પરિવહન - GPSC Geography

ભારતમાં પરિવહન ક્ષેત્ર

સડક, રેલવે, જળ અને હવાઈ માર્ગોનું વિશ્લેષણ

૧. સડક પરિવહન (Road Transport)

ભારત વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું સડક નેટવર્ક ધરાવે છે.

નેશનલ હાઈવે (NH): દેશના કુલ સડક માર્ગના માત્ર ૨% છે પણ ૪૦% ટ્રાફિક વહન કરે છે.
સુવર્ણ ચતુર્ભુજ (Golden Quadrilateral): દિલ્હી-મુંબઈ-ચેન્નાઈ-કોલકાતાને જોડતો માર્ગ.
NH-44: ભારતનો સૌથી લાંબો નેશનલ હાઈવે (શ્રીનગર થી કન્યાકુમારી).
NH-27: ગુજરાતમાંથી પસાર થતો મહત્વનો માર્ગ (પોરબંદર થી સિલચર).

ભારતમાલા પરિયોજના: સરહદી અને આર્થિક કોરિડોરના વિકાસ માટેની મહત્વકાંક્ષી યોજના.

ભારતીય રેલવે એ દેશની જીવાદોરી છે.

ઝોન: ભારતીય રેલવે ૧૯ ઝોનમાં વહેંચાયેલ છે. ગુજરાત પશ્ચિમ રેલવે (મુંબઈ હેડક્વાર્ટર) હેઠળ આવે છે.
કોંકણ રેલવે: પશ્ચિમ ઘાટમાં એન્જિનિયરિંગનો અદભૂત નમૂનો (રોહા થી મેંગ્લોર).
DFC (Dedicated Freight Corridor): માત્ર માલસામાનની હેરફેર માટેના સ્પેશિયલ ટ્રેક.

સૌથી સસ્તું અને પર્યાવરણને અનુકૂળ પરિવહન.

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-૧: ગંગા નદી (હલ્દિયા થી પ્રયાગરાજ) - સૌથી લાંબો જળમાર્ગ.
બંદરો: ભારતમાં ૧૩ મુખ્ય બંદરો છે. ગુજરાતનું કંડલા (દીનદયાલ પોર્ટ) કાર્ગો હેન્ડલિંગમાં મોખરે છે.

સાગરમાલા પ્રોજેક્ટ: બંદરોનું આધુનિકીકરણ અને પોર્ટ-લેડ ડેવલપમેન્ટ.