Gujarati Grammar | ગુજરાતી વ્યાકરણના તમામ વિષયો, નિયમો અને ઉદાહરણો

ગુજરાતી વ્યાકરણ (Gujarati Grammar)

બધા જ વ્યાકરણ વિષયો એક જ જગ્યાએ — સરળ ભાષામાં સ્પષ્ટ સમજુતી

સંજ્ઞા સર્વનામ વિશેષણ ક્રિયાપદ કૃદંત નિપાત સમાસ અલંકાર છંદ સંધિ

૧. સંજ્ઞા (Noun)

Topic 01

કોઈ વ્યક્તિ, વસ્તુ, સ્થળ, પ્રાણી કે ભાવને ઓળખવા માટે વપરાતા નામને સંજ્ઞા કહેવાય છે.

સંજ્ઞાના મુખ્ય પ્રકારો:

• વ્યક્તિવાચક સંજ્ઞા: ચોક્કસ વ્યક્તિ કે સ્થળનું નામ (દા.ત. હિમાલય, ગંગા, અમદાવાદ).
• જાતિવાચક સંજ્ઞા: આખી જાતિ કે વર્ગનો બોધ કરાવે (દા.ત. પર્વત, નદી, છોકરો).
• સમૂહવાચક સંજ્ઞા: વસ્તુ કે વ્યક્તિના સમૂહ દર્શાવે (દા.ત. ટોળું, સૈન્ય, ઝૂંડ).
• દ્રવ્યવાચક સંજ્ઞા: ગણી ન શકાય તેવા પદાર્થો (દા.ત. પાણી, દૂધ, સોનું, ઘી).
• ભાવવાચક સંજ્ઞા: જે જોઈ કે સ્પર્શી ન શકાય પણ અનુભવી શકાય (દા.ત. પ્રેમ, ક્રોધ, સત્ય).

💡 ઉદાહરણ: હિમાલય ભારતનો સૌથી ઊંચો પર્વત છે.

સંજ્ઞા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૨. સર્વનામ (Pronoun)

Topic 02

નામ (સંજ્ઞા)ના બદલે જે શબ્દ વપરાય તેને સર્વનામ કહેવાય છે.

સર્વનામના પ્રકારો:

• પુરુષવાચક: હું, અમે, તું, તમે, તે, તેઓ.
• દર્શક: આ, પેલું, તે (ચોક્કસ વસ્તુ દર્શાવવા).
• સાપેક્ષ: જે-તે, જેવું-તેવું.
• પ્રશ્નવાચક: કોણ, શું, ક્યારે, ક્યાં.

💡 ઉદાહરણ: હું રોજ શાળાએ જાઉં છું. તેમણે પોતાનું કામ પૂરું કર્યું.

સર્વનામ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૩. વિશેષણ (Adjective)

Topic 03

નામના ગુણ, સંખ્યા કે પ્રમાણમાં વધારો કરતા શબ્દને વિશેષણ કહે છે.

• ગુણવાચક: સુંદર, હોંશિયાર, દયાળુ, કાળું.
• સંખ્યાવાચક: એક, બે, પહેલો, બીજો, ચાર.
• પ્રમાણવાચક: થોડું, વધારે, ખૂબ, પુષ્કળ.

💡 ઉદાહરણ: રમેશ હોંશિયાર વિદ્યાર્થી છે.

વિશેષણ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૪. ક્રિયાપદ (Verb)

Topic 04

વાક્યના અંતે આવી ક્રિયાનો અર્થ પૂરો કરતા શબ્દને ક્રિયાપદ કહે છે.

💡 ઉદાહરણ: બાળક રમે છે. / તેણે પુસ્તક વાંચ્યું.

ક્રિયાપદ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૫. કૃદંત (Krudant)

Topic 05

ક્રિયાપદ જેવા દેખાતા પરંતુ વાક્યમાં ક્રિયાપદ સિવાયનું કામ કરતા શબ્દોને કૃદંત કહે છે.

• વર્તમાન કૃદંત (તો, તી, તું, તા): રમતો, વાંચતી.
• ભૂત કૃદંત (યો, ઈ, એલ, એલો): ગયો, લખેલી.
• ભવિષ્ય કૃદંત (વાનો, વાની, વાનું): ખાવાનો, જવાની.
• હેતવર્થ કૃદંત (વા, વાને): ભણવા, રમવા માટે.
• સંબંધક ભૂતકૃદંત (ઈ, ઈને): ખાઈને, જઈને.

કૃદંત વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૬. નિપાત (Nipat)

Topic 06

સંજ્ઞા, સર્વનામ કે ક્રિયાપદ સાથે આવીને ભાર, આદર કે મર્યાદાનો અર્થ ઉમેરતા પદોને નિપાત કહે છે.

• ભારવાચક: જ, તો, પણ, સુદ્ધાં, ય. (દા.ત. તમે પણ આવજો.)
• આદરવાચક: જી (દા.ત. ગુરુજી, પિતાજી).
• સીમાવાચક: ફક્ત, માત્ર, કેવળ.

નિપાત વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૭. સમાસ (Samas)

Topic 07

બે કે તેથી વધુ શબ્દો જોડાઈને એક નવો અર્થપૂર્ણ શબ્દ બને તેને સમાસ કહે છે.

• દ્વન્દ્વ સમાસ: માતા-પિતા = માતા અને પિતા.
• તત્પુરુષ સમાસ: ધર્મશ્રદ્ધા = ધર્મમાં શ્રદ્ધા.
• દ્વિગુ સમાસ: નવરાત્રિ = નવ રાત્રિનો સમૂહ.
• કર્મધારય સમાસ: મહાદેવ = મહાન દેવ.

સમાસ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૮. અલંકાર (Alankar)

Topic 08

ભાષાની શોભા વધારતા અવયવોને અલંકાર કહે છે.

• ઉપમા: સરખામણી કરવી (જેવો, જેવી, જેવું).
• રૂપક: ઉપમેય અને ઉપમાનને એક જ ગણવા.
• ઉત્પ્રેક્ષા: સંભાવના વ્યક્ત કરવી (જાણે, રખે, શંકે).
• અતિશયોક્તિ: વાસ્તવિકતા કરતાં વધારીને કહેવું.

અલંકાર વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૯. છંદ (Chhand)

Topic 09

કવિતામાં માપ, લય અને અક્ષરોની ચોક્કસ ગોઠવણીને છંદ કહે છે.

• અક્ષરમેળ છંદ: શિખરિણી (૧૭), પૃથ્વી (૧૭), મંદાક્રાંતા (૧૭).
• માત્રામેળ છંદ: ચોપાઈ (૧૫ માત્રા), દોહરો (૨૪ માત્રા).

છંદ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

૧૦. સંધિ (Sandhi)

Topic 10

બે શબ્દો જોડાઈને થતા ઉચ્ચારણ પરિવર્તનને સંધિ કહે છે.

💡 ઉદાહરણ: વિદ્યા + આલય = વિદ્યાલય | સૂર્ય + ઉદય = સૂર્યોદય

સંધિ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો ➔

ગુજરાતી વ્યાકરણ – તમામ મહત્વપૂર્ણ વિષયો, નિયમો અને ઉદાહરણો એક જ જગ્યાએ