English Grammar: Singular & Plural Nouns (એકવચન-બહુવચન) – Complete Guide with Rules & Examples

Learn Singular & Plural Nouns (એકવચન-બહુવચન) in English Grammar with simple rules, examples, spelling changes, and practice questions.

English Grammar: Singular & Plural Nouns (એકવચન-બહુવચન)

ગુજરાત સરકારની તમામ વર્ગ-૩ અને GPSC પરીક્ષાઓમાં Singular & Plural Nouns માંથી ૨ થી ૩ માર્ક્સના અપવાદરૂપ પ્રશ્નો અચૂક પૂછાય છે. મોટાભાગના સામાન્ય નિયમો બધાને આવડતા હોય છે, પરંતુ પરીક્ષામાં ગ્રીક, લેટિન અને સંયુક્ત નામો (Compound Nouns) ના અપવાદો પૂછીને કન્ફ્યુઝન ઊભું કરાય છે. આ આર્ટિકલમાં આપણે તમામ નિયમો ટ્રીક્સ અને મોક ટેસ્ટ સાથે ભણીશું.

🚨 પરીક્ષા માટે મોસ્ટ ઈમ્પોર્ટન્ટ ગોલ્ડન રૂલ્સ

• દ્રવ્યવાચક (Material) અને ભાવવાચક (Abstract) નામો હંમેશા એકવચનમાં જ વપરાય છે (e.g., Gold, Ghee, Mercy, Honesty). તેમની આગળ ક્યારેય આર્ટિકલ 'A' કે 'An' લાગતો નથી કે પાછળ 's/es' જોડાતો નથી.
• Money vs Rupees: Money એ હંમેશા સિંગ્યુલર (Uncountable) છે, જ્યારે Rupees એ પ્લુરલ (Countable) થઈ શકે છે.
• વિશેષ સ્ટ્રક્ચર: One of / Each of / Both of / A number of પછી હંમેશા બહુવચનનું નામ જ આવે છે (e.g., One of the students).
• Each / Every / Many a / More than one પછી હંમેશા એકવચનનું નામ આવે છે (e.g., Every Indian).

📌 ૧. પ્રત્યયો (S / ES / IES / VES) ના નિયમો અને અપવાદો

A) s, ss, sh, ch, o, z, x નો નિયમ:

શબ્દના અંતે આ અક્ષરો હોય તો 'es' પ્રત્યય લાગે. દા.ત. Bench → Benches, Class → Classes, Box → Boxes, Quiz → Quizzes.

⚠️ અપવાદ (ચ નો ઉચ્ચાર 'ક' થાય ત્યારે): Monarch → Monarchs, Stomach → Stomachs, Epoch → Epochs.

B) અંતે 'O' હોય તેવા અપવાદો:

જો અંતે 'O' હોય અને આગળ વ્યંજન હોય છતાં પણ માત્ર 's' લાગે: Photo → Photos, Kilo → Kilos, Piano → Pianos, Commando → Commandos, Memento → Mementos.

જો અંતે 'O' ની આગળ સ્વર હોય તો માત્ર 's' લાગે: Radio → Radios, Studio → Studios, Bamboo → Bamboos, Video → Videos.

C) 'Y' અને 'F / FE' નો નિયમ:

'Y' ની આગળ વ્યંજન હોય તો Y નો 'ies' થાય: City → Cities, Army → Armies. (જો સ્વર હોય તો માત્ર 's' લાગે: Boy → Boys, Key → Keys).

'F' કે 'FE' નો લોપ થઈ 'ves' લાગે: Wife → Wives, Leaf → Leaves, Knife → Knives, Thief → Thieves.

⚠️ મોસ્ટ પોપ્યુલર અપવાદ (માત્ર 's' લાગે): Safe → Safes, Chief → Chiefs, Roof → Roofs, Handkerchief → Handkerchiefs, Belief → Beliefs, Proof → Proofs, Staff → Staffs.

---

🏛️ ૨. ગ્રીક અને લેટિન નામોના બહુવચન (પરીક્ષા માટે મોસ્ટ IMP)

પરીક્ષામાં સીધા જ પૂછાતા વિદેશી નામોના બહુવચન અહી શોર્ટ ટ્રીક સાથે ટેબલ સ્વરૂપે આપેલા છે:

નિયમ (અંતિમો)	Singular (એકવચન)	Plural (બહુવચન)
is → es (ગ્રીક શબ્દો)	Axis, Analysis, Basis, Crisis, Oasis, Synopsis	Axes, Analyses, Bases, Crises, Oases, Synopses
um → a (લેટિન શબ્દો)	Bacterium, Datum, Erratum, Ovum, Stratum	Bacteria, Data, Errata, Ova, Strata
us → i (લેટિન શબ્દો)	Alumnus, Bacillus, Radius, Syllabus, Stimulus	Alumni, Bacilli, Radii, Syllabi, Stimuli
a → ae (લેટિન શબ્દો)	Alga, Alumna, Formula, Larva, Vertebra	Algae, Alumnae, Formulae, Larvae, Vertebrae
ex / ix → ices	Apex, Appendix, Index, Matrix, Vortex	Apices, Appendices, Indices, Matrices, Vortices
on → a (ગ્રીક શબ્દો)	Criterion, Phenomenon	Criteria, Phenomena

⚠️ લેટિન 'um' ના મોસ્ટ ઈમ્પોર્ટન્ટ અપવાદો (જ્યાં માત્ર 's' લાગે છે):

Album → Albums, Museum → Museums, Stadium → Stadiums, Premium → Premiums, Forum → Forums, Auditorium → Auditoriums.

---

🧐 ૩. કન્ફ્યુઝિંગ નાઉન્સ (બંને રૂપો સમાન અથવા હંમેશા બહુવચન)

A) દેખાવમાં એકવચન, પણ હંમેશા બહુવચન તરીકે જ વપરાય (Verb Plural લે):

Cattle (ઢોર), Police, People, Poultry, Gentry (ભદ્રલોક), Cavalry (અશ્વદળ), Clergy.

B) એકવચન અને બહુવચન બંનેમાં બિલકુલ 'સમાન' રહેતા શબ્દો:

Deer, Sheep, Fish, Aircraft, Series, Species, Offspring (સંતાન), Dozen, Thousand, Village after village.

C) બે ભાગ વાળા સાધનો કે કપડાં (હંમેશા બહુવચનમાં જ આવે):

Spectacles, Scissors (કાતર), Tongs (ચિપિયો), Binoculars, Trousers, Pyjamas, Socks, Jeans, Pants.

D) અંતે 's' હોવા છતાં હંમેશા 'એકવચન' જ ગણાય (Verb Singular લે):

વિષયો: Mathematics, Physics, Economics | રોગો: Mumps, Measles, Diabetes | રમતો: Billiards, Darts | અન્ય: News, Innings, Gallows (વધસ્તંભ).

---

🔗 ૪. Compound Nouns (સંયુક્ત નામો) ના બહુવચન

• મુખ્ય શબ્દને 's' લાગે: Mother-in-law → Mothers-in-law, Commander-in-chief → Commanders-in-chief, Passer-by → Passers-by.
• અંતે -ful હોય ત્યારે: Handful → Handfuls, Spoonful → Spoonfuls, Cupful → Cupfuls.
• જો પ્રથમ પદ Man/Woman હોય અને જાતિ બતાવતું હોય તો બંને પદ બદલાય: Man servant → Men servants, Woman doctor → Women doctors.
• જો પાછળ hater/lover/eater હોય તો માત્ર પાછળ 's' લાગે: Man-eater → Man-eaters, Woman-hater → Woman-haters.

---

📝 Practice Mock Test (11 Most IMP MCQs)

પરીક્ષાની પદ્ધતિ મુજબના પ્રશ્નો વાંચો, સાચો ઓપ્શન ધારો અને Show Answer બટન પર ક્લિક કરો.

Question 1

One of the _________ has got the first prize in the competition. (Fill in the blank)

A) student B) students C) student's D) students'

સાચો જવાબ: B) students (One of the પછી હંમેશા બહુવચન નામ આવે છે)

Question 2

What is the plural form of the Greek noun "Crisis"?

A) crisises B) crisis C) crises D) crisix

સાચો જવાબ: C) crises (ગ્રીક શબ્દોના અંતે 'is' નું 'es' થાય છે)

Question 3

Choose the correct plural form of the Latin noun "Criterion":

A) criteria B) criterions C) criterias D) criterium

સાચો જવાબ: A) criteria (અંતે 'on' હોય તેનું બહુવચન 'a' કરવાથી બને છે)

Question 4

Find the correct plural of "Stomach" based on its pronunciation:

A) stomaches B) stomachs C) stomachis D) stomach

સાચો જવાબ: B) stomachs (અહીં 'ch' નો ઉચ્ચાર 'ક' થતો હોવાથી માત્ર 's' લાગશે)

Question 5

Which of the following is the correct plural form of "Mother-in-law"?

A) mother-in-laws B) mothers-in-law C) mothers-in-laws D) mother-ins-law

સાચો જવાબ: B) mothers-in-law (Compound Nouns માં મુખ્ય શબ્દ 'Mother' ને 's' લાગે)

Question 6

"The _________ are grazing in the field." Fill in the blank with correct plural noun:

A) cattles B) cattle C) cattle's D) herd of cattles

સાચો જવાબ: B) cattle (Cattle પોતે જ બહુવચનનું રૂપ છે, તેની પાછળ 's' ક્યારેય ન લાગે)

Question 7

What is the plural of "Museum"? (Be careful about exceptions)

A) musea B) museums C) museumes D) museae

સાચો જવાબ: B) museums (Museum એ લેટિન 'um' નો ખાસ અપવાદ છે, જેથી માત્ર 's' લેશે)

Question 8

"Mathematics _________ my favorite subject." Choose correct verb:

A) is B) are C) were D) have been

સાચો જવાબ: A) is (વિષયોના નામ પાછળ 's' હોવા છતાં તે હંમેશા એકવચન જ ગણાય છે)

Question 9

Identify the correct plural form of "Woman hater":

A) Women haters B) Women hater C) Woman haters D) Woman hateres

સાચો જવાબ: C) Woman haters (જ્યારે બીજો શબ્દ hater/lover હોય ત્યારે પ્રથમ 'Woman' એમ જ રહે અને માત્ર પાછળ 's' લાગે)

Question 10

Every _________ was given a new bag. (Fill in the blank)

A) student B) students C) student's D) students'

સાચો જવાબ: A) student (Every કે Each પછી હંમેશા એકવચનનું નામ જ મૂકવામાં આવે છે)

Question 11

Which of the following clothes item is grammatically ALWAYS plural?

A) Shirt B) Trousers C) Cap D) Coat

સાચો જવાબ: B) Trousers (બે ભાગવાળા વસ્ત્રો હંમેશા બહુવચન સ્વરૂપમાં જ આવે છે)

---

🤔 Frequently Asked Questions (FAQs)

Q1. "One of the..." અને "Each..." ના વાક્યોમાં નાઉનના કયા વચનનો ઉપયોગ કરવો?

પરીક્ષા માટે યાદ રાખવા જેવી શોર્ટ ટ્રીક: જો વાક્યમાં One of the / Each of the હોય તો તેના પછીનું નામ હંમેશા બહુવચન (Plural) આવશે. પરંતુ જો માત્ર Each / Every આપેલું હોય તો તેના પછી તરત આવતું નામ હંમેશા એકવચન (Singular) જ રહેશે.

Q2. Datum નું બહુવચન Data થાય તો પરીક્ષામાં 'Data' સાથે Singular verb આવે કે Plural?

મૂળ લેટિન નિયમ પ્રમાણે Datum એકવચન છે અને Data બહુવચન છે. જેથી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પરંપરાગત નિયમ મુજબ Data સાથે Plural Verb (બહુવચન ક્રિયાપદ) સાચું માનવામાં આવે છે. જો કે મોર્ડન ઇંગ્લિશમાં તેને સિંગ્યુલર કલેક્ટિવ તરીકે પણ સ્વીકારાય છે, પણ ઓપ્શનમાં પ્લુરલને પ્રાધાન્ય આપવું.

Q3. Scissors (કાતર) કે Spectacles (ચશ્મા) નું એકવચન કરવું હોય તો શું લખાય?

આ સાધનોના બે સરખા ભાગ હોવાથી તે હંમેશા 'Scissors' કે 'Spectacles' તરીકે બહુવચનમાં જ લખાય છે. જો તેને એકવચનનો અર્થ આપવો હોય તો તેની આગળ "A pair of" જોડવું પડે છે (દા.ત., A pair of scissors is on the table. - અહીં ક્રિયાપદ 'is' થઈ જશે).

Q4. 'Fish' અને 'Deer' નું બહુવચન ક્યારેય બદલાય ખરું?

સામાન્ય રીતે Fish નું બહુવચન Fish જ થાય છે. પરંતુ જો કોઈ એક જ જગ્યાએ (એક્વેરિયમ કે તળાવમાં) અલગ-અલગ પ્રજાતિની (Different Species) માછલીઓ હોય, તો તેના વૈવિધ્યને દર્શાવવા માટે 'Fishes' શબ્દ પ્રયોગ વ્યાકરણની દ્રષ્ટિએ માન્ય ગણાય છે.

Q5. Man servant નું બહુવચન Men servants થાય, તો Man eater નું કેમ નહિ?

જ્યારે સંયુક્ત નામમાં પ્રથમ પદ Man/Woman આખી જાતિ દર્શાવવા માટે વપરાયું હોય ત્યારે બંને પદો બદલાય છે. પરંતુ 'Man eater' માં 'Man' એ જાતિ નથી દર્શાવતું, પણ 'માણસને ખાનાર' એવો અર્થ કરે છે (અહીં 'Man' એ કર્મ જેવું કામ કરે છે), તેથી માત્ર અંતિમ પદને 's' લાગે છે.