Relative Pronouns in English Grammar (સંબંધક સર્વનામો) – Definition, Types, Rules and Examples

English Grammar • GPSC • GSSSB • CCE • SSC • Spoken English

Relative Pronouns in English Grammar (સંબંધક સર્વનામો)

Who, Whom, Whose, Which, That ના ઉપયોગો, શોર્ટકટ ટ્રીક્સ અને પરીક્ષાક્ષી સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ

Relative Pronouns (સંબંધક સર્વનામ): Relative Pronouns એવા શબ્દો છે જે બે વાક્યોને જોડે છે અને તેમના પહેલાં આવતા નામ કે સર્વનામ (Antecedent) વિશે વધારાની માહિતી આપે છે. તેઓ આશ્રિત વાક્ય (Dependent Clause) શરૂ કરે છે જેને Relative Clause કહેવાય છે.

🔑 મુખ્ય Relative Pronouns અને તેમના નિયમો

૧. Who (જે - વ્યક્તિ માટે કર્તા તરીકે):

• આ સર્વનામનો ઉપયોગ વ્યક્તિઓ (Persons) માટે થાય છે.

• તે વાક્યમાં કર્તા (Subject) તરીકે કાર્ય કરે છે. (આના પછી સામાન્ય રીતે Verb/સહાયક ક્રિયાપદ આવે છે).

• This is the student who won the first prize.
• The man who lives next door is a doctor.

૨. Whom (જેને / જેનાથી - વ્યક્તિ માટે કર્મ તરીકે):

• આ સર્વનામનો ઉપયોગ પણ વ્યક્તિઓ માટે થાય છે અને તે વાક્યમાં કર્મ (Object) તરીકે કાર્ય કરે છે.

• આધુનિક અંગ્રેજીમાં બોલચાલમાં 'whom' ની જગ્યાએ 'who' વપરાય છે, પરંતુ વ્યાકરણ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની દ્રષ્ટિએ 'whom' સાચું છે.

• The person whom you met yesterday is my brother.
• To whom did you give the book?

૩. Which (જે / જેને - વસ્તુઓ અને પ્રાણીઓ માટે):

• આ સર્વનામનો ઉપયોગ વસ્તુઓ, પ્રાણીઓ કે અમૂર્ત ખ્યાલો માટે થાય છે.

• તે Non-restrictive clauses (બિન-આવશ્યક વધારાની માહિતી) માટે વપરાય છે, જે સામાન્ય રીતે અલ્પવિરામ (comma) પછી આવે છે.

• The car, which is red, belongs to my uncle.
• I read a book which was very interesting.

૪. That (જે / તે - બહુમુખી ઉપયોગ):

• આ સર્વનામનો ઉપયોગ વ્યક્તિઓ, વસ્તુઓ, પ્રાણીઓ કે ખ્યાલો બધા માટે થઈ શકે છે.

• તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે Restrictive clauses (આવશ્યક માહિતી આપતા વાક્યો) માટે થાય છે અને તેની આગળ અલ્પવિરામ (comma) આવતો નથી.

• This is the house that Jack built.
• The student that scored highest got a scholarship.

⚖️ Which અને That વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત

લક્ષણ	THAT	WHICH
Clause નો પ્રકાર	Restrictive (મુખ્ય અર્થ માટે આવશ્યક)	Non-restrictive (બિન-આવશ્યક વધારાની માહિતી)
અલ્પવિરામ (Comma)	અલ્પવિરામ નો ઉપયોગ થતો નથી	અલ્પવિરામ (,) પછી આવે છે
ઉદાહરણ	The dogs that bark don't bite.	My dog, which is a Labrador, barks a lot.

⭐ Value Added Data 1: અન્ય સંબંધક સર્વનામો (Whose, Where, When, Why, What)

૧. Whose (જેનું / જેના / જેની): માલિકી (Possession) દર્શાવવા વ્યક્તિ કે વસ્તુ માટે વપરાય છે.
➔ ઉદાહરણ: This is the girl whose father is a doctor.

૨. Where (જ્યાં): સ્થળ કે જગ્યા દર્શાવતા Antecedent માટે વપરાય છે (Relative Adverb).
➔ ઉદાહરણ: This is the school where I studied.

૩. When (જ્યારે): સમય દર્શાવવા માટે વપરાય છે.
➔ ઉદાહરણ: I remember the day when we first met.

૪. Why (જેના લીધે / કારણ): કારણ દર્શાવવા માટે વપરાય છે.
➔ ઉદાહરણ: Tell me the reason why you were absent.

૫. What (જે / બાબત): આ એવું સર્વનામ છે જેની આગળ Antecedent (નામ) હોતું નથી, તેનો અર્થ 'the thing which' થાય છે.
➔ ઉદાહરણ: Listen carefully to what I say.

⭐ Value Added Data 2: પરીક્ષામાં 'THAT' જ વાપરવાના ખાસ નિયમો

નીચેના શબ્દો વાક્યમાં હોય ત્યારે Who કે Which ના બદલે માત્ર THAT નો જ ઉપયોગ થાય છે:

• Superlative Degree પછી: He is the best boy that I have ever seen.
• ચોક્કસ શબ્દો પછી: All, Same, Only, Any, Nothing, Little, Few, Much જેવા શબ્દો હોય ત્યારે.
  ➔ All that glitters is not gold.
  ➔ This is the same pen that I lost yesterday.
• વ્યક્તિ + પ્રાણી/વસ્તુ ભેગા હોય ત્યારે: The man and his dog that entered the park were trapped.
• Interrogative Pronouns (Who/What) થી શરૂ થતા વાક્યમાં: Who is he that complains against you?

💡 Value Added Data 3: ખાલી જગ્યા પૂરવા માટેની શોર્ટ ટ્રીક (Quick Hacks)

ખાલી જગ્યા પહેલાં	ખાલી જગ્યા પછી	જવાબ (Relative Pronoun)
વ્યક્તિ (Person)	Verb / Auxiliary Verb (ક્રિયાપદ)	WHO
વ્યક્તિ (Person)	Subject (I, we, you, he, name...)	WHOM
વ્યક્તિ કે વસ્તુ	Noun (નામ - માલિકી દર્શાવવા)	WHOSE
વસ્તુ / પ્રાણી	Verb અથવા Subject	WHICH / THAT

📝 યાદ રાખો: CCE, GPSC અને તલાટી જેવી પરીક્ષાઓમાં 'All', 'Same', 'Only' પછી 'that' નો નિયમ વારંવાર પૂછાય છે!

Relative Pronouns (સંબંધક સર્વનામો) – Rules and Examples