ડોડોમા (Dodoma) છે.

૨. ૨૦મી એશિયન ગેમ્સ ૨૦૨૬: મેડલ ટેલીમાં ભારત ૨૧ ગોલ્ડ મેડલ સાથે ચોથા ક્રમે રહ્યું

મુખ્ય વિગત: જાપાનના આઈચી-નાગોયા ખાતે યોજાયેલી ૨૦મી એશિયન ગેમ્સમાં ભારતે ૨૧ ગોલ્ડ, ૨૭ સિલ્વર અને ૩૭ બ્રોન્ઝ સહિત કુલ ૮૫ મેડલ જીતીને મેડલ ટેલીમાં ૪થું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.

Value-Added Data:

• મેડલ ટેલીમાં ૧૬૯ ગોલ્ડ મેડલ સાથે ચીન પ્રથમ ક્રમે અને જાપાન બીજા ક્રમે રહ્યું.
• પ્રથમ એશિયન ગેમ્સ ૧૯૫૧ માં નવી દિલ્હી ખાતે યોજાઈ હતી. ૨૧મી એશિયન ગેમ્સ ૨૦૩૦ માં દોહા (કતાર) ખાતે યોજાશે.

૩. ૫ ઓક્ટોબર: વિશ્વ શિક્ષક દિવસ (World Teachers' Day) ૨૦૨૬

મુખ્ય વિગત: શિક્ષકોના યોગદાનને બિરદાવવા અને તેમના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે દર વર્ષે ૫ ઓક્ટોબર ના રોજ વિશ્વભરમાં 'World Teachers' Day' ઉજવવામાં આવે છે.

Value-Added Data:

• વર્ષ ૨૦૨૬ ની થીમ: "Standing with Teachers" છે.
• આ દિવસની શરૂઆત ૧૯૯૪ માં UNESCO દ્વારા કરવામાં આવી હતી. (નોંધ: ભારતમાં રાષ્ટ્રીય શિક્ષક દિવસ ૫ સપ્ટેમ્બરે ઉજવાય છે).

૪. ભર્તૃહરિ મહતાબ લોકસભાની નાણાકીય સમિતિ (Finance Committee) ના અધ્યક્ષ નિમાયા

મુખ્ય વિગત: લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલા દ્વારા ભારતીય જનતા પાર્ટીના વરિષ્ઠ સાંસદ ભર્તૃહરિ મહતાબ (Bhartruhari Mahtab) ને સંસદની નાણાકીય સમિતિ (Committee on Finance) ના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

Value-Added Data:

• આ જ સમિતિઓની જાહેરાતમાં શશી થરૂરને વિદેશી બાબતોની સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવાયા છે.
• નાણાકીય સમિતિમાં કુલ ૩૧ સભ્યો હોય છે (૨૧ લોકસભામાંથી અને ૧૦ રાજ્યસભામાંથી).

૫. ગુજરાત સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરનારું દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે

મુખ્ય વિગત: ઉત્તરાખંડ બાદ ગુજરાત દેશનું બીજું એવું રાજ્ય બનવા જઈ રહ્યું છે જે Uniform Civil Code (UCC) બિલ પસાર કરીને લાગુ કરશે.

Value-Added Data:

• બંધારણના ભાગ-૪ માં આપેલા રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (DPSP) ના અનુચ્છેદ ૪૪ માં તમામ નાગરિકો માટે સમાન નાગરિક સંહિતાની જોગવાઈ છે.
• આઝાદી પહેલાથી ગોવામાં પુર્તગીઝ સિવિલ કોડ ૧૮૬૭ થી લાગુ છે.

૬. મુંબઈનું 'જવાહર દ્વીપ' ભારતનું પ્રથમ પ્લાસ્ટિક મુક્ત ઓઇલ ટર્મિનલ બન્યું

મુખ્ય વિગત: મુંબઈ બંદર પાસે આવેલું જવાહર દ્વીપ (Jawahar Dweep / Butcher Island) ભારતનું પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત ઓઇલ ટર્મિનલ બન્યું છે.

Value-Added Data: આ પહેલ કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયના સ્વચ્છતા અભિયાન હેઠળ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકીને હાસલ કરવામાં આવી છે.

૭. ડેઝર્ટ નેશનલ પાર્ક, રાજસ્થાનમાં બે નર 'ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ' સ્થળાંતરિત કરાયા

મુખ્ય વિગત: લુપ્તપ્રાય પક્ષી ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ (ગોડાવણ) ના સંવર્ધન અને રક્ષણ માટે રામદેવરા પ્રોજેક્ટમાંથી બે નર પક્ષીઓને રાજસ્થાનના જેસલમેર-બારમેર સ્થિત ડેઝર્ટ નેશનલ પાર્ક (Desert National Park) માં સફળતાપૂર્વક સ્થળાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે.

Value-Added Data: ગોડાવણ રાજસ્થાનનું રાજ્ય પક્ષી છે, જે IUCN ની રેડ લિસ્ટમાં Critically Endangered (અતિ ગંભીર રીતે ભયગ્રસ્ત) શ્રેણીમાં છે.

૮. CSIR-CCMB હૈદરાબાદે સિકલ સેલ એનિમિયા માટે 'ભારત-વિશિષ્ટ ગંભીરતા સ્કોર' વિકસાવ્યો

મુખ્ય વિગત: સેન્ટર ફોર સેલ્યુલર એન્ડ મોલેક્યુલર બાયોલોજી (CSIR-CCMB), હૈદરાબાદના સંશોધકોએ સિકલ સેલ એનિમિયા (Sickle Cell Anemia) દર્દીઓમાં રોગની ગંભીરતાનું સચોટ મૂલ્યાંકન કરવા માટે ભારતનો પ્રથમ વિશિષ્ટ 'Severity Score System' તૈયાર કર્યો છે.

Value-Added Data:

• સિકલ સેલ એનિમિયા એ રક્તકણો (RBC) સંબંધિત આનુવંશિક રોગ છે, જે બીટા-ગ્લોબિન જીનમાં મ્યુટેશન થવાથી થાય છે.
• કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતમાંથી સિકલ સેલ એનિમિયા નાબૂદ કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.

૯. પેરૂના એન્ડીઝ પર્વતમાં ૧૫,૭૫૦ ફૂટથી વધુ ઊંચાઈએ ગરોળીની નવી પ્રજાતિ શોધાઈ

મુખ્ય વિગત: દક્ષિણ અમેરિકાના પેરૂ (Peru) દેશમાં એન્ડીઝ પર્વતમાળા પર ૧૫,૭૫૦ ફૂટથી વધુ અતિશય ઊંચાઈ અને ઠંડા વાતાવરણમાં ગરોળીની નવી પ્રજાતિ 'લિયોલેમસ આર્કિપેન્સિસ' (Liolaemus archipensis) ની શોધ કરવામાં આવી છે.

૧૦. રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયાએ જે એન્ડ કે ને હરાવીને 'ઈરાની કપ ૨૦૨૬' જીત્યો

મુખ્ય વિગત: શ્રીનગરના શેરે-કશ્મીર સ્ટેડિયમ ખાતે રમાયેલી ફાઇનલ મેચમાં રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા (Rest of India) ની ટીમે જમ્મુ અને કશ્મીરને ૧૬૭ રને હરાવીને ઈરાની કપ (Irani Cup) ૨૦૨૬ નું ટાઇટલ જીતી લીધું છે.

Value-Added Data: ઈરાની કપ એ ભારતીય સ્થાનિક ક્રિકેટની પ્રતિષ્ઠિત ટેસ્ટ મેચ ટુર્નામેન્ટ છે, જે રણજી ટ્રોફી વિજેતા ટીમ અને રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા ટીમ વચ્ચે રમાય છે.

૧૧. શિક્ષણ મંત્રાલયે શાસ્ત્રીય ભાષાઓના સંશોધન માટે ૫ નવા 'સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ' ને મંજૂરી આપી

મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા નવી શાસ્ત્રીય ભાષાઓના સંશોધન અને ડિજિટાઇઝેશન માટે ૫ નવા સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ (Centres of Excellence) ની સ્થાપનાને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે.

Value-Added Data:

• આ ૫ કેન્દ્રો અસમિયા, બંગાળી, મરાઠી, પાલી અને પ્રાકૃત ભાષાઓ માટે અનુક્રમે તેજપુર યુનિવર્સિટી, વિશ્વભારતી, ડેક્કન કોલેજ પુણે, સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી ઓફ ઓડિશા અને સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી ઓફ ગુજરાત ખાતે સ્થાપવામાં આવશે.
• ભારતમાં હવે કુલ ૧૧ શાસ્ત્રીય ભાષાઓ (Classical Languages) નો દર્જો ધરાવતી ભાષાઓ છે.

૧૨. હરિયાણા રાજ્ય દર્શન (વિશેષ માહિતી)

મુખ્ય વિગત: ઉત્તર ભારતનું સમૃદ્ધ રાજ્ય હરિયાણાની ભૌગોલિક, ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વિશેષતાઓ.

Value-Added Data:

• સ્થાપના: ૧ નવેમ્બર, ૧૯૬૬ (પંજાબમાંથી અલગ થઈને ૧૭મું રાજ્ય બન્યું, રાજધાની: ચંદીગઢ).
• મુખ્યમંત્રી: નાયબ સિંહ સૈની | રાજ્યપાલ: બંડારુ દત્તાત્રેય.
• સીટો: વિધાનસભા - ૯૦ | લોકસભા - ૧૦ | રાજ્યસભા - ૫.
• રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો: સુલતાનપુર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (ગુરુગ્રામ) અને કલેસર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (યમુનાનગર).
• મુખ્ય સરોવરો: બડખલ સરોવર (ફરીદાબાદ), બ્રહ્મ સરોવર (કુરુક્ષેત્ર), તિલયાર સરોવર (રોહતક) અને દમદમા સરોવર.
• ઐતિહાસિક સ્થળો: કુરુક્ષેત્ર (મહાભારત યુદ્ધ ક્ષેત્ર અને ભગવદ્ ગીતાની જન્મભૂમિ), પાણીપત (૧૫૨૬, ૧૫૫૬, ૧૭૬૧ ના યુદ્ધો), રાખીગઢી (ભારતમાં હડપ્પા સંસ્કૃતિનું સૌથી મોટું સ્થળ).
• પ્રસિદ્ધ મેળો: સુરજકુંડ આંતરરાષ્ટ્રીય શિલ્પ મેળો (ફરીદાબાદ).

⚡ વન-લાઇનર્સ (Quick One-Liners)

• ૧૫૩મી IPU એસેમ્બલી: તંઝાનિયાના અરુશા ખાતે આયોજિત, જેમાં ભારતીય પ્રતિનિધિ મંડળનું નેતૃત્વ હરિવંશ નારાયણ સિંહે કર્યું.
• ૨૦મી એશિયન ગેમ્સ ૨૦૨૬: ભારતે ૨૧ ગોલ્ડ સહિત કુલ ૮૫ મેડલ જીતીને મેડલ ટેલીમાં ૪થું સ્થાન મેળવ્યું.
• વિશ્વ શિક્ષક દિવસ ૨૦૨૬: ૫ ઓક્ટોબરે "Standing with Teachers" થીમ સાથે ઉજવાયો.
• નાણાકીય સમિતિના અધ્યક્ષ: ભર્તૃહરિ મહતાબ લોકસભાની નાણાકીય સમિતિના ચેરમેન નિમાયા.
• ગુજરાત UCC: ઉત્તરાખંડ પછી સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરનાર દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે.
• જવાહર દ્વીપ (મુંબઈ): ભારતનું પ્રથમ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક મુક્ત ઓઇલ ટર્મિનલ બન્યું.
• ડેઝર્ટ નેશનલ પાર્ક: રાજસ્થાનના જેસલમેરમાં ૨ નર ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ સફળતાપૂર્વક સ્થળાંતરિત કરાયા.
• સિકલ સેલ એનિમિયા સ્કોર: CSIR-CCMB હૈદરાબાદે ભારત-વિશિષ્ટ Severity Score System તૈયાર કર્યો.
• Liolaemus archipensis: પેરૂના એન્ડીઝ પર્વતમાં ૧૫,૭૫૦ ફૂટની ઊંચાઈએ ગરોળીની નવી પ્રજાતિ મળી.
• ઈરાની કપ ૨૦૨૬: શેરે-કશ્મીર સ્ટેડિયમમાં રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયાએ જે એન્ડ કે ને હરાવીને ટાઇટલ જીત્યું.
• ૫ નવા સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ: શિક્ષણ મંત્રાલયે અસમિયા, બંગાળી, મરાઠી, પાલી અને પ્રાકૃત ભાષાઓ માટે મંજૂર કર્યા.
• હરિયાણા રાજ્ય દર્શન: રાખીગઢી, કુરુક્ષેત્ર અને સુલતાનપુર નેશનલ પાર્ક માટે જાણીતું ૧૯૬૬ માં સ્થાપિત ઉત્તર ભારતીય રાજ્ય.

📌 ક્વિઝ મોડ: દરેક પ્રશ્નના યોગ્ય વિકલ્પ પર ક્લિક કરો. સાચો જવાબ જોવા અને વિગતવાર સમજૂતી વાંચવા માટે "💡 જવાબ અને સમજૂતી જુઓ" બટન પર ક્લિક કરો.

001. ૧૫૩મી ઇન્ટર-પાર્લામેન્ટરી યુનિયન (IPU) એસેમ્બલીનું આયોજન કયા દેશમાં થઈ રહ્યું છે?

સાચો જવાબ: (B) તંઝાનિયા
સ્પષ્ટીકરણ: તંઝાનિયાના અરુશા શહેર ખાતે IPU એસેમ્બલીનું આયોજન થયું છે, જેમાં ભારત તરફથી હરિવંશ નારાયણ સિંહે ભાગ લીધો.

002. ૨૦મી એશિયન ગેમ્સ ૨૦૨૬ માં મેડલ ટેલીમાં ભારત કેટલા ગોલ્ડ મેડલ સાથે ચોથા ક્રમે રહ્યું?

સાચો જવાબ: (B) ૨૧
સ્પષ્ટીકરણ: ભારતે ૨૧ ગોલ્ડ, ૨૭ સિલ્વર અને ૩૭ બ્રોન્ઝ સહિત કુલ ૮૫ મેડલ જીતીને ૪થું સ્થાન મેળવ્યું.

003. વર્ષ ૨૦૨૬ ના 'વિશ્વ શિક્ષક દિવસ' (World Teachers' Day) ની થીમ કઈ રાખવામાં આવી છે?

સાચો જવાબ: (A) Standing with Teachers
સ્પષ્ટીકરણ: દર વર્ષે ૫ ઓક્ટોબરે યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ શિક્ષક દિવસ આ થીમ સાથે ઉજવવામાં આવે છે.

004. લોકસભાની સંસદીય નાણાકીય સમિતિ (Committee on Finance) ના અધ્યક્ષ તરીકે કોની નિયુક્તિ કરાઈ?

સાચો જવાબ: (B) ભર્તૃહરિ મહતાબ
સ્પષ્ટીકરણ: ભાજપના વરિષ્ઠ સાંસદ ભર્તૃહરિ મહતાબને ૩૧ સભ્યો ધરાવતી નાણાકીય સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવાયા છે.

005. ઉત્તરાખંડ બાદ સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરનાર દેશનું બીજું રાજ્ય કયું બનશે?

સાચો જવાબ: (B) ગુજરાત
સ્પષ્ટીકરણ: ગુજરાત રાજ્ય ઉત્તરાખંડ પછી ભારતમાં UCC લાગુ કરનારું બીજું રાજ્ય બનવા જઈ રહ્યું છે.

006. ભારતનું પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત ઓઇલ ટર્મિનલ બનવાનું ગૌરવ મુંબઈના કયા દ્વીપે હાસલ કર્યું?

સાચો જવાબ: (A) જવાહર દ્વીપ (Butcher Island)
સ્પષ્ટીકરણ: મુંબઈ બંદર પાસે આવેલું જવાહર દ્વીપ સ્વચ્છતા અભિયાન હેઠળ પ્રથમ પ્લાસ્ટિક-મુક્ત ઓઇલ ટર્મિનલ બન્યું.

007. લુપ્તપ્રાય 'ગ્રેટ ઇન્ડિય બસ્ટર્ડ' (ગોડાવણ) પક્ષીઓ કયા રાજ્યનું સત્તાવાર રાજ્ય પક્ષી છે?

સાચો જવાબ: (B) રાજસ્થાન
સ્પષ્ટીકરણ: ગોડાવણ રાજસ્થાનનું રાજ્ય પક્ષી છે, જેને બચાવવા ડેઝર્ટ નેશનલ પાર્કમાં સ્થળાંતર પ્રોજેક્ટ ચાલે છે.

008. સિકલ સેલ એનિમિયાના દર્દીઓ માટે ભારત-વિશિષ્ટ 'Severity Score System' કઈ સંસ્થાએ તૈયાર કર્યો?

સાચો જવાબ: (A) CSIR-CCMB હૈદરાબાદ
સ્પષ્ટીકરણ: CCMB હૈદરાબાદના વિજ્ઞાનીઓએ સિકલ સેલ રોગની ગંભીરતા માપવા આ તબીબી સ્કોર સિસ્ટમ બનાવી છે.

009. 'ઈરાની કપ ૨૦૨૬' ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટનું ટાઇટલ કઈ ટીમે જીત્યું?

સાચો જવાબ: (B) રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા (Rest of India)
સ્પષ્ટીકરણ: રેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયાએ શ્રીનગરમાં જમ્મુ અને કશ્મીરને ૧૬૭ રને હરાવીને ઈરાની કપ જીત્યો.

010. હડપ્પા સંસ્કૃતિનું ભારત સ્થિત સૌથી મોટું પુરાતત્વીય સ્થળ 'રાખીગઢી' કયા રાજ્યમાં આવેલું છે?

સાચો જવાબ: (C) હરિયાણા
સ્પષ્ટીકરણ: હરિયાણાના હિસાર જિલ્લામાં આવેલું રાખીગઢી એ ભારતમાં હડપ્પીય સભ્યતાનું સૌથી મોટું સ્થળ છે.

011. પાણીપતનું પ્રથમ ઐતિહાસિક યુદ્ધ કયા વર્ષમાં લડાયું હતું?

સાચો જવાબ: (A) ૧૫૨૬
સ્પષ્ટીકરણ: ૧૫૨૬ માં બાબર અને ઇબ્રાહિમ લોદી વચ્ચે પાણીપતનું પ્રથમ યુદ્ધ લડાયું હતું.

📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): દરરોજ નવી ટેસ્ટ સીરીઝ અને શૈક્ષણિક અપડેટ્સ માટે જોડાયેલા રહો!