Human labor-based industries
Tuesday, January 6, 2026
Add Comment
માનવ શ્રમ આધારિત ઉદ્યોગો
રોજગારી સર્જન અને આર્થિક વિકાસના મુખ્ય સ્ત્રોત
શ્રમ આધારિત ઉદ્યોગોમાં મૂડી (Capital) ની સરખામણીએ શ્રમિકોની સંખ્યા વધુ હોય છે. આ ઉદ્યોગો મોટાભાગે કૌશલ્ય અને હસ્તકલા પર આધારિત હોય છે.
શા માટે મહત્વના છે?
- ઓછી મૂડીએ વધુ રોજગારીનું સર્જન.
- ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી સ્થળાંતર રોકવામાં મદદરૂપ.
- મહિલા સશક્તિકરણ માટે શ્રેષ્ઠ તક (દા.ત. ગારમેન્ટ અને હસ્તકલા).
- પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન (મોટા ઉદ્યોગોની તુલનામાં).
૧. મુખ્ય શ્રમ આધારિત ઉદ્યોગોના ઉદાહરણો
કાપડ અને તૈયાર વસ્ત્રો (Textiles & Garments):
કપાસ વીણવાથી લઈને વણાટ અને સીવણકામ સુધીના તબક્કે લાખો શ્રમિકોની જરૂર પડે છે. ભારતનો બીજો સૌથી મોટો રોજગાર આપતો ક્ષેત્ર.
હીરા ઉદ્યોગ (Diamond Industry):
ગુજરાત (સુરત) વિશ્વનું હબ છે. હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ સંપૂર્ણપણે માનવ કૌશલ્ય પર આધારિત છે.
કૃષિ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ:
ફળો-શાકભાજીનું પેકેજિંગ, ડેરી ઉદ્યોગ અને ખેતીકામમાં મોટા પાયે શ્રમિકો રોકાયેલા છે.
હસ્તકલા અને કુટીર ઉદ્યોગ:
માટીકામ, બાંધણી, જરીકામ અને ભરતકામ. આ ઉદ્યોગો વારસાને જીવંત રાખે છે.
૨. પડકારો અને ભવિષ્ય
- ઓટોમેશન: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને રોબોટિક્સને કારણે માનવ શ્રમની માંગ ઘટી રહી છે.
- કૌશલ્યનો અભાવ: આધુનિક બજાર મુજબ શ્રમિકો પાસે તાલીમનો અભાવ.
- અસંગઠિત ક્ષેત્ર: શ્રમિકોને પૂરતું વેતન કે સામાજિક સુરક્ષા મળતી નથી.
સરકારી પહેલ:
સ્કિલ ઈન્ડિયા મિશન, મુદ્રા યોજના (MSME માટે), અને 'મેક ઈન ઈન્ડિયા' હેઠળ શ્રમ આધારિત ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન.
0 Comment
Post a Comment