Daily Gujarati Current Affairs 16 September 2026 | Current Affairs Quiz & GK

Daily Current Affairs • 16 September 2026

📰 ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬: દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો અને પૃથક્કરણ

GPSC, GSSSB, PSI, UPSC અને અન્ય તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત ઉપયોગી પરીક્ષાલક્ષી માહિતી

મુખ્ય વિગત: આજે ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના અગત્યના રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, વિજ્ઞાન-ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ અને યોજનાઓ ક્ષેત્રના પરીક્ષાલક્ષી વર્તમાન પ્રવાહોનું સંપૂર્ણ પૃથક્કરણ નીચે મુજબ છે.

🇬🇧 ૧. સ્કોટલેન્ડ, ઉત્તરી આયર્લેન્ડ અને વેલ્સે યુકેથી અલગ થવા માટે ઐતિહાસિક સમજૂતી કરી

મુખ્ય વિગત: યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) ની લંડન સ્થિત કેન્દ્રીય સરકારના શાસનનો વિરોધ કરીને સ્કોટલેન્ડ, ઉત્તરી આયર્લેન્ડ અને વેલ્સના નેતાઓએ સ્વતંત્રતા માટે જનમત સંગ્રહ (Referendum) યોજવા અને અલગ થવા અંગેની સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

💡 Value-Added Data:

• યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) ચાર દેશોનું બનેલું છે: ઇંગ્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ, વેલ્સ અને ઉત્તરી આયર્લેન્ડ.
• સ્કોટલેન્ડના ફર્સ્ટ મિનિસ્ટર જોન સ્વિની અને ઉત્તરી આયર્લેન્ડના મિશેલ ઓ'નીલે આ ઐતિહાસિક સોદાનું નેતૃત્વ કર્યું છે.

☀️ ૨. ભારતે ગુજરાત ખાતે SST-1 ટોકામાક પર જાયરોટ્રોન ટેકનોલોજીથી 'કૃત્રિમ સૂર્ય' વિકસાવ્યો

મુખ્ય વિગત: ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન (નાભિકીય સંલયન) ઊર્જા ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે ભારતે ગુજરાતના ગાંધીનગર ખાતે આવેલા SST-1 ટોકામાક (SST-1 Tokamak) રિએક્ટર પર 82.6 GHz, 400 kW ક્ષમતાનું 'જાયરોટ્રોન' (Gyrotron) સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરીને કૃત્રિમ સૂર્ય પ્રયોગમાં મોટી સફળતા મેળવી છે.

💡 Value-Added Data:

• સૂર્યમાં ઊર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત હાઇડ્રોજન આઇસોટોપ્સનું હિલીયમમાં રૂપાંતર કરતી નાભિકીય સંલયન પ્રક્રિયા છે.
• આ ટેકનોલોજી ખૂબ જ ઊંચા તાપમાને પ્લાઝમાને ગરમ કરવા અને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાય છે.

🌊 ૩. ટોન્સ નદી પર 'કિશાઉ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ' માટે 5 રાજ્યો અને 1 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વચ્ચે કરાર થયો

મુખ્ય વિગત: હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડની સરહદ પર ટોન્સ નદી (Tons River) પર નિર્માણ પામનારા 'કિશાઉ મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ' (660 MW) માટે 5 રાજ્યો (ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, રાજસ્થાન) અને 1 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (દિલ્હી) વચ્ચે કરાર થયા છે.

💡 Value-Added Data:

• ટોન્સ નદી એ યમુના નદીની સૌથી મોટી સહાયક નદી છે.
• કેન્દ્ર સરકાર આ પ્રોજેક્ટના વોટર કમ્પોનન્ટ માટે 90% ભંડોળ પૂરું પાડશે.

🛸 ૪. ભારતીય વાયુસેનાનો પ્રથમ 'ડ્રોનાથોન 2026' પોખરણ ખાતે યોજાયો

મુખ્ય વિગત: ભારતીય વાયુસેના (IAF) દ્વારા અનમેન્ડ એરિયલ વ્હીકલ (UAV) અને ડ્રોન ટેકનોલોજીના પરીક્ષણ તથા ડ્રોન ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ માટેનો પ્રથમ 'ડ્રોનાથોન 2026' (Dronathon 2026) જેસલમેર (રાજસ્થાન) ના પોખરણ ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે યોજવામાં આવ્યો.

⚽ ૫. મણિપુરે જૂનિયર બોયઝ 'ડૉ. બી. સી. રોય' નેશનલ ફૂટબોલ ચેમ્પિયનશિપ 2026-27 નું ટાઇટલ જીત્યું

મુખ્ય વિગત: બેંગલુરુ ખાતે રમાયેલી ટિયર-1 જૂનિયર બોયઝ 'ડૉ. બી. સી. રોય' નેશનલ ફૂટબોલ ચેમ્પિયનશિપની ફાઇનલમાં મણિપુરે પશ્ચિમ બંગાળને હરાવીને સતત બીજી વખત આ ખિતાબ જીત્યો છે.

💡 Value-Added Data:

• ડૉ. બી. સી. રોય (બિધાનચંદ્ર રોય) ની યાદમાં દર વર્ષે 1 જુલાઈના રોજ ભારતભરમાં 'નેશનલ ડોક્ટર્સ ડે' ઉજવવામાં આવે છે.

⚖️ ૬. સુપ્રીમ કોર્ટે "હિન્દી જન સૂચના સેવા" (જન સૂચના સેવા) પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું

મુખ્ય વિગત: સામાન્ય નાગરિકોને ન્યાયિક પ્રક્રિયા અને ચુકાદાઓ સુલભ રીતે પોતાની ભાષામાં મળી રહે તે માટે સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસના અવસરે 'જન સૂચના સેવા' નામની હિન્દી સાર્વજનિક સૂચના સુવિધા શરૂ કરી છે.

💡 Value-Added Data:

• સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા ભારતીય પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ચુકાદાઓના અનુવાદ માટે AI-આધારિત 'SUVAS' (Supreme Court Vidhik Anuvaad Software) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

🎬 ૭. અનુપર્ણા રોયને 'લવર્સ ઇન ધ બ્લુ નાઇટ' માટે વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં NETPAC એવોર્ડ મળ્યો

મુખ્ય વિગત: ઇટાલી ખાતે યોજાયેલા 83મા વેનિસ ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતા અનુપર્ણા રોય (Anuparna Roy) ને તેમની ફીચર ફિલ્મ 'લવર્સ ઇન ધ બ્લુ નાઇટ' (Lovers in the Blue Night) માટે શ્રેષ્ઠ એશિયન ફિલ્મનો NETPAC એવોર્ડ એનાયત થયો છે.

📈 ૮. ભારત $785.7 બિલિયન સાથે વિશ્વનો 4થો સૌથી મોટો ફોરેક્સ રિઝર્વ ધરાવતો દેશ બન્યો

મુખ્ય વિગત: ભારત રશિયાને પાછળ છોડીને $785.7 બિલિયન ના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve) સાથે વિશ્વમાં ચોથા ક્રમે પહોંચી ગયું છે.

💡 Value-Added Data:

• વિશ્વના ટોપ-5 ફોરેક્સ દેશો: 1. ચીન ($3,438.3 Bn), 2. જાપાન ($1,207.5 Bn), 3. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ($1,095.4 Bn), 4. ભારત ($785.7 Bn), 5. રશિયા ($761.2 Bn).

⚙️ ૯. 15 સપ્ટેમ્બરે 'રાષ્ટ્રીય એન્જિનિયર્સ દિવસ 2026' ઉજવાયો

મુખ્ય વિગત: મહાન સિવિલ એન્જિનિયર અને ભારત રત્ન મોક્ષગુપ્તમ વિશ્વેશ્વરૈયા (M. Visvesvaraya) ની જન્મજયંતી (15 સપ્ટેમ્બર 1861) ના સ્મરણાર્થે સમગ્ર દેશમાં રાષ્ટ્રીય એન્જિનિયર્સ દિવસ (National Engineers' Day) ઉજવવામાં આવ્યો.

💡 Value-Added Data:

• તેમણે મૈસૂર (કર્નાટક) માં કાવેરી નદી પર પ્રસિદ્ધ 'કૃષ્ણરાજ સાગર ડેમ' નું નિર્માણ કર્યું હતું.
• 15 સપ્ટેમ્બરે આંતરરાષ્ટ્રીય લોકશાહી દિવસ (International Day of Democracy) પણ ઉજવાય છે.

🌾 ૧૦. ઓડિશામાં લણણીનો પરંપરાગત તહેવાર 'નૂઆખાઈ જુહાર' ઉજવાયો

મુખ્ય વિગત: પશ્ચિમ ઓડિશાનો ખેતી સંબંધિત મુખ્ય ઉત્સવ 'નૂઆખાઈ જુહાર' (Nuakhai Juhar) ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવ્યો, જેમાં નવા ડાંગરના પાક (નવા ચોખા) ને સમલેશ્વરી દેવીને અર્પણ કરવામાં આવે છે.

💡 Value-Added Data:

• 'નૂઆ' એટલે નવું અને 'ખાઈ' એટલે ખાવું; આ તહેવાર નવી ફસલના આગમનની ખુશીમાં ઉજવાય છે.

🤝 ૧૧. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે દેશવ્યાપી 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન' ની જાહેરાત કરી

મુખ્ય વિગત: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહે દેશભરમાં 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર 2026 સુધી એક મહિના સુધી ચાલનારા 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન' ની જાહેરાત કરી છે.

💡 Value-Added Data:

• વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના જાહેર જીવનમાં (મુખ્યમંત્રી અને વડાપ્રધાન તરીકે) સતત 25 વર્ષ પૂર્ણ થવાની યાદમાં આ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
• આ ઝુંબેશનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જનભાગીદારી દ્વારા 2047 સુધીમાં 'વિકસિત ભારત' નું નિર્માણ કરવાનો છે.

📝 દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો: MCQs અને પૃથક્કરણ (Quick Revision Quiz)

પ્રશ્ન ૧. યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) માંથી અલગ થવા માટે તાજેતરમાં કયા ત્રણ દેશોના નેતાઓએ ઐતિહાસિક સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા?

• (A) સ્કોટલેન્ડ, ઇંગ્લેન્ડ અને વેલ્સ
• (B) સ્કોટલેન્ડ, ઉત્તરી આયર્લેન્ડ અને વેલ્સ ✓
• (C) વેલ્સ, ઇંગ્લેન્ડ અને ઉત્તરી આયર્લેન્ડ
• (D) આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને ઇંગ્લેન્ડ

જવાબ: (B) સ્કોટલેન્ડ, ઉત્તરી આયર્લેન્ડ અને વેલ્સ
પૃથક્કરણ: UK ની લંડન સ્થિત કેન્દ્રીય સરકાર સામે સ્કોટલેન્ડ, ઉત્તરી આયર્લેન્ડ અને વેલ્સના નેતાઓએ સ્વતંત્રતાના જનમત સંગ્રહ માટે સંયુક્ત કરાર કર્યા છે.

પ્રશ્ન ૨. ભારતે ગુજરાતના ગાંધીનગર ખાતે કયા ટોકામાક રિએક્ટર પર 82.6 GHz जायરોટ્રોન ટેકનોલોજીથી 'કૃત્રિમ સૂર્ય' પ્રયોગમાં સફળતા મેળવી?

• (A) SST-1 Тоકામાક ✓
• (B) EAST ટોકામાક
• (C) ADITYA-U ટોકામાક
• (D) ITER ટોકામાક

જવાબ: (A) SST-1 Тоકામાક
પૃથક્કરણ: ગાંધીનગરસ્થિત Institute for Plasma Research (IPR) ખાતે SST-1 ટોકામાક પર જાયરોટ્રોન સિસ્ટમ સ્થાપિત કરી ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન ક્ષેત્રે મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.

પ્રશ્ન ૩. 660 MW ક્ષમતાનો 'કિશાઉ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ' કઈ નદી પર નિર્માણ પામી રહ્યો છે, જે યમુનાની સૌથી મોટી સહાયક નદી છે?

• (A) ગિરી નદી
• (B) ટોન્સ નદી ✓
• (C) પબ્બર નદી
• (D) ચંબલ નદી

જવાબ: (B) ટોન્સ નદી
પૃથક્કરણ: ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશની સરહદ પર ટોન્સ નદી પર આ કિશાઉ મલ્ટીપર્પઝ પ્રોજેક્ટ માટે 5 રાજ્યો અને 1 UT વચ્ચે આંતરરાજ્ય કરાર થયો છે.

પ્રશ્ન ૪. ભારતીય વાયુસેના (IAF) દ્વારા ડ્રોન ટેકનોલોજી અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ માટે પ્રથમ 'ડ્રોનાથોન 2026' નું આયોજન ક્યાં કરાયું?

• (A) બાકલોહ, હિમાચલ પ્રદેશ
• (B) પોખરણ, રાજસ્થાન ✓
• (C) ઉમરોઈ, મેઘાલય
• (D) મહાજન, રાજસ્થાન

જવાબ: (B) પોખરણ, રાજસ્થાન
પૃથક્કરણ: જેસલમેરના પોખરણ ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે સ્વદેશી ડ્રોન અને કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમના લાઈવ પ્રદર્શન માટે IAF દ્વારા ડ્રોનાથોન 2026 યોજાયો હતો.

પ્રશ્ન ૫. જૂનિયર બોયઝ 'ડૉ. બી. સી. રોય' નેશનલ ફૂટબોલ ચેમ્પિયનશિપ 2026-27 નો ખિતાબ કઈ ટીમે જીત્યો?

• (A) પશ્ચિમ બંગાળ
• (B) મણિપુર ✓
• (C) કેરળ
• (D) પંજાબ

જવાબ: (B) મણિપુર
પૃથક્કરણ: બેંગલુરુ ખાતે યોજાયેલી ફાઇનલમાં મણિપુરે પશ્ચિમ બંગાળને હરાવી સતત બીજી વખત ડૉ. બી. સી. રોય ટ્રોફી પોતાના નામે કરી છે.

પ્રશ્ન ૬. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા હિન્દી ભાષામાં ન્યાયિક ચુકાદાઓ અને માહિતી સુલભ કરાવવા કયું પોર્ટલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું?

• (A) જન સૂચના સેવા ✓
• (B) ન્યાય બંધુ સેવા
• (C) સુપ્રીમ હિન્દી સેવા
• (D) જન ન્યાય પોર્ટલ

જવાબ: (A) જન સૂચના સેવા
પૃથક્કરણ: રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસના અવસરે સુપ્રીમ કોર્ટે સામાન્ય જનતા માટે હિન્દીમાં માહિતી અને આદેશો મેળવવા 'જન સૂચના સેવા' પોર્ટલ શરૂ કર્યું છે.

પ્રશ્ન ૭. 83મા વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં 'લવર્સ ઇન ધ બ્લુ નાઇટ' ફિલ્મ માટે NETPAC એવોર્ડ મેળવનાર ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતા કોણ છે?

• (A) પાયલ કાપડિયા
• (B) અનુપર્ણા રોય ✓
• (C) ઝોયા અખ્તર
• (D) કિરણ રાવ

જવાબ: (B) અનુપર્ણા રોય
પૃથક્કરણ: ઇટાલીમાં યોજાયેલા વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં અનુપર્ણા રોયને તેમની ફીચર ફિલ્મ માટે શ્રેષ્ઠ એશિયન ફિલ્મનો NETPAC એવોર્ડ મળ્યો છે.

પ્રશ્ન ૮. ભારત $785.7 બિલિયન સાથે રશિયાને પછાડીને વિશ્વમાં વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve) ના મામલે કેટલામા ક્રમે પહોંચ્યું?

• (A) 3જા
• (B) 4થા ✓
• (C) 5મા
• (D) 6ઠ્ઠા

જવાબ: (B) 4થા
પૃથક્કરણ: ભારત ચીન, જાપાન અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ પછી વિશ્વમાં ચોથો સૌથી મોટો ફોરેક્સ રિઝર્વ ધરાવતો દેશ બન્યો છે.

પ્રશ્ન ૯. દર વર્ષે 15 સપ્ટેમ્બરના રોજ કોની જન્મજયંતીના સ્મરણાર્થે 'રાષ્ટ્રીય એન્જિનિયર્સ દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે?

• (A) એમ. વિશ્વેશ્વરૈયા ✓
• (B) ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ
• (C) હોમી ભાભા
• (D) વિક્રમ સારાભાઈ

જવાબ: (A) એમ. વિશ્વેશ્વરૈયા
પૃથક્કરણ: ભારત રત્ન એમ. વિશ્વેશ્વરૈયા (M. Visvesvaraya) ની જન્મજયંતી (15 સપ્ટેમ્બર) ની યાદમાં રાષ્ટ્રીય એન્જિનિયર્સ દિવસ ઉજવાય છે.

પ્રશ્ન ૧૦. 'નૂઆખાઈ જુહાર' (Nuakhai Juhar) એ કયા રાજ્યનો લણણી સંબંધિત પરંપરાગત તહેવાર છે?

• (A) આસામ
• (B) ઓડિશા ✓
• (C) પશ્ચિમ બંગાળ
• (D) મણિપુર

જવાબ: (B) ઓડિશા
પૃથક્કરણ: પશ્ચિમ ઓડિશામાં નવો ડાંગરનો પાક આવવાની ખુશીમાં 'નૂઆખાઈ' તહેવાર મનાવવામાં આવે છે, જેમાં સમલેશ્વરી દેવીની પૂજા કરાય છે.

પ્રશ્ન ૧૧. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ દ્વારા જાહેર કરાયેલ એક મહિનાનું દેશવ્યાપી 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન' કઈ તારીખ સુધી ચાલશે?

• (A) 2 ઓક્ટોબર 2026
• (B) 17 ઓક્ટોબર 2026 ✓
• (C) 31 ઓક્ટોબર 2026
• (D) 15 નવેમ્બર 2026

જવાબ: (B) 17 ઓક્ટોબર 2026
પૃથક્કરણ: PM નરેન્દ્ર મોદીના જાહેર જીવનમાં 25 વર્ષ પૂર્ણ થવાની યાદમાં 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર 2026 સુધી 'સેવા સંકલ્પ અભિયાન' ચલાવવામાં આવશે.

📌 અભ્યાસ ટીપ: આ તમામ મુદ્દાઓ આવનારી GPSC, GSSSB CCE અને વર્ગ-૩ ની પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી હોવાથી તેની શોર્ટ નોટ્સ બનાવી લેવી.

📚 ઇમ્મીઝ એકેડમી (Immy's Academy): દૈનિક વર્તમાન પ્રવાહો અને સચોટ પરીક્ષાલક્ષી માહિતી માટે જોડાયેલા રહો!