Daily Current Affairs • 18 September 2026
📰 ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬: દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો અને પૃથક્કરણ
GPSC, GSSSB, PSI, UPSC અને અન્ય તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત ઉપયોગી પરીક્ષાલક્ષી માહિતી
મુખ્ય વિગત: આજે ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના અગત્યના રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, વિજ્ઞાન-ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ અને યોજનાઓ ક્ષેત્રના પરીક્ષાલક્ષી વર્તમાન પ્રવાહોનું સંપૂર્ણ પૃથક્કરણ નીચે મુજબ છે.
🏏 ૧. અભિષેક શર્મા T20I માં 30 બોલમાં સદી ફટકારનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યો
મુખ્ય વિગત: ભારતીય વિસ્ફોટક બેટ્સમેન અભિષેક શર્મા (Abhishek Sharma) દિલ્હીના અરુણ જેટલી સ્ટેડિયમ ખાતે રમાયેલી મેચમાં માત્ર 30 બોલમાં સદી ફટકારીને T20 આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સૌથી ઝડપી સદી નોંધાવનાર પ્રથમ ભારતીય બેટ્સમેન બની ગયો છે.
💡 Value-Added Data:
- આ પહેલાં ભારતીયો માટે સૌથી ઝડપી T20I સદીનો રેકોર્ડ રોહિત શર્મા (35 બોલ) ના નામે હતો.
- સમગ્ર T20 આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં સૌથી ઝડપી સદીનો વિશ્વ રેકોર્ડ સાહિલ ચૌહાણ (27 બોલ) ના નામે છે.
🏔️ ૨. લડાખનું 'કુમિક' ગામ બન્યું પ્રદેશનું પ્રથમ હેરિટેજ વિલેજ
મુખ્ય વિગત: લડાખના ઝાસ્કર વિસ્તારમાં આવેલું કુમિક (Kumik) ગામ પોતાની પ્રાચીન વાસ્તુશિલ્પ, સંસ્કૃતિ અને કાનપુર હસ્તપ્રતોની જાળવણી ક્ષેત્રે યોગદાન બદલ લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનું પ્રથમ હેરિટેજ વિલેજ (Heritage Village) જાહેર થયું છે.
💡 Value-Added Data:
- કડાકાની ઠંડી અને પાણીની તંગી ધરાવતા આ ગામને હેરિટેજ દરજ્જો મળવાથી સંસ્કૃતિ જતન અને જળ સંરક્ષણ પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળશે.
- લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની રચના 31 ઓક્ટોબર 2019 ના રોજ થઈ હતી.
📖 ૩. અરુંધતિ ભટ્ટાચાર્યની હિન્દી આત્મકથા 'અપરાજિતા' લોન્ચ થઈ
મુખ્ય વિગત: સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ના પૂર્વ પ્રથમ મહિલા ચેરપર્સન અરુંધતિ ભટ્ટાચાર્ય (Arundhati Bhattacharya) ની હિન્દી આત્મકથા 'અપરાજિતા' નું સત્તાવાર વિમોચન કરવામાં આવ્યું છે.
💡 Value-Added Data:
- આ પુસ્તકમાં એક ક કામકાજી મહિલાની કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં સફળતાની સફર, સંઘર્ષ અને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં યોગદાનની ગાથા રજૂ કરવામાં આવી છે.
🐆 ૪. સમીક્ષા રિપોર્ટ મુજબ ભારતમાં ચીતાઓની સંખ્યા વધીને 52 થઈ
મુખ્ય વિગત: "ભારતમાં ચીતાઓના ચાર વર્ષ" શીર્ષક હેઠળ રજૂ કરાયેલા સમીક્ષા રિપોર્ટ અનુસાર, દેશમાં 'પ્રોજેક્ટ ચીતા' હેઠળ પુનઃવસવાટ બાદ હવે ચીતાઓની કુલ સંખ્યા વધીને 52 થઈ ગઈ છે.
💡 Value-Added Data:
- કુલ 52 ચીતાઓમાંથી 49 ચીતાઓ કૂનો નેશનલ પાર્ક (MP) માં અને 3 ચીતાઓ ગાંધી સાગર અભયારણ્ય (MP) માં વસવાટ કરે છે.
- 17 સપ્ટેમ્બર 2022 ના રોજ વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા નામીબિયાથી લાવવામાં આવેલા ચીતાઓને પ્રથમવાર કૂનોમાં છોડવામાં આવ્યા હતા.
🏎️ ૫. ભારતમાં ફોર્મ્યુલા-1 ની વાપસી માટે 'યુગલ કિશોર જોશી' ની અધ્યક્ષતામાં ટાસ્ક ફોર્સની રચના
મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય યુવા અને રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા ભારતમાં ફોર્મ્યુલા 1 (F1) કાર રેસિંગની વાપસીની શક્યતાઓ ચકાસવા માટે યુગલ કિશોર જોશી ની અધ્યક્ષતામાં 10-સભ્યોની વિશેષ ટાસ્ક ફોર્સનું ગઠન કરવામાં આવ્યું છે.
💡 Value-Added Data:
- ગ્રેટર નોઈડા સ્થિત બુદ્ધ ઇન્ટરનેશનલ સર્કિટ ખાતે વર્ષ 2013 માં છેલ્લે ઈન્ડિયન ગ્રાન્ડ પ્રિકસ (F1 રેસ) યોજાઈ હતી.
🏅 ૬. સેતુરામન પંચનાથનને USA માં 'આર્થર એમ. બ્યુચે એવોર્ડ 2026' થી સન્માનિત કરાયા
મુખ્ય વિગત: ભારતીય-અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક અને એન્જિનિયર સેતુરામન પંચનાથન (Sethuraman Panchanathan) ને વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને નેશનલ સાયન્સ પોલિસીમાં વિશિષ્ટ યોગદાન બદલ યુએસએ (USA) ના prestigious 'આર્થર એમ. બ્યુચે એવોર્ડ 2026' (Arthur M. Bueche Award) થી સન્માનિત કરાયા છે.
💳 ૭. ₹2,000 થી વધુના UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4% MDR નક્કી કરાયો
મુખ્ય વિગત: નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થાય તે રીતે ₹2,000 થી વધુના વેપારી ચૂકવણાં (UPI Merchant Payments) પર 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે.
💡 Value-Added Data:
- સામાન્ય વપરાશકર્તાઓના પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P) ટ્રાન્સફર અને નાના વેપારીઓ (₹2,000 સુધી) માટે UPI સેવા સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
- એકત્રિત થયેલો MDR ચાર્જ UPI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવા અને બેંકો/સિસ્ટમ પ્રોવાઈડર્સ વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે.
🧹 ૮. દેશભરમાં 'સ્વચ્છતા હી સેવા અભિયાન 2026' નો પ્રારંભ થયો
મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય જલશક્તિ મંત્રાલય અને આવાસ તથા શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) ના સંયુક્ત ઉપક્રમે 17 સપ્ટેમ્બરથી સમગ્ર દેશમાં 'સ્વચ્છતા હી સેવા અભિયાન 2026' નો પ્રારંભ થયો છે.
💡 Value-Added Data:
- આ વર્ષની મુખ્ય થીમ "સ્વચ્છતા મેં સહભાગ; સ્વચ્છ ભારત, વિકસિત ભારત" રાખવામાં આવી છે.
- આ ઝુંબેશ 2 ઓક્ટોબર (ગાંધી જયંતી) સુધી ચાલશે.
🚫 ૯. ગૃહ મંત્રાલયે UAPA કાયદા હેઠળ 'શહઝાદ ભટ્ટી નેટવર્ક' ને આતંકવાદી સંગઠન ઘોષિત કર્યું
મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ રોકધામ કાયદા (UAPA, 1967) હેઠળ સરહદ પારથી નશીલા પદાર્થોની તસ્કરી અને હથિયારોના સપ્લાયમાં સંચાલિત 'શહઝાદ ભટ્ટી નેટવર્ક' ને સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
💡 Value-Added Data:
- ભારતમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને ગેરકાનૂની સંગઠનો પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે UAPA (Unlawful Activities Prevention Act) વર્ષ 1967 માં ઘડવામાં આવ્યો હતો.
🏛️ ૧૦. 17 સપ્ટેમ્બરે 'હૈદરાબાદ મુક્તિ દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવ્યો
મુખ્ય વિગત: 17 સપ્ટેમ્બર 1948 ના રોજ ભારતીય સેના દ્વારા ચલાવવામાં આવેલા 'ઓપરેશન પોલો' (Operation Polo) દ્વારા હૈદરાબાદ રિયાસતનું ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણ થયું હોવાથી દર વર્ષે 17 સપ્ટેમ્બરે 'હૈદરાબાદ મુક્તિ દિવસ' (Hyderabad Liberation Day) ઉજવાય છે.
💡 Value-Added Data:
- 17 સપ્ટેમ્બરે હૈદરાબાદના નિઝામે ભારતીય સેના સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.
⚓ ૧૧. નવી દિલ્હી ખાતે 43મી 'ઇન્ડિયન કોસ્ટ ગાર્ડ કમાન્ડર્સ કોન્ફરન્સ' શરૂ થઈ
મુખ્ય વિગત: ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG) ના દેશભરના સિનિયર કમાન્ડરોની 43મી વાર્ષિક કોન્ફરન્સ 17 થી 19 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન નવી દિલ્હી સ્થિત કોસ્ટ ગાર્ડ હેડક્વાર્ટર ખાતે યોજાઈ રહી છે.
💡 Value-Added Data:
- ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડની સ્થાપના 1 ફેબ્રુઆરી 1977 ના રોજ થઈ હતી અને તેનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન 19 ઓગસ્ટ 1978 ના રોજ તત્કાલીન વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈએ કર્યું હતું.
- કે. એફ. રુસ્તમજી સમિતિની ભલામણોના આધારે દરિયાઈ સુરક્ષા માટે કોસ્ટ ગાર્ડની રચના કરવામાં આવી હતી.
📝 દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો: MCQs અને પૃથક્કરણ (Quick Revision Quiz)
પ્રશ્ન ૧. T20 આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં માત્ર 30 બોલમાં સદી ફટકારીને સૌથી ઝડપી સદી નોંધાવનાર પ્રથમ ભારતીય બેટ્સમેન કોણ બન્યો?
- (A) રોહિત શર્મા
- (B) અભિષેક શર્મા ✓
- (C) સૂર્યકુમાર યાદવ
- (D) સંજુ સેમસન
જવાબ: (B) અભિષેક શર્મા
પૃથક્કરણ: અભિષેક શર્માએ નવી દિલ્હીમાં અરુણ જેટલી સ્ટેડિયમ ખાતે માત્ર 30 બોલમાં સદી ફટકારી રોહિત શર્મા (35 બોલ) નો રેકોર્ડ તોડ્યો છે.
પ્રશ્ન ૨. તાજેતરમાં લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનું પ્રથમ 'હેરિટેજ વિલેજ' જાહેર થયેલું 'કુમિક' (Kumik) ગામ કયા વિસ્તારમાં આવેલું છે?
- (A) લેહ
- (B) ઝાસ્કર ✓
- (C) કારગિલ
- (D) નુબ્રા વેલી
જવાબ: (B) ઝાસ્કર
પૃથક્કરણ: ઝાસ્કર વિસ્તારના કુમિક ગામને તેની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ, વાસ્તુશિલ્પ અને કાનપુર હસ્તપ્રતોની જાળવણી માટે લડાખનું પ્રથમ હેરિટેજ વિલેજ જાહેર કરાયું છે.
પ્રશ્ન ૩. SBI ના પૂર્વ ચેરપર્સન અરુંધતિ ભટ્ટાચાર્યની તાજેતરમાં લોન્ચ થયેલી હિન્દી આત્મકથાનું નામ શું છે?
- (A) અપરાજિતા ✓
- (B) અનસ્ટોપેબલ
- (C) ઇન્ડોમિટેબલ
- (D) માય જર્ની
જવાબ: (A) અપરાજિતા
પૃથક્કરણ: SBI ના પ્રથમ મહિલા ચેરપર્સન અરુંધતિ ભટ્ટાચાર્યની હિન્દી આત્મકથા 'અપરાજિતા' લોન્ચ થઈ છે, જેમાં તેમની કોર્પોરેટ ક્ષેત્રની સફળતાની સફર આલેખાઈ છે.
પ્રશ્ન ૪. "ભારતમાં ચીતાઓના ચાર વર્ષ" સમીક્ષા રિપોર્ટ અનુસાર દેશમાં ચીતાઓની કુલ સંખ્યા વધીને કેટલી થઈ છે?
- (A) 35
- (B) 42
- (C) 52 ✓
- (D) 60
જવાબ: (C) 52
પૃથક્કરણ: પ્રોજેક્ટ ચીતા હેઠળ ભારતમાં કુલ 52 ચીતાઓ છે, જેમાં 49 કૂનો નેશનલ પાર્ક અને 3 ગાંધી સાગર અભયારણ્યમાં વસવાટ કરે છે.
પ્રશ્ન ૫. ભારતમાં ફોર્મ્યુલા-1 (F1) રેસિંગની વાપસી માટે ગઠિત ટાસ્ક ફોર્સના અધ્યક્ષ કોણ બન્યા છે?
- (A) યુગલ કિશોર જોશી ✓
- (B) નારાયણ કાર્તિકેયન
- (C) કરુણ ચંઢોક
- (D) અનુરાગ ઠાકુર
જવાબ: (A) યુગલ કિશોર જોશી
પૃથક્કરણ: રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા F1 રેસિંગને ભારતમાં ફરી શરૂ કરવાના હેતુથી યુગલ કિશોર જોશીની અધ્યક્ષતામાં 10 સભ્યોની કમિટી બનાવવામાં આવી છે.
પ્રશ્ન ૬. યુએસએ (USA) ના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના 'આર્થર એમ. બ્યુચે એવોર્ડ 2026' થી કયા ભારતીય-અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકને સન્માનિત કરાયા?
- (A) સુબ્રા સુરેશ
- (B) સેતુરામન પંચનાથન ✓
- (C) શાંતનુ નારાયણ
- (D) સત્ય નાડેલા
જવાબ: (B) સેતુરામન પંચનાથન
પૃથક્કરણ: નેશનલ સાયન્સ પોલિસી અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે યોગદાન બદલ સેતુરામન પંચનાથનને આ પુરસ્કાર એનાયત થયો છે.
પ્રશ્ન ૭. NPCI અનુસાર ₹2,000 થી વધુના UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર કેટલો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) નક્કી કરાયો છે?
- (A) 0.2%
- (B) 0.4% ✓
- (C) 0.75%
- (D) 1.1%
જવાબ: (B) 0.4%
પૃથક્કરણ: NPCI દ્વારા 15 ઓક્ટોબરથી ₹2,000 ઉપરના મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% MDR લાગુ કરાશે, પરંતુ P2P અને નાના વેપારીઓ માટે UPI મફત રહેશે.
પ્રશ્ન ૮. 17 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થયેલા 'સ્વચ્છતા હી સેવા અભિયાન 2026' ની મુખ્ય થીમ શું રાખવામાં આવી છે?
- (A) સ્વચ્છતા મેં સહભાગ; સ્વચ્છ ભારત, વિકસિત ભારત ✓
- (B) ગાર્બેજ ફ્રી ઇન્ડિયા
- (C) સ્વચ્છતા હી સેવા, સ્વચ્છતા હી સંકલ્પ
- (D) જન આંદોલન સે સ્વચ્છતા
જવાબ: (A) સ્વચ્છતા મેં સહભાગ; સ્વચ્છ ભારત, વિકસિત ભારત
પૃથક્કરણ: જલશક્તિ અને MoHUA મંત્રાલય દ્વારા 17 સપ્ટેમ્બરથી 2 ઓક્ટોબર સુધી આ રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્વચ્છતા ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવી રહી છે.
પ્રશ્ન ૯. ગૃહ મંત્રાલયે UAPA કાયદા હેઠળ આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરેલ 'શહઝાદ ભટ્ટી નેટવર્ક' મુખ્યત્વે કઈ ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિમાં સામેલ છે?
- (A) સાયબર ક્રાઇમ અને ડિજિટલ એરેસ્ટ
- (B) નશીલા પદાર્થોની તસ્કરી અને હથિયારોનો સપ્લાય ✓
- (C) મની લોન્ડરિંગ
- (D) માનવ તસ્કરી
જવાબ: (B) નશીલા પદાર્થોની તસ્કરી અને હથિયારોનો સપ્લાય
પૃથક્કરણ: UAPA કાયદા (1967) હેઠળ સીમાપારથી ડ્રગ્સ અને હથિયારો ઘૂસાડતા 'શહઝાદ ભટ્ટી નેટવર્ક' પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
પ્રશ્ન ૧૦. 17 સપ્ટેમ્બર 1948 ના રોજ કયા સૈન્ય ઓપરેશન દ્વારા હૈદરાબાદ રિયાસતનું ભારતીય સંઘમાં વિલીનીકરણ થયું હતું?
- (A) ઓપરેશન વિજય
- (B) ઓપરેશન પોલો ✓
- (C) ઓપરેશન મેઘદૂત
- (D) ઓપરેશન બ્લુ સ્ટાર
જવાબ: (B) ઓપરેશન પોલો
પૃથક્કરણ: 17 સપ્ટેમ્બર 1948 ના રોજ ઓપરેશન પોલો અંતર્ગત હૈદરાબાદના નિઝામે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું, તેથી આ દિવસને 'હૈદરાબાદ મુક્તિ દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન ૧૧. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG) ની સ્થાપના કઈ સમિતિની ભલામણોના આધારે દરિયાઈ સુરક્ષા માટે કરવામાં આવી હતી?
- (A) કે. એફ. રુસ્તમજી સમિતિ ✓
- (B) કે. કસ્તૂરીરંગન સમિતિ
- (C) વિજય કેલકર સમિતિ
- (D) બળવંતરાય મહેતા સમિતિ
જવાબ: (A) કે. એફ. રુસ્તમજી સમિતિ
પૃથક્કરણ: રૂસ્તમજી સમિતિની ભલામણ પર 1 ફેબ્રુઆરી 1977 ના રોજ કોસ્ટ ગાર્ડની સ્થાપના કરાઈ હતી. હાલ નવી દિલ્હીમાં તેની 43મી કમાન્ડર્સ કોન્ફરન્સ યોજાઈ રહી છે.
📌 અભ્યાસ ટીપ: આ તમામ મુદ્દાઓ આવનારી GPSC, GSSSB CCE અને વર્ગ-૩ ની પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી હોવાથી તેની શોર્ટ નોટ્સ બનાવી લેવી.
📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો અને સચોટ પરીક્ષાલક્ષી માહિતી માટે જોડાયેલા રહો!
